Bauxite Việt Nam

Tường Thụy 

Hệ thống giao thông đường bộ hiện tại của TP.HCM đang chịu áp lực rất lớn, đòi hỏi phải có những giải pháp mang tính chiến lược nhằm khai thác hiệu quả không phận tầm thấp dưới 3.000 mét.

Trong bối cảnh này, việc khẩn trương xây dựng chiến lược, hoàn thiện khung pháp lý và triển khai các chương trình thí điểm tích hợp để phát triển hệ sinh thái Vận chuyển Hàng không Tiên tiến (Advanced Air Mobility - AAM) không chỉ mở ra “nền kinh tế tầm thấp” trị giá 10 tỷ USD mà còn là giải pháp căn cơ để giảm thiểu ùn tắc giao thông, theo PGS.TS Nguyễn Thiện Tống, nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Kỹ thuật Hàng không thuộc Trường Đại học Bách Khoa (Đại học Quốc gia TP.HCM).

Tại hội thảo “50 năm Thành phố mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh: Dấu ấn lịch sử, khát vọng phát triển và đột phá thể chế” do UBND TP.HCM tổ chức ngày 25/6, PGS.TS Nguyễn Thiện Tống đưa ra những phân tích chuyên sâu và đề xuất lộ trình cụ thể để TP.HCM chủ động đi đầu trong lĩnh vực công nghệ hàng không mới nổi này.

PGS.TS Nguyễn Thiện Tống trình bày giải pháp giao thông tận dụng UAV tại hội thảo ngày 25/6/2026. Ảnh: N.H.L.T.

Ông cho biết thế giới đang chứng kiến sự bùng nổ của thị trường AAM, dự kiến đạt giá trị hơn 88 tỷ USD vào năm 2034 với tốc độ tăng trưởng kép hàng năm là 22,6%. Hệ sinh thái này sử dụng các loại máy bay có độ tự động hóa cao, chạy bằng điện hoặc hệ thống hybrid, điển hình là máy bay cất và hạ cánh thẳng đứng bằng điện (eVTOL) để vận chuyển hành khách và hàng hóa.

Hiện nay, nhiều nước tiên tiến đã chuyển từ giai đoạn nghiên cứu ý tưởng sang thực nghiệm thực tế. PGS.TS Tống cho biết tại châu Âu, các thành phố lớn như Paris, Munich, Hamburg, London và Rome đang đi đầu trong việc tích hợp taxi bay vào không lưu đô thị.

Nước Úc cũng đang tích cực xây dựng mạng lưới AAM hướng tới Thế vận hội Olympic năm 2032 tại Brisbane. Hàn Quốc và Nhật Bản đẩy mạnh thương mại hóa eVTOL giai đoạn 2027–2028 thông qua các chương trình thử nghiệm quy mô lớn.

PGS.TS Tống gợi ý rằng mô hình của Trung Quốc và Mỹ là hai bài học thực tiễn mang tính định hướng rất cao cho TP.HCM.

Trung Quốc đã đưa nền kinh tế tầm thấp vào Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 (2026 - 2030) như một ưu tiên chiến lược quốc gia ngang hàng với trí tuệ nhân tạo (AI), đồng thời ban hành Luật Hàng không Dân dụng sửa đổi có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Trong khi đó, Chính phủ Mỹ triển khai Chiến lược quốc gia giai đoạn 2026–2036 theo khung hành động (LIFT) và chính thức vận hành Chương trình Thí điểm Tích hợp (eIPP) từ tháng 3/2026 để thu thập dữ liệu xây dựng quy định mới.

Tại Việt Nam, cột mốc quan trọng nhất là Nghị định 288/2025/NĐ-CP được ban hành ngày 5/11/2025, tạo khung pháp lý toàn diện quản lý thiết bị bay không người lái (UAV). Việc Bộ Quốc phòng công bố các khu vực cấm bay và hạn chế bay vào tháng 6/2025 đã làm rõ hành lang khai thác, chuyển phương thức quản lý từ cấp phép miễn trừ tình huống sang áp dụng khuôn khổ quy tắc cụ thể.

Khung pháp lý hiện tại cũng bổ sung quy định về “Giấy phép bay”, tạo điều kiện cho các phương tiện AAM có đặc tính bay mới lạ được thử nghiệm trước khi vận hành thương mại.

Nằm trong dòng chảy đó, TP.HCM đang sở hữu những lợi thế tiên phong vượt trội khi đã thông qua nghị quyết cho phép vận hành UAV tốc độ lên tới 100 km/h để khuyến khích đổi mới sáng tạo, theo nhận định của nhà khoa học Nguyễn Thiện Tống.

Từ TP.HCM, các doanh nghiệp lớn như CT Group đã ký kết biên bản ghi nhớ với đối tác Airbility (Hàn Quốc) sản xuất 5.000 UAV và đặt hàng trước 100 máy bay eVTOL từ SkyDrive (Nhật Bản). CT Group và Airbility đã cho UAV vận tải 60 kg bay thử tại sân bay Boryeong, Hàn Quốc, tháng 9/2025. Đây là bước đi quan trọng của CT trong kế hoạch sản xuất 5.000 UAV cho Airbility, ông Tống cung cấp thông tin.

Đội bay thử UAV của CT Group và Airbility tại Hàn Quốc tháng 9/2025. Nguồn: DNCC

Từ kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn tại Việt Nam, PGS kiến nghị TP.HCM cần phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành để xây dựng chiến lược phân kỳ rõ ràng, ban hành hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật quốc gia tương tự Trung Quốc và thiết lập môi trường thử nghiệm kiểm soát (sandbox) như Mỹ.

Trọng tâm kỹ thuật cần tập trung vào việc quy hoạch hạ tầng bãi đáp chuyên dụng, tiêu biểu là dự án “Vertiport Saigon Sky” đang trong giai đoạn thiết kế. Mô hình bãi đáp trên cao này sẽ kết nối trực tiếp với hệ thống metro và các trạm xe buýt lớn, phục vụ đồng thời cho hai nhánh: Vận chuyển hàng không đô thị (UAM - chặng ngắn nội đô) và Vận chuyển hàng không khu vực (RAM - kết nối liên vùng).

Việc tích hợp đồng bộ các công nghệ số lõi như AI, Big Data và Internet vạn vật (IoT) sẽ đảm bảo công tác quản lý không lưu an toàn và minh bạch. Đây không chỉ là giải pháp tối ưu hóa logistics, hỗ trợ dịch vụ y tế khẩn cấp, mà còn là đòn bẩy chiến lược giúp TP.HCM dẫn đầu cả nước trong việc xây dựng một hệ sinh thái giao thông thông minh, bền vững và có giá trị gia tăng cao, theo PGS. TS. Tống.

T.T.

Nguồn: Dân Việt