Ép giảng viên bỏ tiền mua chỉ tiêu nghiên cứu – Câu chuyện của Trung Quốc và Việt Nam

Nguyễn Hoàng Ánh 

Nghiên cứu khoa học là quá trình tìm kiếm SỰ THẬT một cách trung thực và minh bạch còn ở TQ, VN – với những quy định kiểu này thì nó lại trở thành kết quả cho rất nhiều sự giả dối và gian lận!

Ông Bạch Bảo Quốc, sinh năm 1972, là phó giáo sư tại Học viện Mỹ thuật Lỗ Tấn thuộc Đại học Diên An, tỉnh Thiểm Tây. Theo hồ sơ trên website nhà trường, ông Bạch tốt nghiệp Nhạc viện Vũ Hán, có hơn 30 năm giảng dạy piano, từng làm giám khảo nhiều cuộc thi âm nhạc và có hơn 10 công trình nghiên cứu được công bố. Ông cũng nhiều lần được trường khen thưởng vì thành tích hướng dẫn luận văn, luận án.

Tuy nhiên trưa 20/10, khi gia đình đang nghỉ ngơi, ông Bạch đặt thẻ ngân hàng cùng một số đồ dùng cá nhân lên gối của vợ, rồi một mình bắt taxi đến một địa điểm tại Diên An. Ông được phát hiện đã qua đời tại đây, hưởng dương 54 tuổi. 

Hình: PGS. Bạch Bảo Quốc

Ông để lại một bức thư phản ánh những bất cập trong quản lý và đánh giá giảng viên tại trường đại học nơi ông công tác. Ngày 3/11, bức thư dài 6 trang được chia sẻ rộng rãi trên mạng xã hội, phản ánh tình trạng giảng viên phải tự bỏ tiền túi để hoàn thành chỉ tiêu kinh phí nghiên cứu, trong khi một số nhân viên vẫn nhận lương dù không thực hiện nhiệm vụ.

Trong thư, ông Bạch cho biết trường áp chỉ tiêu cứng đối với giảng viên về huy động kinh phí nghiên cứu từ doanh nghiệp và công bố bài báo khoa học. Do khó đáp ứng yêu cầu, nhiều người phải tự bỏ tiền túi, chuyển tiền qua một công ty đối tác, sau đó nhận lại khoản tiền này thông qua các kênh tài chính của trường. Theo ông, đây là cách làm gian dối nhằm tạo hồ sơ hoàn thành chỉ tiêu kinh phí.

Ông cho biết do ông không chấp nhận hệ thống đánh giá trên, tháng 9/2025, phòng nhân sự của trường thông báo ông có nguy cơ bị hạ chức danh và thay đổi hợp đồng vì không đạt chỉ tiêu công việc.

Nhà trường yêu cầu ông khắc phục trong thời hạn nhất định, trong đó phải tự bỏ 150.000 nhân dân tệ (khoảng 578 triệu đồng) để đáp ứng chỉ tiêu kinh phí dự án nghiên cứu và 50.000 nhân dân tệ để đáp ứng chỉ tiêu công bố bài báo khoa học.

Ông Bạch cho rằng cách làm này vi phạm liêm chính học thuật và các quy định hiện hành, khiến bản thân rơi vào trạng thái "mâu thuẫn nội tâm sâu sắc".

Khảo sát đăng trên báo Chinese Social Sciences Today hồi tháng 8 cho thấy, trong số 117 giảng viên đại học tham gia, gần 90% biết về tình trạng đồng nghiệp phải tự bỏ tiền túi để thực hiện các dự án hợp tác với doanh nghiệp nhằm đáp ứng chỉ tiêu.

Chuyện của giáo sư bên Trung Quốc làm mình nhớ tới thực tế xin tài trợ nghiên cứu khoa học (NCKH) mà mình chứng kiến cách đây vài năm. Ai cũng biết muốn NCKH đều cần tài trợ vì phải khảo sát, phỏng vấn, mua phần mềm, các ngành như sinh, hoá, lý còn cần mua thiết bị, hóa chất, vật phẩm…,nếu không bài viết sẽ hoàn toàn không có căn cứ. Khoản duyệt tài trợ NCKH ở Việt Nam đã có quá nhiều vấn đề, ví dụ người duyệt nhiều khi không có chuyên môn, tập trung ở một vài cơ quan nên hay ưu tiên nhau, cơ chế xin - cho quá nặng… đến hủ tục lại quả, giải ngân quá lẩm cẩm, kiểu 200k cũng phải xin hóa đơn đỏ, kết cục là chồng hoá đơn còn dày hơn chồng báo cáo. Kết quả là nghiên cứu viên quá mệt mỏi với việc chế biến chứng từ, cạn kiệt hết năng lượng nghiên cứu!

Tuy nhiên chắc sợ nghiên cứu viên chưa đủ khổ nên khoảng từ 2018 bộ KHCN tự dưng đưa ra yêu cầu ngoài duyệt chuyên môn, nhà nước sẽ chỉ cấp kinh phí từ 50% - 75% kinh phí, số còn lại NCV phải đi xin doanh nghiệp tài trợ, nói mỹ miều là để nghiên cứu gắn với thực tiễn. Nhưng trong môi trường kinh doanh chủ yếu dựa vào quan hệ và may rủi này, doanh nghiệp tồn tại đã khó, ai quan tâm đến tài trợ nghiên cứu đâu đâu làm gì! Thế giới cũng không bao giờ có kiểu này, trừ những tập đoàn cực lớn tầm cỡ thế giới. 

Vì thế 100% những người nhận được tài trợ kiểu này thực tế đều không có nhận tiền của doanh nghiệp mà chỉ tìm cách xoay xở trong số tiền được tài trợ, nói cách khác là phải nghiên cứu với số tiền ít hơn rất nhiều. 

Cái oái oăm là phải có giấy tờ doanh nghiệp chứng minh là đã tài trợ, thực tế chẳng có doanh nghiệp nào đồng ý làm điều đấy. Thế là NCV phải xoay xở đi tìm doanh nghiệp quen để nhờ người ta làm dùm giấy tờ xác nhận tài trợ rồi cam kết trả lại. Nhưng điên nhất là theo quy định nhà tài trợ phải chuyển tiền cho cơ quan chủ quản của NCV rồi NCV phải chế ra chứng từ để lấy lại số tiền ấy để chuyển trả doanh nghiệp. Nên nhớ số tiền này sẽ hiện trên sổ sách kế toán của doanh nghiệp nên cả hai bên đều gặp rất nhiều phiền toái. Tuy nhiên nếu không chứng minh được tài trợ này thì đề tài không được tiến hành thậm chí NCV sẽ bị khép vào tội không hoàn thành nhiệm vụ!

Đến lúc giải ngân tình hình còn phiền toái hơn vì phải chế ra số chứng từ cho số tiền gấp đôi số tiền thực chi. Thực tế ra như mình biết hầu hết các nghiên cứu viên đều phải bỏ tiền để bù thêm. Điều buồn cười tiếp theo là muốn giải ngân đề tài thì phải có bài báo trong khi thực tế thì phải viết xong báo cáo đề tài mới có ý tưởng để viết thành bài báo, chưa kể thời gian chờ đăng rất lâu. Những yêu cầu kiểu này đã buộc nghiên cứu viên phải sản xuất ra những bài báo không phản ánh đúng đề tài và phải trả tiền để được đăng đúng hạn, nói cách khác chính là môi trường để sinh ra việc mua bán bài báo, mua bán suất đăng báo. NCKH là quá trình tìm kiếm SỰ THẬT một cách trung thực và minh bạch còn ở VN với những quy định kiểu này thì nó lại trở thành kết quả cho rất nhiều sự giả dối và gian lận!

Một PGS ở Trung Quốc đã phải tự sát để phản đối quy định này. Bao giờ đến lượt VN đây???

N.H.A.

Nguồn: FB Nguyen Hoang Anh

 

Sáng lập:

Nguyễn Huệ Chi - Phạm Toàn - Nguyễn Thế Hùng

Điều hành:

Nguyễn Huệ Chi [trước] - Phạm Xuân Yêm [nay]

Liên lạc: bauxitevn@gmail.com

boxitvn.online

boxitvn.blogspot.com

FB Bauxite Việt Nam


Bài đã đăng

Được tạo bởi Blogger.

Nhãn