Bauxite Việt Nam

Giang Công Thế

Những năm đầu 1980, khi máy tính để bàn bắt đầu manh nha và sau phát triển mạnh thì dân IT như lão Cua cũng mơ mộng thành Bill Gates hay Steve Jobs, không thay đổi được thế giới nhưng sẽ giúp xây dựng XHCN thành công trong hơn một nốt nhạc. Dân lập trình đầu óc mây gió, viết code thì phải tưởng tượng mới là genius.

Mình quen anh Hà Thân ở Seaprodex và anh Măng lập công ty Seatic chuyên phần mềm nhằm thống trị châu Á, rất nhiều ý tưởng vươn sang Mỹ và châu Âu. 

Nhưng rồi bản quyền không được tôn trọng, làm được cái phần mềm đóng gói mất bao công sức, tiền của và trí tuệ, bán cho ai đó, rồi họ copy cái roẹt tặng bạn bè, thế là xong phim. Cuối cùng Seatic cũng thành công xuất xưởng Lạc Việt Từ điển, khóa đủ kiểu vẫn bị sao chép.

Có anh BKED (Quách Tuấn Ngọc ĐHBK, thầy của Tử Quảng BKAV) làm ra bộ gõ chữ Việt trên máy vi tính một thời lũng đoạn toàn bộ các trường ở VN, trường nào cũng phải mua bộ đĩa của anh.

Đi đâu cũng đeo túi rết, mấy bộ đĩa mềm, ai mua bán ngay, 5$, 10$, cho không. Rồi anh cũng xây được cái villa ở Kim Mã hay Giảng Võ chi đó. Đại loại cỡ Bill Gates của VN, sống và làm giàu bằng bán phần mềm.

Trò của anh Ngọc là anh Nguyễn Tử Quảng cũng siêu nhân. Thầy có BKED thì trò có BKAV, từ một sinh viên tay trắng mà anh dựng lên đế chế vài ngàn nhân viên. Anh sản xuất Bphone cạnh tranh với iPhone của Jobs, ăn mặc, dáng điệu cũng giống Steve Jobs.

Chục năm trước có bạn Hà Đông với Flabby Bird để ở Apple Store, tiền thu như nước, nhưng được vài tháng rồi chết yểu do quân ta chửi quân mình, anh chán đời trốn đi biệt tích.

Mới đây có một Elon Musk VN muốn dạy thanh niên làm giàu theo tư tưởng HCM, viết sách hẳn hoi nhưng rồi cũng không thoát. Elon Musk là kẻ có toàn ý tưởng điên rồ, muốn đưa 1 triệu người lên sao Hỏa, sinh ra Space X, mấy hôm nay tài sản bỗng lên hơn 1000 tỷ gấp 3 GDP của VN. 

Cô Huyền Chíp bị dân mạng bóc phốt ngút trời với cuốn sách “Xách balo lên rồi đi”. Thế rồi cô đi thật, du học phải xin tiền của ông viết sách HCM làm giầu. Giờ cô xong tiến sỹ, viết sách, giảng bài về AI bên Mỹ, ít về nước vì sợ dân mạng lại nhắc cái ba lô. Sao nước mình khổ vầy, viết sách cũng bị chửi ba đời.

Công ty làm phần mềm kế toán MISA không bằng Microsoft nhưng ở VN cũng ghê răng. Tôi biết Thành Long (Lữ Thành Long) là ông chủ từ khi làm ở Viện Tin học (IOIT). Tốt nghiệp Bách khoa cũng đi làm đủ thứ, trong viện thấy bế tắc anh quyết định làm riêng.

Thuê cái phòng bỏ không trên tầng 6 của IOIT tòa nhà Pyramid mốc meo của KTS Vạn (tác giả Hàm Cá Mập), không máy lạnh, nước không, vệ sinh khô, điện phập phù, chưa chắc đã bằng cái garage của Steve Jobs. 

Thế mà MISA của Thành Long hiện là doanh nghiệp uy tín với hơn 170.000 khách hàng tổ chức đang sử dụng. Gần 30 năm kinh nghiệm (thành lập năm 1994) có tầm nhìn, sứ mệnh, giá trị cốt lõi. Hơn 3000 nhân sự, tuổi trung bình dưới 30. Top 5 công ty CNTT và Top 1 công ty làm sản phẩm phần mềm tại Việt Nam. Hiện diện tại 20 quốc gia. Doanh thu đạt trên 1000 tỷ VND, hướng tới 10.000 tỷ trong vài năm tới.

Như lão Cua kể nhiều lần, IOIT từng lắp ráp thành công chiếc máy vi tính đầu tiên vào đầu những năm 1980, khi máy tính lớn IBM360, CDC 6000 hay ODRA chiếm mấy căn phòng. 

Năm 1981 một nhóm IT của Viện đã vào nhà máy may Sinco cùng chiếc máy VT80 không có vỏ với dây điện chằng chịt, bộ nhớ 4K, có đĩa mềm 32K do Phòng Kỹ thuật số lắp ráp với ý định dùng cho quản lý nhân sự và vật tư cho Sinco ở Sài Gòn.

Mô hình chạy ro ro, sắp xếp danh sách vật tư trong vài giây nếu kho có khoảng 400 records, nhiều hơn là tràn bờ.

Nhóm được xếp chỗ ăn ở trên tầng 7 ở phố Nguyễn Khắc Nhu, nơi ở của lính SG xưa, điện nước phập phù, phòng làm việc cạnh phòng ngủ. Cơm bo bo ngày 2 bữa của Sinco, input thế nào output thế ấy, chỉ có rau là chính, gặm bánh mỳ sáng, uống nước lã. 

Sở hữu một máy vi tính “trần truồng”, không vỏ, dây nối loằng ngoằng, 6 người viết chương trình, nối tiếp nhau, 24/7 đêm ngày. Viết quản lý đĩa, đọc record vào ra, toàn bằng Assembler mà định quản lý vật tư như máy tính lớn, giấc mơ Bill Gates đây chứ đâu.

Buồn cười, anh em thấy một anh dạy sớm tập thể dục rồi yoga khỉ gió gì đó và đi tắm sớm. Anh em thấy lạ liền đi theo. Hóa ra nhà đối diện có một em cứ vào giờ ấy là trần truồng đi lại, thảo hèn lão tắm sớm có lý do. PC của IOIT cũng không mặc quần áo nên cô này đua chăng. Dự án vi tính thành công cũng nhờ em này giúp cho hormone của đám trẻ tăng cao.

Sau bốn tháng làm việc cật lực như vậy, có thể chạy được chương trình quản lý vật tư và sản phẩm của Sinco, máy VT8X sắp sếp vài trăm vật tư, nhân sự, trên cái đĩa mềm, coi như một thành công lớn. Cả bọn nói đùa, nhổ bọt vào cái IBM do Mỹ để lại. Bọn tôi tự cho mình là Steve Jobs và Bill Gates Việt Nam.

Rồi cả bọn được mời đi trình diễn cho thành ủy Sài Gòn thời cụ Võ Văn Kiệt vào giờ nghỉ trưa tại villa nghe nói của ông Thiệu (Nguyễn Văn Thiệu) bên bờ sông Sài Gòn. Chủ tịch Tp Mai Chí Thọ nói vui, thành công vi tính này giống như chiến công kiểu Leningrad. Cả nhóm được lãnh đạo thành phố chiêu đãi một bữa bò bảy món, lần đầu được ăn no sau 4 tháng vất vả, mà có khi từ lúc ở nước ngoài về năm 1977, thành công nhất của dự án.

Sau vụ đó SINCO xin được tài trợ 100.000 USD để phát triển máy may và ứng dụng vi tính. Cứ nghĩ vi tính sẽ đi xa, nhưng rồi đoàn sau vào thêm vài tháng nữa và kết quả không cơm cháo gì. Cái PC đầu tiên có tên là VT8X để lại Sài Gòn, không còn nghe nói nữa.

Sau đó là thời nhập nguyên chiếc PC, Apple II, Mac, Micral, IBM, Dell đổ vào xứ ta. Buôn PC ra tiền nhanh hơn, Viện KHVN đổi luôn thành Trung tâm KH và Công nghệ, trung tâm là buôn mà. Cánh lập trình Asembler Bill Gate và Steve Jobs VN chuyển sang C, Pascal, Fox, đồ họa… đủ loại dự án mì ăn liền.

Làm muộn thỉnh thoảng được sếp sang thì thầm nhờ khuân PC của hãng Olivetti từ xe tải vào kho, nghe nói dành cho dự án bên Bộ TC. Đám Steve và Bill Việt Nam ở IOIT được sếp mua cho mỗi đứa một bát phở ở phố Hoàng Quốc Việt mà sáng sáng các đoàn xe thồ buôn phân tươi hay tụ tập. Phở phố này mùi thật khó quên.

Sau này mới biết buôn PC lúc đó lãi khủng, mua 1500$ bán 3500-4500$, buôn trong nước chưa thỏa, vươn sang tận Liên Xô, mới sinh ra các hảo hán IT đi xe Mec tới hội thảo, ra khỏi xe là mobile alo ngút ngàn, nhìn mà thèm.

Mầm mống Steve Bill có cả đấy nhưng chưa thành Jobs hay Gates toàn cầu, có lẽ đợi nước ta vươn mình.

CongBinh Tran

Mỹ có Bill Gate. Việt Nam mình có hoá đơn (bill) thì qua được nhiều cổng (gates). 

G.C.T.

Nguồn: FB Giang Công Thế