Bauxite Việt Nam

Nguyễn Quang A

Đấy là vấn đề nền tảng, cốt lõi nhất để hiểu diễn biến gần đây của Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc (PLA) và Quân Ủy Trung Ương Trung Quốc (CMC).

Người Việt Nam hiển nhiên nên chú ý đến tình hình trong nước và ASEAN cùng tình hình của các nước lớn: Trung quốc, Mỹ, EU, Ấn độ, Nhật, Nga,… vì chúng có thể có ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống hàng ngày của chúng ta. Các nhà lãnh đạo Việt Nam chắc rất chú ý, nhưng người dân cũng nên chú ý. Chúng ta nên chú ý hết sức đến tình hình Trung quốc không chỉ bởi vì Trung Quốc là một siêu cường mà vì là láng giềng lớn nhất của nước ta. Bất kể sự biến động lớn nào ở đó có ảnh hưởng vô cùng sâu sắc đến chúng ta và sự bất ổn xã hội ở đó có hệ quả nghiêm trọng đến mỗi chúng ta (hãy chỉ tưởng tượng vài triệu người Trung Quốc chạy nạn sang Việt Nam sẽ gây ra xáo trộn đến thế nào; hoặc thương mại giữa Việt-Trung bị trục trặc thì công ăn việc làm của hàng triệu người VN sẽ ra sao).

Những tin chính thức và tin đồn về quan hệ của Tập Cận Bình với PLA và CMC trong mấy ngày qua quả là rất đáng chú ý. Hàng chục tướng lãnh của PLA đã bị thanh trừng và mấy ngày qua thông tin chính thống từ Trung Quốc cho biết Tập cận Bình đã bắt Thượng tướng Trương Hựu Hiệp, Ủy viên Bộ Chính trị, Phó chủ tịch Quân ủy Trung ương Trung Quốc (CMC), và ông Lưu Chấn Lập, Ủy viên Quân ủy Trung ương, Tham mưu trưởng Bộ Tham mưu liên hợp, hai thành viên cao cấp nhất của PLA và CMC, những người có kinh nghiệm trận mạc trong Chiến tranh Biên giới Việt Trung (Có tin đồn là hai ông đã bị giết, tin khác đã bị bắt, tin khác lại cho rằng hai ông đã trốn thoát một cách hỗn loạn, chúng ta nên cẩn trọng lưu ý theo dõi). Như thế quân ủy trung ương chỉ còn 2 người Tập Cận Bình Bí thư quân ủy TW và Thượng tướng Trương Thắng Dân (phó bí thư) [1], còn các ủy viên CMC khác đã bị thanh trừng nên vị trí của họ bị bỏ trống. Đây là tình trạng vô cùng đặc biệt có thể báo hiệu sự bất ổn nghiêm trọng.

Những khủng hoảng tương tự ở TRUNG QUỐC không phải là chưa từng diễn ra, nó là hệ quả của hệ thống (PLA là quân đội của ĐCSTQ chứ không phải của Nhân dân như tên Quân giải phóng Nhân dân của nó ám chỉ). Chỉ nêu hai ví dụ:

A) Nguyên soái Lâm Bưu, phó chủ tịch thứ nhất của ĐCSTQ, người kế vị của Mao, Phó chủ tịch CMC đã làm phản và bị chết do máy bay của ông bị bắn rơi khi ông bỏ trốn năm 1971 và B) Gần đây CMC để lộ diễn biến phiên tòa bí mật xét xử Thiếu tướng Từ Cần Tiên (徐勤) chỉ huy quân đoàn 38 vì không tuân lệnh của Đặng Tiểu Bình điều quân đội đến chống người biểu tình tại quảng trường Thiên An Môn tháng 6-1989. Video dài 6 tiếng đồng hồ về phiên tòa quân sự bí mật này đã lan truyền trên mạng xã hội [2] ngày 24-11-2025 (người xem có thể chọn phụ đề tiếng Việt để xem hoặc xem các clip lồng tiếng Việt về phiên tòa này), vài ngày sau CMC đã sa thải (hay thanh trừng) những người phụ trách tư liệu mật.

Khán giả nếu có thời gian xem hết video này có thể hiểu chi tiết hơn về vụ Thiên An Môn và vấn đề của PLA. Điểm mấu chốt mà Từ Cần Tiên (một lính trơn đã lấy máu viết tâm thư gia nhập PLA lúc 15 tuổi và đã tham gia chiến tranh Triều Tiên và lên đến Thiếu tướng phụ trách quân đoàn tinh nhuệ nhất của PLA được coi như “cấm vệ quân” của Trung Nam Hải do thành tích và tài năng quân sự của ông) bày tỏ trong phiên tòa này và tôi có thể tốm tắt ngắn gọn điểm cốt lõi như sau: quân đội thuộc sở hữu của ai và nhiệm vụ của PLA là để bảo vệ đất nước chống lại quân xâm lược nước ngoải và bảo vệ nhân dân trong các vụ thiên tai; việc chống người dân biểu tình không phải là nhiệm vụ của quân đội, nếu là giữ trật tự công cộng thì đó là nhiệm vụ của cảnh sát. Trong việc chống người biểu tình thì sự phân biệt đối thủ không rõ ràng như trong chiến tranh chống xâm lược (kẻ xâm lược là đối tượng rất rõ ràng) hoặc trong giúp dân chống lại thiên tai thì việc phân biệt đối tượng thiên tai và nhân dân là rất rõ ràng), còn việc điều quân chống người biểu tình (ai là địch, ai là ta) là không rõ ràng cho nên cần thảo luận cân nhắc kỹ lưỡng việc dùng quân đội trong những tình huống như vậy. Nói theo ngôn ngữ chính trị học hiện đại: Quân đội là của quốc gia tuân lệnh Tổng chỉ huy tối cao do nhân dân bầu ra (hay các đại diện của nhân dân bầu ra) (những ý kiến được bàn thảo trong giới lãnh đạo cao cấp có tư tưởng cải cách lúc đó như Hồ Diệu Bang và Triệu Tử Dương) chứ không phải của một phe trong một chính đảng (ý kiến của Đặng, Dương Thượng Côn, Lý Bằng chẳng hạn): trong phiên tòa này Từ Cần Tiên gọi là “quốc hữu hóa quân đội” như bàn luận của các phái trong lãnh đạo ĐCSTQ.

Kiến nghị 72 về sửa đổi Hiến pháp 2013 cũng đặt vấn đề “quốc hữu hóa” quân đội nhân dân và công an nhân dân theo tinh thần đó (“Mọi hoạt động của các lực lượng vũ trang chỉ để bảo vệ sự toàn vẹn của lãnh thổ quốc gia và phục vụ nhân dân. Lực lượng vũ trang phải trung thành với Tổ quốc và nhân dân chứ không phải trung thành với bất kỳ tổ chức nào” –  trích từ Kiến nghị 72), nhưng bị những người như Nguyễn Phú Trọng (trong cuốn sách Một số vấn đề về đường lối quân sự, chiến lược quốc phòng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam xã hội chủ nghĩa thời kỳ mới; NXB Chính trị Quốc gia, 2023) vu cho những người ký Kiến nghị 72 và những người có ý tưởng “quốc hữu hóa” các lực lượng vũ trang là thế lực thù địch có âm mưu “phi chính trị hóa quân đội” và công an [3]. Những vấn đề xảy ra hiện nay với PLA ở Trung Quốc liên quan đến vấn đề nền tảng cốt lõi này của các lực lượng vũ trang Trung Quốc và rất đáng theo dõi và suy ngẫm cho người Việt Nam và nên được thảo luận rộng rãi.

N.Q.A.

[1] Những cuộc điều tra với loạt thành viên Quân ủy Trung ương Trung Quốc

[2] 不做历史罪人!

[3] Kiên quyết đấu tranh làm thất bại âm mưu “phi chính trị hóa” Quân đội theo tinh thần cuốn sách của Tổng Bí thư

Tác giả gửi BVN