Bauxite Việt Nam

Bùi Quang Vơm

Trang BVN không phải là trang tuyên truyền, cổ vũ cho ai và chống ai trong cuộc bầu cử đầy kịch tính đang diễn ra trên nước Mỹ hiện nay. Giữa một thế giới ngày càng phức tạp, với sự bùng nổ của truyền thông số với một rừng thông tin ngồn ngộn dội đến, nó chỉ mong mỏi tìm cách gạn lọc, hòng phần nào giúp độc giả có được một cái nhìn đa chiều, giúp có cơ hội được nghe bằng hai tai, để biết đâu bớt dần thiên kiến không đáng có khi nhìn nhận một vấn đề, để mỗi độc giả từ đó tự có những nhận định sáng suốt, toàn diện hơn cho chính mình trước thời cuộc.

Tất nhiên, nó không chạy theo những fake news nhằm làm sướng tai người nghe người đọc Việt Nam vốn có một số lượng không nhỏ rất hâm mộ ông Trump với uy danh kẻ đi đầu “giương ngọn cờ chống cộng sản Đại Hán”, trong khi trên thực tế phe ông Biden đang thắng áp đảo và phe ông Trump đang cuống cuồng dùng mọi mưu kế lật lại, bất chấp cả những thủ đoạn khiến thế giới nhìn vào mà sửng sốt kinh ngạc và cả lo sợ cho nền dân chủ Mỹ như một tấm gương soi của toàn cầu từ hàng thế kỷ nay.

Nhưng nó cũng không được phép bỏ qua những ý kiến trái chiều, miễn là ý kiến đó được trình bày một cách nghiêm túc và có chứa đựng một số ý tưởng giúp người đọc rộng đường tham khảo.

Trên tinh thần đó, xin được giới thiệu bài viết dưới đây của ông Bùi Quang Vơm với những thông tin tưởng như không mới nhưng khá thú vị. Xin độc giả nhớ cho chỉ mỗi một điều: quan điểm và phong cách trong bài hoàn toàn thuộc về người viết, BVN không can dự vào những kiến giải này.

Bauxite Việt Nam

Trả lời phỏng vấn BBC ngày 17/11, một nhà hoạt động có tên tuổi tại Paris đưa ra nhận định: (https://www.bbc.com/vietnamese/5495699t]ơng lai 0)

“Điều khiến thế giới ngạc nhiên không phải là chiến thắng của Biden mà là thành tích của Donald Trump. Ông ta đã được 70 triệu người Mỹ, gần một nửa số người đi bầu, ủng hộ sau 4 năm cầm quyền, làm nước Mỹ vừa chia rẽ vừa bị cô lập như chưa bao giờ thấy. Sự chia rẽ này không chỉ lớn về mức độ mà còn rất nghịch lý về bản chất. Những người nghèo cảm thấy bị bỏ rơi, ủng hộ một tỷ phú chủ trương giảm thuế cho các công ty và những người giàu có, nghĩa là giảm ngân sách liên đới xã hội, trong khi phần lớn giai cấp khá giả lại ủng hộ Biden, một ứng cử viên chủ trương trước hết dành ưu tiên cho người nghèo. Nghịch lý này chứng tỏ nước Mỹ đã thương tổn rất nặng sau bốn thập niên mê mải chạy theo chủ nghĩa phóng khoáng (neoliberalism) khiến chênh lệch giàu nghèo trở thành quá đáng và gây ra vô số mâu thuẫn khác”.

Nhận định này chứa đựng những vấn đề gây tranh luận. Điều mà nhà hoạt động gọi là nghịch lý, có nhiều ý kiến khác nói toạc ra rằng: “gần một nửa nước Mỹ điên hết rồi sao!”.

Hiển nhiên là 73 triệu người Mỹ không điên, có nghĩa rằng, Trump không hoàn toàn “ngu dốt và vô đạo đức”, như hình ảnh được nhào nặn qua tay giới truyền thông. Nguyên nhận tạo ra cái “điên” của một nửa nước Mỹ nằm ở chỗ khác.

Trump và những Big Guys

Sẽ không phải là nghịch lý nếu hiểu được rằng, những người ủng hộ Biden, những người quyên góp những khoản tài trợ khổng lồ cho Biden là nhóm tài phiệt, trùm tư bản tài chính (big Capital, financial moguls of Wall Street), các trùm công nghệ lớn (big tech) Microsoft, Alphabet, Amazone, Apple, Silicon Valley, các trường đại học lớn, Havard, NY university, các Big Media, Google, Facebook, Twitter, Holywood...

Theo Forbes:“tính đến tháng 9/2020, 150 tỷ phú đã quyên góp trực tiếp cho chiến dịch của ông Biden hoặc cho các ủy ban gây quỹ liên kết với ông. Tổng số tiền mà các tỷ phú này đã quyên góp cho ông Biden và phe Dân chủ là 568,9 triệu USD”.

Đây là những chủ nhân ông, những nhân tố chủ chốt làm ra nền kinh tế Mỹ, những người khởi xướng và dẫn dắt cuộc cách mạng kỹ thuật lần thư tư, bắt đầu từ Mỹ, những người kiếm lời nhiều nhất và có số phận gắn kết nhất với toàn cầu hóa. Họ không phải bỏ phiếu hay ủng hộ Biden mà mục đích bằng mọi giá gạt Trump ra khỏi chính trường, vì Trump là người chủ trương nước Mỹ trên hết, người chống lại toàn cầu hóa, người tìm mọi cách đem sản xuất về lại nước Mỹ, chống nguồn tiền và tài sản trí tuệ Mỹ lọt ra nước ngoài, nuôi dưỡng các chế độ cộng sản độc tài...nhưng đem lại nguồn lợi nhuận khổng lồ mà họ đang hưởng. Những ông Lớn này mang tiền vốn và công nghệ đầu tư vào nơi có chi phí cho sản xuất thấp nhất, đem lại lợi nhuận cao nhất, bất chấp những hậu quả mà chúng đem lại cho công dân và lao động Mỹ, hủy hoại nền kinh tế Mỹ. Chúng vào hùa với nhau tạo dựng nên một Trump vô học, vô đạo, độc tài, phân biệt chủng tộc, ngu dốt về chính trị… bất kể danh dự và lòng người. Chủ nghĩa tư bản không bao giờ thay đối bản chất. Vì lợi nhuận, chúng sẵn sàng làm mọi thứ, kể cả gây tội ác. Nhưng từ việc này, cũng chứng tỏ một điều rằng lợi nhuận thu được từ nước ngoài, đặc biệt là thị trường tỷ người của TQ là rất lớn, đủ để chúng hy sinh những lợi ích trong nước, bất chấp chủ nghĩa yêu nước và danh dự quốc gia.

Những ông chủ này không phải quyên góp cho Biden, họ quyên góp cho chính họ. Biden chỉ là một cái bung sung, một kẻ làm thuê. Với chủ trương tăng thuế thu nhập tới 35% và thuế tài sản tới 70% và nếu có những biện pháp thực sự hiệu lực kiểm soát mọi nguồn thu từ nước ngoài, thì chính phủ Biden sớm muộn cũng sẽ bị cho vào xọt rác, để chứng minh cho sức mạnh của chính phủ ngầm, thứ quyền lực có thật đang tồn tại trên đất Mỹ. Đó là các ông chủ của Wall Street và các ông Lớn Big Tech.

Trump chủ trương giảm thuế doanh nghiệp, hạ lãi suất vay ngân hàng, hủy bỏ những thủ tục cản trở đầu tư tại Mỹ, nâng thuế và phạt những dòng tiền và công nghệ di chuyển ra khỏi Mỹ, khuyến khích đầu tư trong nước, thu hút các nhà đầu tư quay về Mỹ, tạo sinh lực, năng động cho nền kinh tế Mỹ, tạo việc làm cho lao động Mỹ, vì Trump quan niệm, nền tảng của ổn định kinh tế xã hội, là thu nhập của người dân Mỹ thông qua việc làm, không phải là trợ cấp xã hội. Cải thiện cuộc sống bằng cách tăng các nguồn trợ cấp thông qua thuế là vòng tròn tự sát. Thuế đánh vào thu nhập là đánh vào lợi nhuận, đánh vào động lực của đầu tư, làm sản xuất co lại. Đánh thuế vào tài sản tích tụ bằng lao động tiêu diệt động lực của sáng tạo, hủy diệt sáng chế, phát minh. Xã hội sẽ tê liệt, chết cứng, không có sản xuất, không có việc làm, thất nghiệp tất sẽ tăng, quỹ bảo hiểm thất nghiệp tăng. Người không có thu nhập tăng, thì quỹ bảo hiểm y tế, quỹ trợ cấp gia đình tăng, thâm hụt ngân sách dẫn đến thuế phải tăng. Thu thuế giống như người vặt lá. Phải có cây, mới có lá. Cây ít, lá ít thì không có gì để vặt. Càng vặt lá, cây càng còi cọc, ốm yếu. Thuế càng tăng, sản xuất càng co lại, sẽ không còn sản xuất để thu thuế, không còn gì để trợ cấp, để cân bằng thu nhập, đó là vòng xoay dẫn đến nghèo đói và sự sụp đổ. Châu Âu gần nửa thế kỷ bế tắc với cái vòng luẩn quẩn mâu thuẫn giữa tăng trưởng và phúc lợi. Muốn có phúc lợi phải tăng ngân sách, Muốn tăng ngân sách thì phải tăng thuế, tăng thuế thì giảm tính cạnh tranh, giết chết đầu tư, tiêu diệt doanh nghiệp, không có đầu tư thì không có tăng trưởng, không có tăng trưởng thì thất thu thuế, thâm hụt ngân sách, thiếu tăng ngân sách thì không thể tăng phúc lợi. Gần 40 năm nay, nước Pháp có tăng trưởng mấp mé âm, thất nghiệp chưa bao giờ xuống dưới 10%, nhưng nổi tiếng thuế cao và vô địch thế giới về số lượng các sắc thuế.

Trump làm cái việc giữ sản xuất là giữ cái gốc của ổn định, là giữ cái nền tảng của cuộc sống xã hội. Muốn chia bánh, trước hết phải có bánh. Làm ra bánh rồi mới tính chuyện chia cắt bánh như thế nào. Bánh to thì mỗi phần chia đều to, không có bánh thì tất cả đều đói. Việc Trump nhận được phiếu bầu của hơn 70 triệu cử tri (theo báo chí là 73 triệu), không phải là nghịch lý, không phải vì người Mỹ điên. Đó là thuận tự nhiên, hợp lòng người. Con số bầu cho Trump sẽ còn lớn hơn nhiều, nếu Trump không bị bủa vây, cô lập bởi truyền thông chủ lưu, và không bị chính truyền thông bớt xén, khủng bố và lừa bịp.

Nhận định thứ hai: “nước Mỹ đã thương tổn rất nặng sau bốn thập niên mê mải chạy theo chủ nghĩa phóng khoáng (neoliberalism) khiến chênh lệch giàu nghèo trở thành quá đáng và gây ra vô số mâu thuẫn khác” là nhận định cũng gây tranh luận.

Nước Mỹ tự do

Từ ngày lập nước, Hoa Kỳ chưa bao giờ thay đổi một nền tảng được ghi trong hiến pháp: quyền Tự do cá nhân và quyền Sở hữu tư nhân là những quyền bất khả xâm phạm. Đây là nền tảng đảm bảo cho quyền bình đẳng của con người trước Chúa, có quyền như nhau về cơ hội và toàn quyền sở hữu những gì làm ra từ chính sức của mình. Không có thế lực nào có quyền chiếm đoạt cơ hội của người khác, nhưng cũng không có bất kỳ thế lực nào có quyền tước đoạt thành quả và tài sản từ lao động chính đáng của họ. Đây là hai quy tắc hợp quy luật tiến hóa của nhân loại. Con người sinh ra bình đẳng và tự do mưu cầu hạnh phúc cho chính mình. Những người lập ra nước Mỹ đã tìm mọi cách bảo vệ hai quy tắc này, ngăn chặn mọi sự vi phạm của hành vi duy ý chí nhân tạo của bất cứ thế lực nào. Chính vì vậy, dù sinh sau đẻ muộn, Hoa Kỳ nhanh chóng trở thành trung tâm của Tự do cá nhân, trung tâm của sức mạnh sáng tạo, tâm hút trí tuệ toàn nhân loại. Chỉ sau 100 năm, Hoa Kỳ thành rốn của Nobel và nơi nuôi dưỡng những nhà phát minh, những nhà tỷ phú giàu nhất thế giới. Tất cả đều bắt đầu, khởi xướng từ Mỹ. Tất cả những cái “nhất” đều sinh ra ở Mỹ. Từ sau cuộc cách mạng lần 1, khởi phát từ Anh, các cuộc cách mạng lần 2, lần 3, và cuộc cách mạng lần 4 đang diễn ra đều bắt đầu từ Mỹ.

Nước Mỹ với nền công nghệ sáng tạo cùng với tiềm lực tiền vốn khổng lồ bậc nhất thế giới đang là quốc gia khởi động cuộc cách mạng kỹ thuật lần thứ tư gắn liền với Toàn cầu hóa. Giống như mọi cuộc cách mạng, bản chất là tìm kiếm lợi nhuận. Tiền vốn và công nghệ, tức là sản xuất Mỹ tìm đến nơi sinh ra lợi nhuận cao nhất. Nó có nhu cầu tự do di chuyển tiền vốn, tự do chuyển giao công nghệ, không phụ thuộc vào biên giới lãnh thổ và hàng rào hải quan. Đó chính là Toàn cầu hóa.

Toàn cầu hóa như thế chỉ đem lại lợi nhuận cho những ông Big, Big Finacial và Big Tech, những ông Trùm tài chính và trùm công nghệ.

Xét như thế, sẽ thấy Biden sẽ hoàn toàn thất bại. Tăng thuế thu nhập doanh nghiệp lên 35% và tăng thuế tài sản lên 70% sẽ bóp nghẹt đầu tư trong nước, trong khi lại mở với Toàn cầu hóa, thả cho tiền vốn và công nghệ Mỹ tự do di chuyển ra nước ngoài, Biden sẽ buộc nền kinh tế Mỹ phải chết, và xã hội Mỹ phải sụp đổ. Đó là thực tế có thể trông thấy.

Nhưng đúng là tồn tại một nghịch lý. Dù được gần 1/2 của tri toàn nước Mỹ ủng hộ, dù rõ ràng được lòng dân, Trump vẫn sẽ thất bại, hoặc, dù thắng cử lần này, cuối cùng cũng sẽ không thể thắng. Bởi vì, dù Biden bất tài, không được lòng người, nhưng Biden có toàn bộ thế giới Big đứng sau. Nhu cầu phát triển ra thị trường toàn cầu là một nhu cầu tự nhiên khi năng lực sản xuất vượt quá sức tiêu thụ trong nước. Sức phát triển cần tích tụ tư bản. Toàn cầu hóa, với tư cách cung cấp các phương tiện tổ chức sản xuất và thị trường tiêu thụ là động lực cho phát triển của cách mạng công nghiệp lần thứ tư. Đó là nhu cầu tất yếu có tính quy luật của quá trình tiến hóa.

Cuộc đấu tranh mà Trump đại diện là những phản kháng yếu ớt cũng có tính quy luật của các nhân tố bảo thủ, muốn duy trì các phương thức truyền thống. Theo cách phân tích này, sự thất bại của Trump là không tránh khỏi, kể cả lần này Trump thắng, thì cũng chỉ là tạm thời, về lâu dài, phong trào chống lại Toàn cầu hóa sẽ thất bại.

Chống XHCN

Nhưng có một điều nguy hiểm hơn đáng phải quan tâm, là cuộc bầu cử Mỹ hiện nay không chỉ có các “Big” đứng sau làm người chỉ đạo chính, cuộc chống phá hiện nay có sự tham gia của lực lượng thứ hai, đó là trào lưu cải cách xã hội theo hướng XHCN. Đại diện của lực lượng này đứng đầu là Bernie Sander, sau nhiều năm âm ỉ phát triển, đã đang là thế lực có sức mạnh chi phối trong đảng Dân chủ Mỹ. Những ảnh hưởng khởi đầu từ những bài đit-cua dài 6 tiếng trên quảng trường của Fidel Castro, cuộc chiến du kích rung động thế giới của Che Guevara, cuộc đảo chính cách mạng của Salvador Allende, tới các hình mẫu Y tế toàn dân, Giáo dục toàn dân vẫn tiếp tục tồn tại ở Cuba, các cải cách XHCN của Hugo Chavez tại Venezuela, các cuộc chiến du kích âm ỉ ở Nicaragua, ở Honduras, ở Bolivia...vẫn là những mồi lửa chờ cơ hội bùng phát. Tât cả những cái đó tác động trực tiếp tới tư tưởng và tình cảm người dân Hoa Kỳ, đặc biệt từ các dân di cư ồ ạt nhiều năm nay từ Mỹ Latin với khát vọng thay đổi số phận, chưa kể, trong đám dân này có bao nhiêu nhà vận động cách mạng marxit được cài cắm có tổ chức. Cuộc bầu cử lần này là cơ hội cho công cuộc cách mạng cải cách xã hội Mỹ theo hướng XHXN.

Biden hoàn toàn không tự quyết định các chính sách.

Trump không phải chỉ chống lại Biden, Trump chống lại cả một xu thế, một dòng năng lượng chính yếu của nước Mỹ bao gồm một nền tảng công nghệ khổng lồ cộng với một tiềm lực tài chính không quốc gia nào có. Với tiềm lực đó, nó phải vươn ra toàn cầu. Nó là nhu cầu tất yếu và nó không chỉ xảy ra với Mỹ. Nhu cầu vươn ra toàn cầu, tìm tới “nông thôn” của thế giới là nhu cầu của tất cả các quốc gia có nền công nghệ phát triển, như các nước khu vực châu Âu, Nhật bản và Hàn quốc. Trump chiến đấu cho người lao động Mỹ, nhưng cuộc chiến này là cuộc chiến bất đối xứng, giữa những lợi ích có tính truyền thống với một trào lưu có tính quy luật. Và song hành với Toàn cầu hóa, lực lượng thiên tả XHCN âm mưu lợi dụng Giới Big để làm cuộc cách mạng xã hội, dù bắt đầu nhưng với lực lượng và âm mưu khổng lồ.

Cách mạng kỹ thuật

Internet cộng với công nghệ số cho phép chuyển giao và kiểm soát công nghệ từ xa, xuyên biên giới. Tiền điện tử và công nghệ số cho phép di chuyển tài chính và kiểm soát lợi nhuận từ/tới bất cứ đâu trên trái đất. Tất cả những cái đó tạo ra điều kiện để tổ chức sản xuất và thu siêu lợi nhuận mà không cần phải thực thi trong giới hạn biên giới lãnh thổ. Tiền vốn và sản xuất tự do đến bất cứ nơi nào có lợi nhuận cao nhất. Đó là nội dung của Cách mạng kỹ thuật lần 4 và của Toàn cầu hóa.

Cách mạng kỹ thuật luôn được dẫn dắt bởi các đại diện của lực lượng sản xuất tiên tiên nhất, đem lại năng suất lao động và hiệu quả đồng vốn cao nhất. Nó là xu thế, có động lực từ bên trong, phù hợp với quy luật tiến hóa và phát triển của nhân loại.

Trump đang làm cuộc đấu tranh giành lấy việc làm cho lao động Mỹ, nhưng việc làm cho lao động đang biến mất. Rất có khả năng, chỉ giữa - cuối thế kỷ này, lao động bằng sức người sẽ biến mất khỏi dây chuyền sản xuất, sẽ không còn sản xuất do sức người tham gia nữa. Khi ấy, sản xuất cũng không cần phải di chuyển ra ngoài phạm vi lãnh thổ.

Nhưng nước Mỹ nếu vấp phải cãi bẫy “bình đẳng” như châu Âu, dẫm lại con đường đã đi của châu Âu, thì nhân loại còn phải đi lâu mới đến được chỗ mong đợi.

19/11/2020

B.Q.V.

Tác giả gửi BVN

Phan Nguyên dịch

Trên khắp châu Á, báo chí đang đưa tin rất nhiều về các vị quốc vương. Ở Thái Lan, nhiều người cảm thấy phẫn nộ với Vua Maha Vajiralongkorn, người không chỉ sống phần lớn thời gian ở Đức mà còn bận rộn tìm cách áp đặt chế độ quân chủ mang tính đàn áp lên người dân của mình.

Ngày đầu tiên khách thành nút giao Phạm Văn Đồng - Nguyễn Kiệm Quận Gò Vấp, TP HCM là một cái vòng xoay tập kết 06 con đường vào đó, tôi và con trai tôi đi qua thấy, tôi nói ngay: Chỗ này sẽ là tâm điểm ách tắc!

Một năm sau, người ta ghi nhận sự ùn ứ kinh hoàng thường trực ở đây.

Người ta lại phải triền khai làm cầu vượt tại đây thay cho “vòng xuyến” nói trên.

Tôi nói với một anh bạn: Sẽ vẫn tắc.

Và nó tắc, tắc kinh khủng.

Nó như một nghịch lý: Càng đầu tư càng tắc!

Một Hội Cựu giáo chức của một trường đại học nọ tổ chức lễ 20.11 để vinh danh... nhà giáo đã nghỉ hưu. Nhiều người dự lễ xong kháo nhau rằng, trong buổi lễ toàn những người nghỉ hưu mà cũng có biển đề chức danh đặt trước từng ghế: Nguyên Bí thư đảng uỷ, Nguyên Hiệu trưởng, Nguyên Hiệu phó, Nguyên Trưởng khoa.

Không ai vinh danh công trạng thì tự vinh danh mình bằng cái bảng tên cho cái ghế mỗi năm đến ngày 20.11 được ngồi một lần?

Nghe kháo như vậy, tôi phải bật cười và hỏi: Giáo dục cộng sản hay giáo dục phong kiến vậy? Nghỉ hưu rồi mà chức vẫn còn nguyên? Thời phong kiến gọi là bậc tiên chỉ đấy! Nói hỗn với các cụ, lần sau mỗi khi được ngồi mâm trên thì nhớ thó cái đôi móng giò cho vào túi mang về cho đúng phong cách bậc tiên chỉ của làng Vũ Đại nhé!

Quốc Phương

Hiệp định thương mại RCEP ký kết giữa khối Asean và năm quốc gia đối tác ở khu vực mà Việt Nam tham gia chính thức sau sự kiện hôm 15/11/2020 có yếu tố hai mặt, lợi và hại đi kèm đối với Việt Nam dù là một diễn biến mới, theo một chuyên gia kinh tế từ Hà Nội, người từng là thành viên Ban nghiên cứu, tư vấn chính sách cho Thủ tướng Chính phủ Việt Nam những thời kỳ trước đây.

Việt Nam là một trong các nền kinh tế đang phát triển và có độ mở khá cao trong hội nhập ở khu vực. Ảnh Getty Images

Chia sẻ cảm nhận ban đầu với BBC News Tiếng Việt hôm 16/11 về Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện khu vực liên quan Việt Nam (RCEP), bà Phạm Chi Lan, nguyên Phó Chủ tịch, Tổng Thư ký Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), cho biết:

"Thực sự tôi tiếp cận thông tin này với cảm giác nửa mừng, nửa lo và có lẽ lo còn lớn hơn mừng, bởi vì đối với tôi RCEP tất nhiên có thể mang lại một số lợi ích cho Việt Nam và cũng vì có lợi ích nhất định cho nên Việt Nam mới tham gia.

Jackhammer Nguyễn

Ngày 15/11/2020, Hiệp định Đối tác Kinh tế toàn diện khu vực (Regional Comprehensive Economic Partnership, viết tắt RCEP) được ký kết, tạo nên một khối kinh tế thương mại lên đến 2,2 tỷ người, bao gồm toàn bộ Đông Á và Đông Nam Á, cộng thêm Úc, Tân Tây Lan.

Một làn sóng lo ngại rất rõ ràng dâng lên trong cộng đồng người Việt trong và ngoài nước, mặc cho những bài báo của báo chí nhà nước nói về những cơ hội lớn lao cho Việt Nam. Nguyên do là vì, Trung Quốc là hạt nhân của khối này, là nước đề ra sáng kiến này, được cho là để tăng cường sự bá chủ của mình trong khu vực và trên thế giới.

Trong nước có bà Phạm Chi Lan, một chuyên gia kinh tế, nói với BBC Việt ngữ rằng, bà lo lắng nhiều hơn là mừng vì chuyện nhập cảng từ Trung Quốc vẫn là mối lo cho Việt Nam từ trước đến nay, bây giờ với sự tháo bỏ thuế quan trong RCEP, thì hàng hóa Trung Quốc lại càng có cơ lấn lướt.

Từ khi giành được hơn 270 phiếu đại cử tri, Tổng thống tân cử Joe Biden đã tiếp xúc với lãnh đạo các nước đồng minh, cam kết hàn gắn các quan hệ đối tác đã bị sứt mẻ trong mấy năm qua, đồng thời tái khẳng định cam kết của Hoa Kỳ đối với các hiệp định an ninh hỗ tương từng bị đặt nghi vấn dưới quyền Tổng thống Trump.

Trong 4 năm dưới quyền lãnh đạo của Tổng thống Trump, các đồng minh của Mỹ trong khu vực hay lo lắng, không biết liệu nhà lãnh đạo tính khí khó đoán của Mỹ có sẽ tôn trọng những cam kết của Hoa Kỳ hay không?

Hoàng Trung

Hội nghị Cấp cao Đông Á (EAS) vừa kết thúc hôm 14/11 với việc Tuyên bố Hà Nội được ký kết mà không hề đề cập đến tranh chấp Biển Đông thì hôm 16/11 Trung Quốc đã thông báo tập trận, cấm tàu bè vào Biển Đông.

Tài khoản Twitter của Nhân dân Nhật báo Trung Quốc bản tiếng Anh hôm 16/11/2020 đã đăng tải tấm ảnh đảo Duy Mộng (thuộc quần đảo Hoàng Sa) kèm thông báo tập trận ở Biển Nam Trung Hoa (Biển Đông) và lệnh cấm tàu bè qua lại.

Thông báo số GD039 của Cục An toàn hàng hải Quảng Đông cho biết, Trung Quốc sẽ tiến hành huấn luyện quân sự tại Biển Nam Trung Hoa, khu vực phía tây bán đảo Lôi Châu, tức vùng biển phía Bắc Vịnh Bắc Bộ từ ngày 17/11 đến ngày 30/11. Vị trí cụ thể là khoảng 21,23 độ vĩ Bắc và 109,54 độ kinh Đông.

Triệu Tử Long

Sở dĩ cần đến kênh truyền thông của báo chí tư nhân, là để phù hợp với mô hình quản trị “Chính quyền đô thị”.

Theo quyết định của Quốc hội, chính quyền TP.HCM sẽ không còn Hội đồng nhân dân (HĐND) cấp quận, phường, và sẽ có thành phố trong thành phố.

Nhà chức trách nói rằng việc không tổ chức HĐND quận, phường thì quyền đại diện của cử tri sẽ được mở rộng thông qua các kênh đoàn đại biểu và đại biểu Quốc hội, HĐND và đại biểu HĐND TP, các tổ chức chính trị, Mặt trận Tổ quốc...

Năm cơ quan độc lập của Liên Hiệp Quốc đã chất vấn chính phủ Việt Nam về các vụ bắt giữ, sách nhiễu liên quan đến Hội Nhà báo Độc lập, Nhà xuất bản Tự Do, các ông Phạm Chí Dũng, Nguyễn Tường Thụy, Lê Hữu Minh Tuấn, Lê Anh Hùng, Hồ Sỹ Quyết, và bà Phạm Đoan Trang (trước khi bà Trang bị bắt).

Do không có được phản hồi từ phía chính phủ Việt Nam sau 60 ngày, bản chất vấn đã được đăng công khai trên trang web của LHQ.

Huỳnh Minh Triết

Các chuyên gia thế giới không nhất thiết đồng thuận với nhau về ảnh hưởng của RCEP, nhưng ít ai hoài nghi hai điều: thế giới không chờ được Mỹ, và Trung Quốc đang dần lấp vào chỗ trống Mỹ để lại.

Hôm 15/11, Trung Quốc cùng với 10 nước ASEAN và Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, New Zealand đã ký Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP).

Đây là hiệp định thương mại tự do (FTA) lớn nhất thế giới, bao phủ một phần ba dân số và 30% GDP toàn cầu.

Một số người xem thỏa thuận này như một chiến thắng áp đảo của Bắc Kinh trong bối cảnh Mỹ thoái lui khỏi Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương (TPP– thỏa thuận mà chính quyền Barack Obama thiết kế để kiềm tỏa Trung Quốc), nay chỉ còn là CPTPP- không có Mỹ.

Nhưng không phải ai cũng đồng ý như vậy.

Thủ tướng vừa phê duyệt quyết định xây sân bay Long Thành giai đoạn 1 với vốn đầu tư 109.111 tỷ đồng (4 tỷ 664 triệu usd) nhưng công suất chỉ 25 triệu khách/năm. Sợ rằng sự đội vốn sẽ là không tránh khỏi. Xin chia sẻ lại bài viết đúng tròn 1 năm trước:

Trên thực tế thì vấn đề sân bay Long Thành (LT) và sân bay Tân Sơn Nhất (TSN) phần nào giống như vấn đề sát nhập Hà Tây vào Hà Nội. Đất đai khu vực sân bay LT đã được phân lô mua bán. Đất đai ở sân bay TSN cũng đã được ngầm phân chia. Giá trị bất động sản ở sân bay LT và sân bay TSN có sức công phá bằng “nhiều quả bom nguyên tử”. Sức mạnh này đã ép xây mới ngay sân bay LT và trì hoãn mở rộng sân bay TSN.

BA LÔ CỐT CẦN VƯỢT QUA Ở SÂN BAY LONG THÀNH

Sân bay Long Thành (LT) sẽ còn là vấn đề quan tâm của người Việt trong nhiều thập kỷ nữa, chứ không chỉ ở trong hội trường Quốc Hội tại vài kỳ họp. Bởi vì việc xây dựng sân bay LT hiện nay đang đặt ra những câu hỏi gai góc: Dùng bao nhiêu đất? Chi bao nhiêu tiền? Ai xây dựng? Và kết quả sẽ như thế nào? 

Cheng Li

Nguyễn Thanh Hải dịch

Chưa bao giờ Bắc Kinh lại quan tâm đặc biệt đến kết quả của một cuộc bầu cử Tổng thống Hoa Kỳ như cuộc bầu cử lần này. Các nhà lãnh đạo Trung Quốc hiểu rằng sự cạnh tranh sẽ định hình quan hệ Mỹ-Trung trong tương lai dù cho ai là ông chủ tiếp theo của Nhà Trắng. Tuy vậy, họ cũng tin rằng chiến thắng của cựu Phó Tổng thống Joe Biden trước Tổng thống đương nhiệm Donald Trump sẽ tạo ra cơ hội để tạm ngừng, hoặc ít ra là làm chậm lại, việc tiến đến quan hệ đối đầu đang rất đáng báo động giữa hai nước.

Anh Khoa dịch

Thuyền chìm, ngư cụ bị đánh cắp. Ngư dân Việt Nam trở thành con mồi khi Trung Quốc xâm chiếm vùng biển chiến lược

LÝ SƠN, Việt Nam

Vào một buổi sáng ấm áp, trời trong hồi tháng 6 trong vùng Biển Đông tĩnh lặng, một con tàu khổng lồ lao vào một chiếc tàu đánh cá bằng gỗ sơn màu xanh, treo cờ Việt Nam.

Thuyền trưởng đánh cá nổ máy tàu định bỏ chạy, nhưng tàu lớn đã thả hai xuồng máy xuống biển với các sĩ quan mặc sắc phục. Hai xuồng cao su đua nhau áp sát hai bên tàu đánh cá, siết chặt lại như gọng kìm.

Khi thuyền trưởng giảm tốc độ để tránh va chạm, con tàu lớn liền lao vào họ. Trên thân tàu bằng thép của nó ghi: Trung Quốc.

Trần Tuấn

Đây là câu hỏi tôi đưa ra vào giờ “G” cho các Đại biểu Quốc hội, trước khi thảo luận thông qua “Dự thảo Luật Bảo vệ Môi trường 2020” trong phiên ngày 17/11/2020!

Câu trả lời của tôi là: bản Dự thảo Luật hiện tại đang có trong tay các đại biểu, với nội dung và chất lượng như vậy, thực chất là LUẬT BẢO VỆ “LỢI ÍCH CỦA CHỦ DỰ ÁN ĐẦU TƯ”, chứ không phải bảo vệ cho MÔI TRƯỜNG sinh thái, an toàn môi sinh, phát triển bền vững, sức khoẻ cho tất cả!

 Những người có trách nhiệm cần phải xem xét lại công tác xây dựng, ban hành văn bản luật này, có tình trạng nể nang, né tránh, không thể hiện hết quyền lực của mình

Đại biểu (ĐB) Trần Thị Quốc Khánh (Hà Nội) đã bày tỏ những “uẩn ức” của mình về công tác lập pháp khi phát biểu về Dự thảo Luật Giao thông Đường bộ (sửa đổi).

Bốn năm trước, Donald Trump đã bất ngờ thắng cử, trở thành Tổng thống Mỹ thứ 45, sau khi lần lượt đánh bại các chính khách lão luyện của đảng Cộng Hòa và đảng Dân Chủ. Đó là một nghịch lý. Lúc đầu, hầu như chẳng có ai (kể cả Trump) tin rằng ông sẽ thắng cử. Nhưng bốn năm sau, Tổng thống đương nhiệm Trump lại bất ngờ thua khi tin rằng mình sẽ thắng Joe Biden mà ông coi thường. Đó cũng là một nghịch lý cần phải lý giải.  

Tại sao Trump thua năm 2020

Bốn năm trước, Trump đã thắng cử vì cưỡi trên ngọn sóng Trumpism, một phong trào không phải do ông kiến tạo, nhưng đã nắm bắt được cơ hội với trực giác nhạy bén của một doanh nhân, để đầu tư vào như một dự án lớn có lời. Trump đã trở thành thủ lĩnh của Trumpism với các khẩu hiệu dân túy và thực dụng có hiệu quả. Trumpism đại diện cho khối cử tri gồm tầng lớp lao động thiếu bằng cấp, bị thiệt thòi và bất bình do hệ quả của toàn cầu hóa.

Bốn năm sau, Trumpism không chỉ tồn tại mà còn mạnh hơn, với 71 triệu cử tri bầu cho Trump, và hệ quả đại dịch Corona làm kinh tế Mỹ suy thoái và đời sống khó khăn hơn. Nếu Trump xử lý tốt đại dịch, chắc ông đã thắng lớn (landslide). Nhưng mấy năm qua, Trump bộc lộ các điểm yếu gây tranh cãi về nhập cư và chống dịch làm lu mờ bức tranh kinh tế, và gây bất hòa với các đồng minh làm hạn chế tầm nhìn Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương.     

Tuy bức tranh kinh tế khả quan và lập trường cứng rắn chống Trung Quốc là điểm sáng tạo ra “đồng thuận quốc gia mới” (new national consensus), nhưng Trump đã điều hành quá dở cuộc chiến chống đại dịch Corona, làm hơn 11 triệu người Mỹ bị lây nhiễm và hơn 250 ngàn người chết (tính đến giữa tháng 11), và nay đang tăng lên chóng mặt. Đây là một biến số (game changer) làm Trump mất uy tín và mất điểm trong năm tranh cử 2020.   

Theo Cục An ninh Mạng và Hạ tầng (Cybersecurity and Infrastructure Security Agency) của Bộ An ninh Nội địa (the Department of Homeland Security), không có chứng cớ bất thường nào về gian lận trong bầu cử, và cuộc bầu cử vừa qua là “an toàn nhất trong lịch sử nước Mỹ” (the most secure in American history). Sau khi đếm hết phiếu tại các bang Arizona và Pennsylvania, Joe Biden được 306 phiếu và Donald Trump được 232 phiếu (cử tri đoàn).

Tuy kết quả bầu cử năm 2020 gần giống kết quả bầu cử năm 2016, nhưng người thắng cử năm nay là Joe Biden. Dù Trump có muốn thừa nhận thất bại hay không, kết quả đã rõ và không thể đảo ngược. Trong bối cảnh nước Mỹ bị phân cực và chia rẽ sâu sắc, dư luận trong nước Mỹ và quốc tế muốn Trump và Biden hòa giải và đặt lợi ích quốc gia lên trên hết, để cùng nhau đối phó với các hiểm họa chung như đại dịch Corona và biến đổi khí hậu.

Theo các tổ chức thăm dò dư luận (pollsters), đại dịch Corona làm nhiều người ủng hộ đảng Dân Chủ không dám đi bầu vào ngày bầu cử (3/11), mà họ hưởng ứng lời kêu gọi của đảng Dân Chủ là bầu bằng thư qua đường bưu điện. Trong khi các cử tri của đảng Dân Chủ tự cách ly tại gia làm cho họ buồn chán, thì họ đã bị kích động bởi các phát biểu gây sốc của Trump, và kết quả thăm dò dư luận làm số cử tri bỏ phiếu năm nay tăng lên mức kỷ lục.

Không ai tin rằng sẽ không cần thăm dò dư luận, vì điều đó rất quan trọng cho nền dân chủ. Nó giúp các chính khách hoạch định chiến lược tranh cử và lựa chọn chính sách. Tuy thăm dò dư luận không chính xác, nhưng chưa có phương pháp nào tốt hơn để phân tích bầu cử. Tuy bốn năm qua, thăm dò dư luận đã giúp người Mỹ hiểu bức tranh chính trị, nhưng không nên quá tin vào nó, mà phải thừa nhận thăm dò dư luận có thể nhầm. (What Went Wrong With Polling? Some Early Theories, Nate Cohn, New York Times, November 10, 2020).

Trumpism và Bidenism 

Theo Richard Haass (Chủ tịch Hội đồng Quan hệ Đối ngoại), không phải Trump sai về mọi mặt. Ông đã đúng khi “trừng phạt Trung Quốc về thương mại, cung cấp vũ khí cho Ukraine, đàm phán lại hiệp định thương mại với Canada và Mexico, giúp bình thường hóa quan hệ giữa Israel và một số nước Arab”. Nhưng Robin Niblett (Giám đốc Chatham House) nói “Hầu hết các nước thấy thoải mái với Biden hơn là với Trump”. Tính cách thất thường khó đoán của Trump dựa vào quan hệ song phương để dễ bắt nạt, làm nhiều người phản ứng. 

Cách thức chính quyền Trump đối phó với đại dịch Corona, biến đổi khí hậu, và nhập cư, đã gây nhiều tranh cãi. Trump không cải thiện được hình ảnh nước Mỹ, mà còn làm cho nó tồi tệ hơn. Theo Pew Research tại 13 quốc gia, chỉ có 15% số người được hỏi cho rằng Mỹ đã phản ứng phù hợp với đại dịch Corona. Chỉ 6 tháng sau khi nhậm chức, Trump đã khiến giới khoa học thất vọng khi rút Mỹ khỏi Hiệp định Paris về chống biến đổi khí hậu.

Năm 2019, số người nhập cư bị bắt ở biên giới Mỹ-Mexico đã đạt mức cao nhất trong vòng 12 năm qua, trong khi số người tị nạn được Mỹ tiếp nhận giảm mạnh trong 4 năm dưới thời Trump. Nếu năm 2016 có 85.000 người tị nạn được Mỹ tiếp nhận cho tái định cư, thì đến năm 2017 chỉ có 54.000 người. Năm 2021, Mỹ dự kiến sẽ chỉ tiếp nhận 15.000 người tị nạn. Đây là mức thấp nhất kể từ khi chương trình này được khởi động vào năm 1980.

Kurt Campbell (cựu trợ lý Ngoại trưởng và Chủ tịch Asia Group) nói, “Tại các hành lang quyền lực và trong các cuộc họp của lãnh đạo trên thế giới, câu chuyện mà người ta lặng lẽ trao đổi là có phải nước Mỹ đang đánh mất vai trò trên chính trường quốc tế”. Theo đô đốc về hưu James Stavridis (cựu tư lệnh tối cao của NATO), “Nếu Trump tiếp tục cách chức Giám đốc CIA và giám đốc FBI, thì không biết chuyện gì sẽ xảy ra cho an ninh quốc gia”. 

Theo tạp chí Foreign Policy (20/11/2020) hơn 70 cựu quan chức an ninh và thành viên quốc hội Mỹ trong các chính quyền trước đây của đảng Cộng Hòa, đã lên tiếng cảnh báo rằng nếu Trump làm Tổng thống thêm nhiệm kỳ hai sẽ là tai họa cho nước Mỹ và Châu Á vì ông thiếu nhân cách và năng lực để lãnh đạo đất nước. Họ khuyến nghị nên bầu cho Joe Biden làm Tổng thống Mỹ tiếp theo. (Why We Joined Over 70 Former Republican National Security Officials to Support Biden, Michael Green, Victo Cha, Foreign Policy, August 20, 2020).  

Theo các chuyên gia, chính sách đối ngoại của Biden dựa trên 7 trụ cột. Một là củng cố liên minh Tây Âu (27 nước EU). Hai là hàn gắn quan hệ với NATO để đối phó với các đe dọa chung. Ba là trở lại với các cơ chế và hiệp ước quốc tế. Bốn là quan tâm đến nhân quyền. Năm là cứng rắn với các chế độ độc tài. Sáu là tôn trọng các nước nhỏ yếu thiếu tài nguyên. Bảy là quan điểm toàn cầu để đối phó với đại dịch, phục hồi kinh tế, chống khủng bố (The Seven Pillars of Bidens Foreign Policy, Robin Wright, New Yorker, November 11, 2020).

Tại sao người Việt thích Trump? Một là lập trường cứng rắn chống Trung Quốc của Trump hợp với tâm trạng bất bình chống Trung Quốc của họ. Hai là truyền thống Nho giáo ở Việt Nam đã hằn sâu vào tư duy của người Việt, làm họ dễ bị mê hoặc bởi các nhân vật có quyền lực như Trump. Ba là tâm lý hoài nghi chính trị trong xã hội Việt Nam như một thói quen, làm họ dễ ngộ nhận coi hành động khó lường của Trump là anh hùng. Bốn là vai trò thông dụng của Facebook (có 45 triệu người dùng ở Việt Nam) là mạng xã hội làm hàng vạn người Việt cả tin vào khẩu hiệu dân túy của Trump, hay các tin đồn thất thiệt và thuyết âm mưu. 

Thay lời kết   

Dù ai thắng cử thì Mỹ vẫn phải xây dựng lòng tin với các đồng minh và đối tác khu vực. Vấn đề không chỉ do tính cách thất thường của Trump mà còn do tâm trạng bất an của các nước khu vực mỗi khi Mỹ điều chỉnh ưu tiên chiến lược. Nếu Trump muốn đạt “một thỏa thuận thế kỷ” (về thương mại) với Trung Quốc, liệu ông có coi Bắc Kinh quan trọng hơn các đồng minh và đối tác khu vực? Nếu Biden muốn giành được sự ủng hộ của Trung Quốc cho “một thỏa thuận thế kỷ” (về biến đổi khí hậu), liệu ông có coi Bắc Kinh quan trọng hơn?  

Bầu cử Mỹ năm 2020 là chủ đề nóng làm phân hóa không chỉ người Mỹ mà cả người Việt ở Mỹ cũng như Việt Nam, làm lu mờ Hội nghị Cấp cao ASEAN 37 và Hội nghị Cấp cao Đông Á 15 (Hà Nội,12-15/11/2020). Lần thứ ba, Tổng thống/Phó Tổng thống Mỹ lại vắng mặt, làm các nước khu vực thất vọng. Trong khi 10 nước ASEAN và 5 đối tác (Trung Quốc, Nhật Bản, Hàn Quốc, Úc, Tân Tây Lan) ký Hiệp định Đối tác Kinh tế Toàn diện Khu vực (RCEP) thì Mỹ đứng ngoài cơ chế hợp tác khu vực (China-Led Trade Pact Is Signed, in Challenge to U.S., Keith Bradsher and Ana Swanson, New York Times, November 15, 2020).

Các chuyên gia về an ninh khu vực lo ngại nếu Mỹ đứng ngoài cơ chế hợp tác kinh tế hay an ninh khu vực (regional economic or security architecture) thì RCEP “lợi bất cập hại” và Trung Quốc là “ngư ông đắc lợi”. RCEP (và BRI) sẽ cho Trung Quốc “cái thòng lọng để thắt cổ” các nước láng giềng. Trong khi Mỹ muốn “đối đầu” (rivalry) và “ly hôn” (decoupling) Trung Quốc, thì các cuộc tập trận tại Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương không đủ răn đe và ngăn chặn Trung Quốc thao túng Đông Nam Á và kiểm soát Biển Đông như cái ao của họ.       

N.Q.D.

16/11/2020

Tác giả gửi BVN

Nguyễn Văn Phước

Tiêu đề này chính là status cuối cùng của GS John Vu trước khi đóng tài khoản FB cá nhân.

Nam Quỳnh

Chúng ta rất thường xuyên ở yên trong thực tế chính trị của riêng mình và nghĩ đó là cả thế giới.

 

Có thể là võ đoán, nhưng tôi cho rằng có rất nhiều thành viên trong cộng đồng những người ủng hộ dân chủ đa nguyên ở Việt Nam đang tự giới hạn bản thân họ trong những thực tế chính trị khép kín đến ngột ngạt.

Để minh họa, ta thử xem xét một tình huống tư duy giả tưởng về hai nhân vật: anh A và chị B.

Việt Nam và các nước tham gia Hội nghị Cấp cao Đông Á đã không đề cập đến các tranh chấp lãnh hải trên Biển Đông trong Tuyên bố Hà Nội giữa bối cảnh các quốc gia của khối tập trung vào thương mại và đại dịch COVID-19, với việc ký kết một hiệp định thương mại lớn nhất được mong đợi từ lâu.

Hồng Anh

Ngày 15/11, Hiệp định Đối tác toàn diện khu vực (RCEP) - thỏa thuận thương mại lớn nhất thế giới - đã được ký kết sau 8 năm đàm phán.

"Thỏa thuận thương mại lớn nhất thế giới"

Báo Bưu điện Hoa Nam Buổi sáng (SCMP - Hồng Kông đưa tin, hôm 15/11 vừa qua, Trung Quốc vừa giành được một "thắng lợi" khi 15 quốc gia châu Á - Thái Bình Dương ký kết Hiệp định Đối tác toàn diện khu vực (RCEP) - thỏa thuận thương mại lớn nhất thế giới không có sự tham gia của Mỹ.

Thỏa thuận RCEP được kí kết sau hành trình 8 năm đàm phán, và trong bối cảnh đang có nhiều câu hỏi đặt ra về những cam kết của Washington trong khu vực - bởi hiện tại Mỹ không tham gia vào 2 trong số các nhóm thương mại quan trọng tại khu vực phát triển nhanh nhất thế giới là RCEP và Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP).

 Âu Dương Thệ

- Ý thức của người dân

- Cá nhân độc tài và bị bệnh loạn trí có thể thắng định chế dân chủ?

- Hoa Kỳ và thế giới cần chung lưng chống bành trướng Trung Quốc!

Ý thức của người dân

Ngày 3.11 vừa qua hàng chục triệu cử tri Hoa Kỳ (HK) xếp hàng dài, có những nơi phải chờ suốt cả buổi để sử dụng quyền tự tay bỏ phiếu bầu cho ứng cứ viên mà mình tin tưởng. Họ có thể là đảng viên hay chỉ là cảm tình viên của hai chính đáng lớn ở Mĩ Dân chủ hay Cộng hòa. Họ đã tham gia tích cực vận động và bỏ phiếu cho hai ứng cử viên Tổng thống (TT) của hai đảng này với những lí do khác nhau. Nhiều người muốn ông Trump, TT đương nhiệm, tiếp tục chính sách thêm một nhiệm kì 4 năm nữa. Nhưng nhiều người khác lại muốn ứng cử viên (UCV) Biden lên thay để chấm dứt chính sách mà họ nhận thấy sai lầm và gây tai hại cho chính bản thân và lợi ích của cả dân tộc HK. Đa số công dân HK đã ý thức về quyền lợi và trách nhiệm của mình đối với đất nước theo trình độ hiểu biết của mỗi người.

Công việc của Tân Tổng thống Biden đang đối mặt sau khi tiếp nhận chính quyền sẽ vô cùng nặng nề, một phần là cái mớ “di sản” hỗn độn của Donald Trump, phần lớn là những căn bệnh bên trong của nước Mỹ đã âm ỉ từ rất lâu và bục ra dưới bốn năm cầm quyền của Tổng thống Trump.

Có thể có nhiều người Việt thấy rằng, chính sách đối ngoại sẽ gặp khó khăn sau thời gian dài nước Mỹ đổ vỡ với các đồng minh, tạo điều kiện cho hai đối thủ Nga và Trung Quốc vươn lên trong thời gian qua. Nhưng theo ý chủ quan của tôi, vấn đề đối ngoại lại là vấn đề dễ nhất mà ông Biden phải làm. Nước Mỹ dưới thời Biden chỉ cần quay lại chính sách đối ngoại liên minh với các đồng minh Á - Âu, và họ đang sẵn sàng chờ đón điều này, đúng như lời bà thị trưởng Paris nói hôm ông Biden tuyên bố thắng cử: Hoan nghênh nước Mỹ trở lại.

Công việc vô cùng mệt nhọc của ông Biden là nội trị của nước Mỹ.

Bùi Uyên

(Nhịp cầu Thế giới)

“Người ta mất niềm tin vào khoa học, báo chí tự do Phương Tây. Tin vào những thuyết âm mưu, trích nguồn những trang web không ai kiểm chứng nổi, chỉ cần nó nói đúng với điều mình muốn nghe. Hôm nay tin tức này hợp tai ta, nó là báo chí của lẽ phải, ngày mai khi nó viết ngược ý ta, nó là “thổ tả”?”.

Trong một mớ bát nháo ồn ào trên mạng Facebook Việt Nam quanh bầu cử Mỹ, tôi có cảm giác vừa ghê sợ, vừa hiếu kỳ. Chuyện một nước xa xôi, nhưng lại là cơ hội nhìn vào tư duy, nhận thức của xã hội, văn hóa Việt Nam đến đâu, và để soi lại mình.

 Cao Nguyên

Trả lời chất vấn của Quốc hội sáng ngày 10/11, Chánh án Toà án Nhân dân (TAND) Tối cao Nguyễn Hòa Bình khẳng định luôn đảm bảo tính độc lập trong xét xử của thẩm phán, hội thẩm. Tuy nhiên, theo ý kiến của một số luật sư thì tình trạng “chỉ đạo án” còn diễn ra rất nhiều trong hệ thống pháp luật Việt Nam.

“Bộ máy chính quyền cũng đã nhận thức được vẫn đề tập trung trách nhiệm vào người đứng đầu và tính giải trình. Tuy nhiên vấn đề không đơn giản bởi việc chịu trách nhiệm và giải trình phải trở thành nền tảng cho cả bộ máy quản lý với người đứng đầu đô thị chịu trách nhiệm giải trình cao nhất với toàn thể dân cư của họ. Đó còn là vấn đề của hệ thống chính trị”.

Nhận xét trên là của chuyên gia về đô thị học Nguyễn Ngọc Hiếu. Xin được trích lược ý kiến của ông Hiếu về đề xuất xây dựng mô hình chính quyền đô thị ở Việt Nam, đặc biệt là ở đô thị có quy mô nhỏ.

Đô thị có quy mô nhỏ cũng cần hình thành chính quyền đô thị riêng, dù phạm vi trao quyền về các lĩnh vực kỹ thuật phức tạp còn ít; nhưng việc quản lý về mặt xã hội vẫn có đầy đủ, và chỉ có một cấp thực thi các việc được trao.

Duy Anh

Trong nhiệm kỳ của mình, ông Trump thực hiện đúng chủ trương "nước Mỹ trước tiên" qua việc rút hoặc giảm dần vai trò của Mỹ ở các cơ chế đa phương.

Mỹ là quốc gia có nền kinh tế, quân sự hàng đầu thế giới. Vì thế, trên cương vị tổng thống, những chính sách tại Nhà Trắng của ông Donald Trump không chỉ định đoạt số phận nước Mỹ, mà còn tác động không nhỏ tới phần còn lại của thế giới.

Tuy nhiên, chính sách đối ngoại của Tổng thống Trump được cho là không giúp tăng cường hình ảnh của nước Mỹ trong mắt đồng minh.

Nước Mỹ trong mắt thế giới

Tổng thống Trump nhiều lần tuyên bố Mỹ là "quốc gia vĩ đại nhất thế giới". Nhưng theo khảo sát của Pew Research Center tại 13 quốc gia, ông Trump không thực sự giúp cải thiện hình ảnh nước Mỹ ở phần còn lại của thế giới.

Ở nhiều nước châu Âu, chỉ số thiện cảm của người dân đối với nước Mỹ trong 4 năm nhiệm kỳ của Tổng thống Trump ở mức thấp nhất trong 20 năm.

Tại Pháp, số người cho biết có cái nhìn thiện cảm với nước Mỹ chỉ là 31%, thấp nhất kể từ 2003. Chỉ số này tại Anh và Đức lần lượt là 41% và 26%.

Cách ứng phó với đại dịch Covid-19 của Washington có tác động quan trọng khiến hình ảnh nước Mỹ trở nên tệ hơn. Chỉ 15% số người được hỏi cho rằng Mỹ đã phản ứng phù hợp với đại dịch.

Chính sách của Tổng thống Trump tác động lớn tới phần còn lại của thế giới. Ảnh: AP.

Nguyễn Quốc Khải

Theo cuộc thăm dò dư luật của AAPI Civic Engagement Fund (AAPI-CEF), trong cuộc bầu cử Tổng thống Hoa Kỳ vừa qua, 61% người Việt đã bầu cho Biden và 36% bầu cho Trump so với người Mỹ gốc Á Châu nói chung là 68% - 30%. Tỉ lệ của người Việt rất khích lệ nhưng vẫn còn thấp nhất so với những khối dân gốc Á khác. Nhóm người gốc Trung Quốc bỏ phiếu cho Biden cao nhất với tỉ lệ 72%, tiếp theo là người gốc Hàn Quốc với 71% và người gốc Ấn Độ là 70%. Tỉ lệ người gốc Ấn Độ ủng hộ Đảng Dân chủ lâu nay vẫn cao. Dù Bà Kamala Harris, ứng cử viên phó Tổng thống trong liên danh với ông Biden, tỉ lệ này không thay đổi.

Theo cuộc thăm dò dư luận của AAPI-CEF thực hiện vào đầu năm 2020, có tới 64% người Mỹ gốc Việt ủng hộ Trump. Con số này giảm xuống còn 48% theo cuộc thăm dò lần thứ hai được thực hiện vào tháng 9, 2020. Đến cuối tháng 10 và đầu tháng 11, chỉ còn 36% người Việt ủng hộ Trump theo cuộc thăm dò trước ngày bầu cử. Điều này cho thấy thái độ của người Mỹ gốc Việt đối với Tổng thống Trump đã thay đổi rõ rệt.

Khi thực hiện cuộc thăm dò dư luận trên đây, AAPI-CEF đã hợp tác với một số tổ chức thăm dò dư luận bao gồm Asian American Decisions, African American Reseach Collaborative và Latino Decisions.

Trịnh Hữu Long

[Thể chế dân chủ Hoa Kỳ đứng vững qua một cuộc bầu cử sóng gió]. Đó là thứ thể chế chúng ta cần có trong tương lai. Việt Nam đã có đủ anh hùng cá nhân. Thứ Việt Nam luôn thiếu trong suốt lịch sử là những thể chế vững vàng có khả năng chống chọi với sức hủy hoại của những cá nhân anh hùng.

Điều đó cũng có nghĩa là, những nỗ lực thúc đẩy dân chủ sẽ cần lấy việc xây dựng các thể chế mạnh làm trọng tâm, thay vì chú trọng vào việc xây dựng hình ảnh các cá nhân anh hùng, dù vai trò của các cá nhân lãnh đạo là luôn quan trọng.

Việc xây dựng thể chế mạnh, không có cách nào khác, là phải dựa trên nền tảng những giá trị nhất quán về dân chủ. Đó là thứ thiếu thốn hiện nay.

Điều đó cũng có nghĩa là, những nỗ lực thúc đẩy dân chủ sẽ cần lấy việc xây dựng các thể chế mạnh làm trọng tâm, thay vì chú trọng vào việc xây dựng hình ảnh các cá nhân anh hùng, dù vai trò của các cá nhân lãnh đạo là luôn quan trọng.

Việc xây dựng thể chế mạnh, không có cách nào khác, là phải dựa trên nền tảng những giá trị nhất quán về dân chủ. Đó là thứ thiếu thốn hiện nay.

Điều hay nhất, đáng chú ý nhất trong cuộc bầu cử Mỹ vừa qua là thể chế Mỹ đã chứng tỏ sự vững chãi, đáng tin cậy của nó trước làn sóng sùng bái cá nhân.

Các quan chức phụ trách về an ninh hạ tầng bầu cử Mỹ vừa ra thông cáo tuyên bố cuộc bầu cử vừa qua là an toàn nhất trong lịch sử Mỹ. Không có bằng chứng nào chứng tỏ có lỗi gian lận hệ thống hạ tầng, hay hệ thống bị compromised vì bất kỳ lý do gì. Đây là các quan chức liên bang nằm trong chính quyền Trump, và quan chức tiểu bang thuộc cả hai đảng lớn.

Họ tuyên bố điều này khi Trump đang cố gắng chứng minh có gian lận trên diện rộng, quy mô lớn, có tính hệ thống, nhằm lật ngược kết quả bầu cử.

Trân Văn

Một lớp học tại Núi Thành, Đà Nẵng, 2020. Hình minh họa. Nguồn: VNN

Bộ Giáo dục và Đào tạo (GDĐT) Việt Nam tiếp tục khuấy động dư luận khi giới thiệu Dự thảo Nghị định về Cơ chế thu, quản lý học phí đối với cơ sở giáo dục thuộc hệ thống giáo dục quốc dân và chính sách miễn, giảm học phí, hỗ trợ chi phí học tập, giá dịch vụ trong lĩnh vực GDĐT.

Dự thảo vừa kể nhằm thay thế một nghị định cùng loại đã được chính phủ Việt Nam ban hành cách nay năm năm (Nghị định 86/2015/NĐ-CP) và điểm đáng chú ý nhất của dự thảo là… tăng học phí của tất cả các bậc học. Học phí của các bậc từ mầm non đến phổ thông sẽ tăng 7,5% mỗi… năm và học phí đại học sẽ tăng 12.5% mỗi… năm (1).

***

Tuy hệ thống truyền thông chính thức chỉ giới thiệu ý tưởng này và không bình luận gì thêm nhưng độc giả không ngần ngại bày tỏ sự bất bình trên các diễn đàn điện tử do hệ thống truyền thông chính thức kiểm soát. Chẳng hạn trên trang facebook của VTC (VTC Now), Kim Lan Nguyen Van nhận định, nỗ lực soạn thảo nghị định mới nhằm thay thế nghị định cũ là một kiểu… vắt óc để tận thu! Sican Nguyen thì thắc mắc: Tại sao các quốc gia khác nỗ lực giảm học phí, chi phí y tế còn Việt Nam thì làm ngược lại? Khánh Ngọc Trần than: Phổ cập (miễn học phí) kiểu gì mà chưa hoàn thiện đã hết hiệu lực? Đủ các loại thuế, phí rồi lại lấy đà tăng học phí!

Mỹ Thuận

Đang có những ‘hạn chế’ về quyền, cũng như thực tế ‘lực bất tòng tâm’ về quyền.

Bài viết này xin được thử cắt một lát nhỏ về các ‘hạn chế’ của quyền, và ‘lực’ của quyền thực thi.

Đơn cử, quan sát những lần chất vấn ở nghị trường Quốc hội, dễ nhận ra rằng quyền lập quy là một trong hai quyền hành pháp có tác động rất lớn đến quá trình đưa các đạo luật vào cuộc sống, nhưng chưa được kiểm soát chặt chẽ.

Số lượng văn bản quy phạm do Chính phủ và các bộ, ngành ban hành là rất lớn, và không ít trường hợp các văn bản đó không phù hợp với tinh thần của các đạo luật, có thể gây ảnh hưởng hoặc cản trở việc thực hiện các quyền của cá nhân và tổ chức (thường xảy ra nhất là việc đưa thêm các điều kiện để hưởng một lợi ích hoặc thực hiện một quyền nào đó, trong kinh doanh thường là các “giấy phép con”).

Tuy nhiên hiện nay, văn bản quy phạm dưới luật như vậy không được kiểm soát và có biện pháp xử lý. Quyền kiểm soát của Quốc hội với các văn bản của Chính phủ cũng được quy định trong Hiến pháp “Thực hiện quyền giám sát tối cao việc tuân theo Hiến pháp, luật và nghị quyết của Quốc hội; xét báo cáo công tác của Chủ tịch nước, Ủy ban thường vụ Quốc hội, Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Hội đồng bầu cử quốc gia, Kiểm toán nhà nước và cơ quan khác do Quốc hội thành lập”; Ủy ban Thường vụ Quốc hội có quyền “đình chỉ việc thi hành văn bản của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao trái với Hiến pháp, luật, nghị quyết của Quốc hội và trình Quốc hội quyết định việc bãi bỏ văn bản đó tại kỳ họp gần nhất; bãi bỏ văn bản của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Toà án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao trái với pháp lệnh, nghị quyết của Uỷ ban thường vụ Quốc hội (Điều 74 Hiến pháp năm 2013).

Thảo Kỳ Hồ

Benedict Arnorld có thể phản bội nước Mỹ. Jefferson Davis có thể dẫn một tập hợp bang ly khai khỏi nước Mỹ. William Harding có thể ăn hối lộ một cách trắng trợn. Nixon có thể trắng trợn đặt máy nghe lén ở Watergate. Nhưng không ai trong những nhân vật này gây hại cho Hoa Kỳ bằng Donald Trump.

4 năm vừa qua, chưa ngày nào Donald Trump không tấn công vào các mệnh đề cơ bản của nền Dân chủ Mỹ.

Đầu tiên, ông ta khắc hoạ những người thuộc Đảng Dân chủ Mỹ như những con ác quỷ muốn tiếm quyền và biến nước Mỹ thành một nước xã hội chủ nghĩa. Ông ta tấn công vào sự thoả hiệp của hai Đảng Cộng hòa và Dân chủ vốn được xây dựng để có thể đưa nước Mỹ tiến xa trên con đường duy lý.

Ông ta biến Đảng Cộng hòa trở thành một đảng của riêng ông ta và của những con người coi trọng ông ta hơn cả đất nước. Tự khắc hoạ bản thân như một người bảo vệ đất nước khỏi những giá trị cấp tiến, Trump đã dần dần đầu độc tâm trí của những người mà trước kia còn có được một tí tỉnh táo để trở thành những con tốt thí bảo vệ cho ông ta trên mọi mặt trận. Trong mắt của những người này, nước Mỹ là chiến trường cuối cùng để bảo vệ những giá trị mà họ tin là đúng đắn. Rất tiếc rằng phần lớn những thứ này chỉ là ảo tưởng vì những đồng bào còn tỉnh táo của họ ở phía bên kia chưa bao giờ muốn phá bỏ các giá trị truyền thống đó của nước Mỹ.

Bằng việc công khai hay không công khai bảo vệ các nhóm thượng đẳng, Donald Trump cũng làm cho tư tưởng của Đảng Cộng hòa đi đến bước đường mà họ đã từng chống lại. Hãy nhớ đến Lincoln, người đã mất cả mạng sống của mình để mang lại cho nước Mỹ Amendment số 13. Và hãy nhìn cách Trump nói về Proud Boy, “stand back and stand by” và không có một thượng nghị sỹ Cộng hòa nào dám chống lại ông ta. Hãy đổi tên đảng thành đảng Trump, đừng lấy tên đảng của Lincoln nữa, điều đó đáng xấu hổ lắm.