Bauxite Việt Nam

Nguyễn Quang A

Trật tự thế giới cũ đã vỡ. Trật tự thế giới mới sẽ hình thành nếu lãnh đạo các cường quốc tầm trung điềm tĩnh, đứng thẳng, nói thật và đoàn kết. Đó là bài học có thể rút ra từ diễn biến Hội nghị Hàng năm của Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) vừa diễn ra tại Davos Thụy Sĩ từ 19-23/1/2026. WEF là một tổ chức phi lợi nhuận quốc tế được thành lập năm 1971 theo sáng kiến của Tiến sĩ Klaus Schwab, Chủ tịch sáng lập của WEF từ 1971 đến khi ông từ chức tháng 4-2025. Đây là Hội nghị hàng năm đầu tiên của WEF không có sự có mặt của ông trong phiên khai mạc.

Trật tự thế giới dựa trên luật lệ do Mỹ và phương Tây tạo ra từ sau Chiến tranh Thế giới II đã vỡ, không nên luyến tiếc chờ đợi hay cầu mong sự tiến hóa của trật tự đã mang lại sự phát triển hòa bình suốt gần 80 năm qua này mà nên điềm tĩnh xây dựng một trật tự thế giới mới. Đó là sự thật mà Thủ tướng Canada, Mark Carney, đã nói thật một cách điềm tĩnh trong bài phát biểu của ông ngày 20/1 tại Diễn đàn.

Trật tự dựa trên luật lệ thật sự là trật tự do Mỹ lập ra và phục vụ cho lợi ích của nước Mỹ, nhưng cũng tốt cho nhiều nước khác. Nhưng thế giới đã thay đổi, ý định và chính sách của lãnh đạo nước Mỹ, nhất là của Tổng thống Donald Trump, đã thay đổi: đe dọa, ức hiếp ngay cả các đồng minh lâu đời của Mỹ, từ phỉ báng EU, đến các đòn thuế quan chống lại các đồng minh và toàn thế giới, nhất là việc đe dọa quay lại chính sách thuộc địa hóa (muốn biến Canada thành một bang của Hoa Kỳ, muốn chiếm, sở hữu Greenland thuộc Đan Mạch, muốn làm tan rã EU,…).

Chính nhờ chính sách hung hăng và lạ kỳ này của tổng thống tứ 47 của Hoa Kỳ đã buộc các cường quốc tầm trung phải thức tỉnh và Hội nghị hàng năm WEF 2026 là dịp để sự thức tỉnh này bộc lộ ra một cách triệt để. Canada là nước được lợi từ trật tự thế giới cũ và bị đe dọa trực tiếp, nên không lạ là thủ tướng Canada đã không quỳ gối, đã đứng thẳng, nói thật và kêu gọi các lãnh đạo các nước khác đoàn kết, không ảo tưởng chờ trật tự cũ bằng cách nào đó sẽ trở lại, không chịu khuất phục để cùng nhau xây dựng một trật tự thế giới mới không bị các siêu cường hiếp đáp.

Trong bài phát biểu của mình thủ tướng Canada đã chủ tâm nhắc đến ý tưởng rất quan trọng của Václav Havel, nhà bất đồng chính kiến rồi trở thành Tổng thống Cộng hòa Czech.

Trong tác phẩm Sức mạnh (Quyền lực) của Những người không có Quyền lực của Havel, ông viết: chế độ cộng sản đứng vững ở Tiệp Khắc thời đó bởi vì chủ cửa hàng tạp hóa hàng ngày trương khẩu hiệu “Vô sản toàn thế giới liên hiệp lại” ra cửa sổ quầy hàng của mình nhằm ngầm báo rằng “tôi ủng hộ chế độ” thực ra bị căm ghét, tức là sống trong sự dối trá, mong được chính quyền cộng sản để mình yên để làm ăn

N.Q.A.

Tác giả gửi BVN