11/07/2011

Bàn về cái thiêng liêng

Lê Phú Khải

imageNgày nhỏ đi học lớp 1, lớp 2... cứ mỗi lần được thầy giáo kêu lên bục xóa bảng, hoặc sai đi giặt khăn lau bảng là tôi sung sướng suốt cả ngày hôm đó. Thầy giáo nhớ tên mình, gọi tên mình... Chao ôi là vinh hạnh!

Có lần đi dự đám cưới một người chị họ, tôi gặp thầy giáo cùng đến dự đám cưới. Dù là đứa trẻ vốn tính tình nhút nhát, tôi đã rẽ đám đông đến trước mặt thầy, khoanh tay lễ phép chào: Con chào thầy ạ! Thầy giáo xoa đầu tôi trước hai họ. Tôi hãnh diện vô cùng!

Đã hơn nữa thế kỷ đi qua, vậy mà đến giờ tôi vẫn nhớ cái buổi chiều hôm đó, nhớ như in cái cầu thang mà tôi đã vội leo lên thành cầu để tụt xuống, len đến trước mặt thầy tôi...

Trong con mắt trẻ thơ của tôi, thầy giáo thiêng liêng lắm. Thầy Mạnh Tử ở bên Tàu hơn hai ngàn năm trước từng nói: “Cái phong phú được gọi là cái đẹp”, “Cái cao cả được gọi là cái thiêng liêng” là gì? Vậy thầy giáo của tôi ngày ấy là một người cao cả, vì cao cả nên thầy thật thiêng liêng với học trò.

Thế mà bây giờ thằng cháu nội của tôi lại bĩu môi nói với ông nội nó: Cô giáo của con mới mua xe Attila đó (!). Tôi hiểu ý nó muốn nói: Xe Attila mới mua của cô giáo là tiền bố mẹ nó phải oằn lưng ra đóng góp cho con học thêm, cô giáo bắt nó và bạn bè của nó phải học thêm để cô giáo thâu tiền...

Có lần tôi đã mắng mẹ nó, vì sao cứ phải cho con đi học thêm, trong khi nhà thì túng thiếu. Mẹ nó phân trần: Thằng T (tên thằng cháu tôi) nó bảo, nếu không đi học thêm, cô giáo sẽ tấn công nó trong lớp học. Tôi hỏi: Tấn công là thế nào? Mẹ nó trả lời: Là bắt lên bảng làm toán, rồi đe nẹt, thằng T sợ lắm, khóc đòi mẹ cho đi học thêm. Vì những đứa học thêm không bị cô giáo đối xử như thế. Chữ “tấn công” là từ miệng thằng cháu nội tôi nói ra!

Cô giáo đã hết cao cả thì làm sao còn thiêng liêng được? Một thế hệ con trẻ đi học không có cảm nhận về cái thiêng liêng, lại thấy thầy cô giáo của mình là những kẻ thấp hèn, khi nói đến thầy cô mà bĩu môi ra thì còn gì để nói (!).

Kinh khủng hơn, một lần ngồi ở quán cà phê trước một trường đại học, tôi thấy một số sinh viên gọi thầy giáo là thằng này, thằng kia! Tôi đem câu chuyện này về hỏi thằng con tôi đang theo học một lớp đại học tại chức. Nó giải thích: vì sinh viên phải chung tiền cho thầy giáo mỗi lần thi cử, phải rủ thầy đi nhậu... nên nó xưng hô như thế đó ba ạ!

Chuyện về sự suy thoái của nền giáo dục Việt Nam còn nhiều lắm, nhưng chuyện của ngành y tế thì còn tàn nhẫn hơn. Vừa qua, tại Năm Căn tỉnh Cà Mau, nhân dân đã kéo đến đập phá, đuổi đánh các thầy thuốc ở bệnh viện vì cho rằng họ đã bỏ mặc một bệnh nhân gái 16 tuổi được chở đến cấp cứu, dù gia đình nạn nhân này đã quỳ xuống lạy van, xin các bậc lương y này cứu chữa. Em gái đã chết ở bệnh viện. Khi người dân phẫn nộ kéo tới thì các vị “thầy thuốc như mẹ hiền” này đã hốt hoảng cởi bỏ hết áo trắng trên người để chạy trốn như những lũ chuột bị rắn đuổi!

Có lẽ trong lịch sử ngành y thế giới, chưa có ở đâu diễn ra màn bi kịch kiểu này. Chủ nghĩa “duy lợi” (từ của Hà Sĩ Phu) của ông Marx không có đất sống ở trời Tây, có lẽ vì thế nó vội di trú đến những mảnh đất rừng rú còn sót lại ở Châu Á để nương thân, và Việt Nam là một trong những điểm dừng chân của nó. Tất cả được tính ra “lợi quyền”, lợi lộc, không còn cái gì là thiêng liêng nữa, dù là làm nghề thầy – thầy giáo, thầy thuốc...

Bác sĩ Nguyễn Khắc Viện hồi còn sống, có lần đã kể cho tôi nghe về tư cách người thầy thuốc. Ông cho biết, ở Pháp, thầy thuốc chỉ được khám bệnh, cho toa (đơn)... không bao giờ được phép chìa tay ra cầm tiền của bệnh nhân. Tiền khám bệnh sẽ được người nhà của bác sĩ thu ở chỗ khác, khi bệnh nhân ra về. Ông giải thích: Nếu bác sĩ cầm tiền từ tay bệnh nhân thì về tâm lý, hình ảnh của thầy thuốc “cứu nhân độ thế” hết thiêng mất rồi. Khi người bệnh đến với thầy thuốc, thì tâm trạng của họ đến với một vị cứu nhân, người đó sẽ đem hết tinh thần cao cả của người thầy thuốc để cứu họ. Chỉ riêng tâm trạng đó đã là liều thuốc tinh thần để người bệnh tự giúp mình khỏi bệnh đến 50%. Vì thế các trường đào tạo thầy thuốc ở Pháp giảng dạy rất kỹ lưỡng rằng, không được để đồng tiền xuất hiện giữa thầy thuốc và bệnh nhân. Dù rằng thầy thuốc vẫn cần tiền để tồn tại.

Vậy mà ở tỉnh X, thầy thuốc bán thuốc cho bệnh nhân. Thuốc còn được nghiền nát ra để bệnh nhân không biết đó là thuốc gì, ở đâu sản xuất... để bệnh nhân không thể so đo đắt rẻ...

Chỉ có hai nghề cao quý được ông bà ta kêu bằng “thầy”.

Dắt đứa con đến cửa nhà thầy, người mẹ ngày xưa nói: Đến ăn mày thầy dăm chữ để cháu làm người!

Ôi sao mà thiêng liêng quá!

Bây giờ cả thầy giáo và thầy thuốc đều lấy học trò và bệnh nhân làm đối tượng để làm tiền thì cái thiêng liêng không cánh mà bay khỏi cái xã hội xã hội chủ nghĩa ở Việt Nam mất rồi! Chỉ còn lại sự dối trá vô lương đến lộng lẫy “thiêng liêng” mà thôi!

L.P.K.

Tác giả gửi trực tiếp cho BVN.