Bauxite Việt Nam

Bùi Anh Chiến

Ronald Reagan - Tổng thống thứ 40 của Hoa Kỳ, hình như, có nói: “Người ta nói rằng Chủ nghĩa Cộng sản chỉ hoạt động ở hai nơi: trên thiên đường – nơi người ta không cần đến nó, và dưới địa ngục – nơi người ta đã có nó”.

Vì sao một học thuyết từng hứa hẹn xây dựng thiên đường cho nhân loại, xóa bỏ bóc lột và bất công, lại để lại nhiều bi kịch khi được áp dụng trong thực tế như vậy?

Trên lý thuyết, Chủ nghĩa Cộng sản vẽ ra một xã hội không còn khoảng cách giàu nghèo, không còn người bóc lột người, mọi người bình đẳng và được hưởng thành quả lao động như nhau, nhưng "thực tế" là không tìm thấy ví dụ "thực tế" nào như vậy trên thế giới. 

Liên Xô từng là biểu tượng của mô hình ấy. Từ một quốc gia nông nghiệp lạc hậu, Liên Xô vươn lên thành siêu cường công nghiệp, quân sự và khoa học, đưa con người đầu tiên vào vũ trụ. Nhưng phía sau những thành tựu đó là những cuộc thanh trừng dưới thời Stalin, hệ thống trại lao động cưỡng bức, nạn đói và sự kiểm soát khắc nghiệt đối với xã hội. 

Năm 1991, đế chế từng tuyên bố đại diện cho tương lai nhân loại tan rã.

Trung Quốc cũng trải qua những thảm họa dưới thời Mao Trạch Đông. Đại Nhảy Vọt và Cách mạng Văn hóa gây ra tổn thất khổng lồ về con người, kinh tế và văn hóa. Sau đó, Đặng Tiểu Bình buộc phải thay đổi đường lối, mở cửa nền kinh tế, tiếp nhận đầu tư nước ngoài, phát triển doanh nghiệp tư nhân và vận dụng cơ chế thị trường. Một đất nước từng xem Chủ nghĩa Tư bản là đối thủ cuối cùng lại phải sử dụng nhiều công cụ của kinh tế thị trường của Chủ nghĩa Tư bản nhất để phát triển. Trung Quốc là một ví dụ kinh điển cho cái gọi là chống tư bản bằng kinh tế học hỏi đậm chất tư bản nhất.

Nhưng mà đã ví dụ thì phải lấy ứng viên điển hình nhất – thiên đường Xã hội Chủ nghĩa – Cu Ba.

Cu Ba không hề nghèo chút nào cả, họ giàu là đường khác.

Cu Ba là một trường hợp đặc biệt đáng suy ngẫm

Giới cầm quyền Cu Ba từng tuyên bố xây dựng xã hội bình đẳng, mọi người đều được bảo đảm những nhu cầu cơ bản. Nhưng sau nhiều thập niên, người dân vẫn phải đối mặt với thiếu lương thực, thuốc men, điện năng và những hàng hóa thiết yếu. Hệ thống phân phối bằng tem phiếu, cái tem này từng được xem là công cụ bảo đảm công bằng. Nhưng khi nền sản xuất yếu kém, nguồn cung thiếu hụt và ngân sách không đủ, tem phiếu phân phối không thể biến những thứ không tồn tại thành thực phẩm. Người dân có thể có quyền nhận khẩu phần, nhưng không có hàng để phân phối. Bình đẳng trong phân phối thiếu thốn không thể thay thế cho sự thực là có tem phiếu nhưng vẫn cứ đói ăn, cầm cái tem ra lấy 10 kg gạo, nhưng làm quái gì có gạo mà lấy, thôi lấy tạm xà bông về giặt đồ!

Nhưng Cu Ba rất hay và rất đặc biệt khi nhận định sự giàu có hay nghèo đói. Xã hội Cu Ba có thể tạo ra cảm giác bình đẳng bằng cách khiến phần lớn người dân cùng thiếu thốn như nhau, kiểu như đói tập thể. Khi tất cả đều không có nhiều lựa chọn, khoảng cách về tiêu dùng bị thu hẹp, nhưng đó không phải là thịnh vượng. Người dân không có cảm giác mình nghèo, vì những người xung quanh cũng nghèo như mình, không có gì trong tay, thì tự nhiên nhìn đâu cũng là người giàu, vì làm quái gì có sự so sánh? Ai cũng trắng tay như mình thì so với ai để biết mình nghèo?

Việt Nam GDP bình quân đầu người ở mức 5000 USD, Cu Ba là trên 7000 USD. Tại sao chúng ta phải hỗ trợ cho Cu Ba? 

Đối với Cu Ba, sự bình đẳng chính là chia đều sự nghèo khó cho toàn dân, chia đều sự thiếu thốn nhìn thấy được, và những thứ thiếu công bằng hơn lại ở chỗ không thấy được ví như đời sống của quan chức Cu Ba, quan chức quân đội, người thân của lãnh đạo và một vài tinh anh khác trong nước. 

Một số người dân may mắn hơn khi có người thân ở Mỹ và những nước khác gửi tiền về hỗ trợ, đây là những trường hợp hiếm hoi được gọi là người có tài sản, có chút tiền trong một xã hội cùng nghèo. 

Một nước như Cu Ba không thể trở nên giàu có chỉ bằng cách phân phối lại những gì mình có. Muốn nâng cao đời sống, trước hết phải tạo ra nhiều của cải hơn. Muốn người dân thoát nghèo, họ phải có cơ hội làm việc, kinh doanh, sáng tạo, cạnh tranh và hưởng thành quả từ chính sức lao động của mình. Và muốn như vậy, phải mở cửa, mà mở cửa phải thay đổi cách quản lý xã hội, tốt nhất là thay đổi thể chế đi cho lành,hoặc ít nhất cũng phải là Tư bản Đỏ như Trung Quốc, còn không, muôn đời Cu Ba vẫn cứ nghèo bền vững, và đói cùng nhau. 

B.A.C.

Nguồn: FB Bui Anh Chiến