Bauxite Việt Nam

Hoàng Thị Minh Hồng 

Khi nào Việt Nam mình – xã hội dân sự, phi lợi nhuận nở rộ, người làm nonprofits có thể vênh váo, thì mình mới coi là đất nước phát triển. Phát triển không chỉ là GDP. Phát triển còn là việc trao không gian cho người dân cùng tham gia giải quyết vấn đề của đất nước mình.

Vừa thấy anh em trên facebook share thông tin gì mà ở Việt Nam không cho phép các tổ chức từ thiện, quỹ xã hội được cho vay, góp vốn và đầu tư … Ô, thế không cho chủ động tạo thu nhập, cứ chỉ ngửa tay đi xin cả đời à?

Mình đã từng làm việc trong lĩnh vực xã hội ở cả Việt Nam và Mỹ, mình thấy rõ một điều: Luật pháp một quốc gia có thể làm cho các tổ chức phi lợi nhuận nở rộ, hoặc chết dần.

Ở Mỹ, khuôn khổ pháp lý cho phi lợi nhuận rất rõ ràng và thông thoáng. Minh bạch tài chính được yêu cầu, nhưng không phải cứ mua một bịch ghim mà quên lấy cái hoá đơn là sợ tái mét mặt. 

Đi các event (sự kiện) gây quỹ bên này mà thèm. Doanh nghiệp cũng như những người “có điều kiện” nô nức donate (quyên tặng) cho các tổ chức phi lợi nhuận vì được khấu trừ thuế - tức là nhà nước “chia sẻ gánh nặng” với người làm việc thiện. Và tất nhiên, nonprofits (phi lợi nhuận) thì không bao giờ phải đóng thuế. Nghe mình bảo tao đi tù vì “không đóng thuế thu nhập doanh nghiệp”, những người không quen biết còn bảo “bốc phét”!

Kết quả là khu vực phi lợi nhuận ở bên này không chỉ “sống được” mà còn trở thành một trụ cột của nền kinh tế:

- Hơn 12 triệu người Mỹ đang làm việc trong các tổ chức nonprofit – tức là 1/10 lực lượng lao động khu vực tư sống nhờ vào khu vực phi lợi nhuận.

- Mỗi năm, nonprofit đóng góp khoảng 1,5 nghìn tỷ USD vào GDP Mỹ (hình như là gấp 3 GDP cả nước VN)

- Họ tạo việc làm, mua sắm hàng hóa, thuê dịch vụ địa phương, nuôi sống doanh nghiệp nhỏ, và cung cấp những dịch vụ thiết yếu mà nhà nước hay khu vực tư nhân không thể hoặc không muốn làm.

- Trong khủng hoảng, như thiên tai, dịch bệnh, đói nghèo, nonprofit thường là lực lượng vào cuộc đầu tiên và ở lại lâu nhất với các cộng đồng dễ tổn thương.

Trong khi đó, ở Việt Nam, không gian pháp lý cho các tổ chức xã hội ngày càng bị siết chặt; Luật về Hội vẫn chưa có; Quy định chồng chéo, mơ hồ; Cái gì cũng “quản không được thì cấm”. Nhiều tổ chức làm việc nghiêm túc, minh bạch, vì lợi ích cộng đồng… nhưng luôn sống trong trạng thái “treo lơ lửng” về pháp lý, và chẳng may có sơ suất gì, thì bị làm sao thì mọi người biết rồi đấy, chưa kể còn bị mạng xã hội “đánh cộng đồng”.

Hệ quả là gì?

• Nhà tài trợ nước ngoài bỏ chạy dần;

• Nhân sự giỏi rời bỏ khu vực xã hội;

• Các sáng kiến cộng đồng teo tóp dần; 

• Xã hội mất đi một lực lượng quan trọng để tự chữa lành, tự giải quyết vấn đề của mình.

Khi nào Việt Nam mình xã hội dân sự, phi lợi nhuận nở rộ, người làm nonprofits có thể vênh váo, thì mình mới coi là đất nước phát triển. Phát triển không chỉ là GDP. Phát triển còn là việc trao không gian cho người dân cùng tham gia giải quyết vấn đề của đất nước mình.

Ba xu ý kiến trong khi đang vò đầu bứt tai khai thuế (vì làm freelancer). Năm nay hy vọng mình sẽ thành lập được một nonprofit ở đây. Wish me luck! 

Ảnh câu view – bà già phi lợi nhuận VN đi họp ở State Department (Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ) vì ở đây họ nghe bả.

H.H.

(*) Tựa do BVN đặt 

Nguồn: FB Hong Hoang