Bauxite Việt Nam

Hứa Thành Cương (Chenggang Xu-許成鋼)

Đại học Stanford

Nguyễn Quang A dịch

Kỳ 1: Lời Giới thiệu, Lời nói đầu & Lời Cảm ơn 

Cuốn sách này khảo cứu cội nguồn và sự tiến hóa của các thể chế Trung Quốc cũng như của chủ nghĩa toàn trị cộng sản nói chung. Thể chế nền tảng của Trung Quốc đương đại chính là chủ nghĩa toàn trị cộng sản. Bằng việc đưa ra khái niệm "gen thể chế", tác phẩm luận giải quá trình các gen thể chế của nước Nga Soviet đã dung hợp với các gen của hệ thống đế chế Trung Hoa, từ đó tạo nên một chế độ toàn trị kiên cố mang đặc sắc Trung Quốc – Chủ nghĩa toàn trị được quản lý theo vùng.

Gen Thể chế là những yếu tố thể chế nền tảng có khả năng tự tái tạo, định hướng những biến đổi thể chế và có thể nhận diện được về mặt thực nghiệm. Thông qua việc phân tích cội nguồn và sự tiến hóa của các gen thể chế trong chủ nghĩa toàn trị cộng sản từ Châu Âu và Nga, cũng như các gen từ Đế chế Trung Hoa, Cách mạng Cộng sản Trung Quốc, Đại Nhảy Vọt, Cách mạng Văn hóa và các cuộc cải cách hậu Mao Trạch Đông, cuốn sách làm sáng tỏ sự trỗi dậy và quá trình phát triển của chủ nghĩa toàn trị cộng sản tại Trung Quốc. Sự vươn lên của Trung Quốc cộng sản vang vọng lời cảnh báo của Mises rằng những nỗ lực nhằm ngăn chặn chủ nghĩa toàn trị đã thất bại. Để đảo ngược xu thế này, cần phải có một sự thấu hiểu triệt để về chủ nghĩa toàn trị.

Hứa Thành Cương (Chenggang Xu) là Nghiên cứu viên cao cấp tại Trung tâm Kinh tế và Thể chế Trung Quốc thuộc Đại học Stanford, thành viên hội đồng quản trị của Viện Ronald Coase, và Nghiên cứu viên tại Trung tâm Nghiên cứu Kinh tế và Chính sách. Ông từng là Giáo sư Kinh tế Chung Hon-Dak tại Đại học Hồng Kông, Giáo sư Đặc biệt tại Đại học Thanh Hoa, Giáo sư Đại học Đẳng cấp Thế giới tại Đại học Quốc gia Seoul, và Phó Giáo sư tại Trường Kinh tế London. Ông cũng từng giữ chức Chủ tịch Hiệp hội Luật và Kinh tế Châu Á. Ông nhận bằng Tiến sĩ kinh tế tại Đại học Harvard năm 1991. Hứa Thành Cương là người nhận Giải thưởng Tôn Dã Phương năm 2013 và Giải thưởng Kinh tế Trung Quốc năm 2016.

"Tại sao Trung Quốc lại trở thành một quốc gia toàn trị? Mối liên hệ giữa chủ nghĩa cộng sản Trung Quốc và chủ nghĩa cộng sản ở Liên Xô là gì, và điều gì lý giải cho những khác biệt giữa chúng? Chúng ta có thể kỳ vọng Đảng Cộng sản Trung Quốc sẽ tiến hóa như thế nào trong tương lai? Hứa Thành Cương đã đưa ra những lời giải đáp hấp dẫn cho tất cả những câu hỏi này và nhiều hơn nữa trong một công trình táo bạo nhưng được lập luận cẩn trọng, bén rễ sâu sắc vào phân tích lịch sử và kinh tế."

— Eric S. Maskin, Giáo sư Đại học Adams, Giáo sư Kinh tế và Toán học, Đại học Harvard; đồng nhận Giải thưởng của Ngân hàng Trung ương Thụy Điển về Khoa học Kinh tế để tưởng nhớ Alfred Nobel (2007)

"Tại sao dân chủ lại hưng thịnh ở một số quốc gia mà không phải ở những quốc gia khác? Nhiều người đã kỳ vọng rằng sự trỗi dậy thần tốc của Trung Quốc sẽ dẫn đến việc nước này đón nhận dân chủ, nhưng điều đó đã không xảy ra. Cuốn sách hấp dẫn của Hứa Thành Cương lập luận rằng lý do nằm ở truyền thống đế chế của Trung Quốc và sự chấp nhận các giới hạn đối với tự do cá nhân và quyền sở hữu, những điều mà ông gọi là các gen thể chế. Đối thoại cùng những nhà tư tưởng vĩ đại nhất, Hứa áp dụng cùng một ý tưởng để giải thích sự phát triển của dân chủ ở phương Tây, nhưng không phải ở Nga. Đây là một cuốn sách phải đọc cho bất kỳ ai quan tâm đến vấn đề có lẽ là quan trọng nhất của thời đại chúng ta." 

— Olivier Hart, Giáo sư Đại học Lewis P. và Linda L. Geyser, Đại học Harvard; đồng nhận Giải thưởng của Ngân hàng Trung ương Thụy Điển về Khoa học Kinh tế để tưởng nhớ Alfred Nobel (2016)

"Chúng ta nghe nhiều về sự đổi mới, chủ nghĩa tư bản nhà nước, hệ thống thị trường, hay sự hiện đại hóa của Trung Quốc. Cuốn sách đầy tính gợi mở này lại lập luận khác. Nó chứng minh thông qua phân tích lịch sử, thể chế và kinh tế rằng hệ thống chính trị và kinh tế của Trung Quốc vẫn mang tính toàn trị, bất chấp các cuộc cải cách kinh tế do Đặng Tiểu Bình khởi xướng. Hứa lập luận rằng sự cai trị của cộng sản không chỉ thay đổi các thể chế mà còn nhiều khía cạnh quan trọng của văn hóa một cách dai dẳng, và hệ thống Trung Quốc ngày nay không thể được thấu hiểu nếu thiếu đi 'các gen thể chế toàn trị' của nó, vốn đã định hình nền kinh tế, đời sống xã hội và sự cai trị của Đảng Cộng sản hiện nay. Đây là một cuốn sách không thể bỏ qua cho bất kỳ ai quan tâm đến Trung Quốc và trật tự thế giới phức tạp đang hình thành ngày nay." 

— Daron Acemoglu, Giáo sư Viện, Khoa Kinh tế MIT; đồng nhận Giải thưởng của Ngân hàng Trung ương Thụy Điển về Khoa học Kinh tế để tưởng nhớ Alfred Nobel (2024)

"Với một nhãn quan không khoan nhượng, Hứa Thành Cương đã mổ xẻ các gen lịch sử và thể chế của chủ nghĩa toàn trị ở Trung Quốc hiện đại. Ông soi rọi một sự thấu hiểu mới về cách thức nền quản trị của Trung Quốc đã phát triển từ cội rễ của nó trong Đế chế Trung Hoa và chủ nghĩa Bolshevik Nga. Ngay lập tức, kiệt tác về phân tích lịch sử và kinh tế chính trị này trở thành nguồn tham chiếu tối hậu mà bất kỳ ai quan tâm đến hệ thống chính trị của Trung Quốc đều phải tìm đến. Liệu các quyền tự do lập hiến có cơ hội nào ở Trung Quốc không? Bạn phải đọc cuốn sách này." 

— Darrell Duffie, Giáo sư Quản trị Adams và Giáo sư Tài chính, Trường Kinh doanh Sau đại học, Đại học Stanford

"Hứa Thành Cương, nhà kinh tế học nổi tiếng, người cùng với các đồng sự đã viết nên bài báo kinh điển về các thể chế làm nền tảng cho phép màu tăng trưởng của Trung Quốc, nay mang đến một công trình có lẽ sẽ được xem là bản phân tích tối hậu về cội rễ thể chế của 'chủ nghĩa toàn trị được quản lý theo vùng' của Trung Quốc. Hứa phân tích một cách xuất sắc sự thất bại của Trung Quốc trong việc thiết lập nền cai trị lập hiến trong thế kỷ 20, bằng cách sử dụng lịch sử và ảnh hưởng của cách mạng Nga. Hệ thống đế chế ngàn năm của Trung Quốc chuyên chế hơn nhiều so với các nền quân chủ chuyên chế. Điều này đã tạo điều kiện cho việc du nhập và thích ứng các thể chế Bolshevik, tạo ra hình thức chủ nghĩa toàn trị độc nhất của Trung Quốc. Một phân tích sâu sắc và cực kỳ thâm trầm, là chìa khóa để thấu hiểu Trung Quốc đương đại." 

— Gerard Roland, Giáo sư Kinh tế E. Morris Cox và Giáo sư Khoa học Chính trị, Đại học California, Berkeley

"Sinh vật sống lớn nhất thế giới không phải là cá voi mà là một loài nấm khổng lồ ít được chú ý sống dưới lòng đất có tên là Armillaria ostoyae. Tương tự, cơ thể chính trị lớn nhất, như Hứa Thành Cương chỉ ra trong cuốn sách gây kinh ngạc và quan trọng này, là một chủ nghĩa toàn trị cộng sản mà 'các gen thể chế' của nó tái hiện ở những thời điểm và địa điểm khác nhau nhưng luôn mang tính quyết định. Những mỹ từ che đậy cho bạo lực tàn khốc, con người bị giản lược thành những vai diễn, và chính hệ thống, chứ không phải những tù nhân của nó, mới được hưởng quyền tự chủ. Nhưng Hứa không phải là một nhà lý thuyết âm mưu mơ mộng. Bản thân ông xuất thân từ chính hệ thống đó, được đào tạo tại Harvard, và đưa ra những phân tích tỉnh táo." 

— Perry Link, Giáo sư Danh dự ngành Đông Á học, Đại học Princeton

*

Lời nói đầu và Lời cảm ơn

Cuốn sách này phân tích nguồn gốc và sự diễn tiến của chủ nghĩa toàn trị từ góc độ gen thể chế, tập trung vào các thể chế của Trung Quốc. Hệ thống của Trung Quốc đương đại là hệ thống toàn trị lớn nhất và bền bỉ nhất trong lịch sử nhân loại, với tác động sâu sắc đến thế giới. Khái niệm gen thể chế được giới thiệu để giúp vượt qua những khó khăn trong phân tích trong cuộc nghiên cứu đa ngành này.

Nó đúc kết hơn nửa thế kỷ nghiên cứu và suy ngẫm của tôi về bản chất toàn trị của chủ nghĩa cộng sản. Cuộc tìm hiểu của tôi về chủ đề này bắt đầu vào năm 1967, ở đỉnh cao của Cách mạng Văn hóa. Điều này được thúc đẩy bởi những mâu thuẫn rõ rệt mà tôi quan sát được giữa lời lẽ tuyên truyền của cộng sản, vốn mô tả Đảng Cộng sản/xã hội Cộng sản như một thiên đường trên Trái Đất, và thực tế tàn khốc của chế độ toàn trị cùng các hoạt động của nó. Sự tương phản này còn mở rộng đến lý tưởng về một xã hội không giai cấp mà chủ nghĩa cộng sản hứa hẹn và thực tế các cuộc đấu tranh giai cấp bất tận, tàn nhẫn, cùng với sự xuất hiện của các nhóm xã hội đặc quyền được thể chế hóa trong chế độ. Mặc dù tiếp cận chủ đề này từ góc độ Marxist, nghiên cứu của tôi về hệ thống cộng sản, vốn bị cấm đoán nghiêm ngặt, đã dẫn đến hơn một năm tù giam và hơn năm năm lao động cưỡng bức trong một nông trường. Chỉ sau khi Cách mạng Văn hóa kết thúc, tôi mới có thể tiếp tục hành trình tri thức này.

Mặc dù những trải nghiệm và quan sát ban đầu đã cung cấp một động lực nền tảng, nhưng chỉ riêng chúng thì không đủ cho một cuộc khám phá khoa học sâu sắc về các chủ đề trong cuốn sách này. Các nguyên tắc và phương pháp luận trong khoa học xã hội mà tôi tiếp thu được qua quá trình đào tạo kinh tế học tại Harvard và những kinh nghiệm chuyên môn sau đó đã có ảnh hưởng đặc biệt. Đáng chú ý, những hiểu biết sâu sắc từ kinh tế chính trị về chủ nghĩa cộng sản của Kornai, lý thuyết thiết kế cơ chế của Maskin, lý thuyết quyền sở hữu của Hart, và lý thuyết phụ thuộc vào con đường của North đã định hình đáng kể quan điểm của tôi. Những đóng góp tri thức này được thể hiện rõ trong suốt cuốn sách.

Cuốn sách này phản ánh ảnh hưởng tinh thần sâu sắc từ cha mẹ tôi, Hứa Lương Ưng (Liang-Ying Xu), một nhà sử học và triết học khoa học, và Vương Lai Đệ (Lai-Di Wang), một nhà sử học về Trung Quốc hiện đại. Ngoài tác động từ các công trình cả đời của họ, những theo đuổi tri thức của họ trong hai thập kỷ cuối cùng đặc biệt liên quan đến cuốn sách này. Trong giai đoạn này, họ đã bắt tay vào một dự án có tựa đề The History of Democracy (tên gốc là The Theory of Democracy), phân tích sự diễn tiến của nền dân chủ lập hiến ở phương Tây và những thách thức mà Trung Quốc phải đối mặt, đặc biệt là trong thời hiện đại. Vô số các cuộc thảo luận sâu sắc của chúng tôi đã bao gồm một loạt các khái niệm quan trọng và sự kiện lịch sử, bao gồm dân chủ, chủ nghĩa lập hiến, chủ nghĩa toàn trị, sự thành lập Đảng Cộng sản Trung Quốc (ĐCSTQ), những thách thức mà Trung Quốc đã đối mặt từ thế kỷ 19, và những suy ngẫm đau đớn nhưng sâu sắc của một số đảng viên ĐCSTQ kỳ cựu về bản thân họ và chế độ cộng sản. Những cuộc trò chuyện này cũng đi sâu vào cải cách và các vấn đề xã hội liên quan. Mặc dù đã tích lũy được một kho tàng kiến thức và tư tưởng sâu sắc, họ đã không thể hoàn thành cuốn sách của mình do tuổi cao. Vì vậy, tôi coi một phần đáng kể của cuốn sách này vừa là sự tiếp nối vừa là sự tri ân đối với những nỗ lực học thuật của họ.

Dự án nghiên cứu tiến sĩ đầu tiên của tôi tại Harvard liên quan đến một mô hình lý thuyết trò chơi phân tích các cấu trúc quyền lực trong một chế độ toàn trị. Tôi đã học được rất nhiều từ những người đồng hướng dẫn của mình là Kornai và Andreu Mas-Colell. Mặc dù cuối cùng tôi đã từ bỏ dự án này cho luận án tiến sĩ của mình do không hài lòng với phương pháp tiếp cận lý thuyết trò chơi hợp tác và sự thiếu sức mạnh dự báo trong mô hình của mình, việc tôi tập trung trở lại vào chủ nghĩa toàn trị cộng sản chỉ bị hoãn lại.

Lý thuyết thiết kế cơ chế, bao gồm lý thuyết thông tin và khuyến khích, do Eric Maskin giảng dạy, đã mang tính chuyển đổi đối với tôi trong việc xem xét lại cách phân tích các thể chế và thay đổi thể chế, đặc biệt là trong bối cảnh chủ nghĩa toàn trị. Sau khi hoàn thành luận án tiến sĩ, làm việc chung với Eric và tham gia vào vô số các cuộc thảo luận với ông đã cung cấp cho tôi thêm cơ hội để đào sâu sự hiểu biết của mình về khía cạnh này.

Dưới sự hướng dẫn của Maskin và Kornai, trọng tâm của luận án tiến sĩ của tôi đã chuyển sang phân tích nền kinh tế kế hoạch hóa như một rào cản thể chế đối với sự đổi mới đột phá. Mặc dù công trình này không trực tiếp đề cập đến quyền lực chính trị của một hệ thống toàn trị, nó đã nâng cao sự hiểu biết của tôi về bản chất của một hệ thống toàn trị cộng sản từ góc độ đổi mới và tăng trưởng dài hạn.

Sự tập trung không lay chuyển của János Kornai vào bản chất toàn trị của chế độ cộng sản đã có vai trò quyết định trong hành trình tri thức của tôi. Vào mùa hè năm 1989, khi tôi còn là một nghiên cứu sinh tiến sĩ, tôi đã có những cuộc trao đổi hàng ngày với ông về cuộc đàn áp và thảm sát của cộng sản ở Bắc Kinh, liên hệ song song với cuộc Cách mạng Hungary bị đàn áp ba mươi năm trước đó. Sau này, trong thời gian tôi làm việc tại Trường Kinh tế London (LSE) vào những năm 1990, Kornai đã mời tôi giảng tại Harvard về các cuộc cải cách của Trung Quốc. Trong các bình luận của mình, ông đã đặt những nghi ngờ sâu sắc về cuộc cải cách từ từ của Trung Quốc, nhấn mạnh sự không sẵn lòng rõ ràng của ĐCSTQ trong việc từ bỏ quyền lực tuyệt đối. Ông cho rằng ĐCSTQ không thể chuyển đổi dần dần từ một hệ thống một đảng sang một hệ thống đa đảng. Quan điểm này đã được củng cố một thập kỷ sau đó. Năm 2009, sau khi tôi trình bày bài báo của mình phân tích chủ nghĩa chuyên chế phi tập trung theo vùng của Trung Quốc tại hội nghị của Đại học Liên Hợp Quốc kỷ niệm 20 năm ngày Bức tường Berlin sụp đổ, Kornai đã phản hồi bằng cách nhấn mạnh bản chất toàn trị không khoan nhượng của chế độ cộng sản Trung Quốc và tác động tiềm tàng của nó đối với quỹ đạo dài hạn của Trung Quốc. Phiên bản sau đó được xuất bản trên Journal of Economic Literature (Xu, 2011) phản ánh những sửa đổi được thực hiện theo bình luận của ông. Cuốn sách này cũng vậy.

Tôi phải bày tỏ lòng biết ơn đến các đồng tác giả lâu năm của tôi, Eric Maskin, Katharina Pistor, Yingyi Qian, và Gérard Roland. Một số ý tưởng được trình bày trong một vài chương, ở một mức độ nào đó, có liên quan đến hoặc được truyền cảm hứng từ các cuộc thảo luận của chúng tôi trong suốt một thập kỷ làm việc chung vào những năm 1990 và 2000. Đặc biệt, tôi muốn cảm ơn Yingyi Qian, người cộng tác lâu năm nhất của tôi. Chúng tôi đã làm việc cùng nhau từ những ngày tôi còn là nghiên cứu sinh tiến sĩ trong gần hai thập kỷ. Các cuộc thảo luận trong quá khứ của chúng tôi về các thể chế của Trung Quốc đã ảnh hưởng đến sự hình thành các ý tưởng trong các phần của cuốn sách này. Hơn nữa, một số ý tưởng được thảo luận trong Chương 2 và 3 đã được truyền cảm hứng hoặc kích thích bởi các cuộc trò chuyện với Patrick Bolton và Oliver Hart. Lời cảm ơn chân thành của tôi xin được gửi đến tất cả họ vì sự hợp tác đầy hứng khởi trong quá khứ và tình bạn bền chặt. Tuy nhiên, các quan điểm được trình bày trong cuốn sách này hoàn toàn là của riêng tôi và tôi là người duy nhất chịu trách nhiệm cho bất kỳ sai sót hoặc tranh cãi tiềm tàng nào.

Việc hoàn thành cuốn sách này là một minh chứng cho sự hỗ trợ của nhiều cá nhân và tổ chức. Tôi đặc biệt biết ơn Trung tâm Kinh tế và Thể chế Trung Quốc của Stanford (SCCEI) vì sự hỗ trợ tài chính hào phóng và sự ủng hộ vô giá ở nhiều khía cạnh khác, và các đồng giám đốc của SCCEI, Scott Rozelle và Hongbin Li, vì sự ủng hộ nhiệt tình và lâu dài của họ đối với công việc của tôi. Ngoài ra, tôi muốn gửi lời cảm ơn chân thành cho Bài giảng Tưởng niệm Tiến sĩ Hsieh năm 2019 tại Đại học Stanford, chuỗi bài giảng hai tháng một lần do SCCEI tổ chức và nhiều hội thảo do Viện Hoover tổ chức, trong quá trình phát triển cuốn sách. Những sự kiện này đã cung cấp một nền tảng để trình bày và hoàn thiện một cách có hệ thống các ý tưởng trong dự án này và mang lại những cơ hội vô giá để chia sẻ quan điểm của tôi với các học giả đa ngành. Phản hồi từ những khán giả sâu sắc là điều cần thiết để cải thiện cuốn sách. Hơn nữa, tôi phải cảm ơn Debin Ma. Lời mời của ông để tôi đóng góp một chương cho cuốn Cambridge Economic History of China đã cung cấp một nền tảng để gói gọn các ý tưởng cốt lõi của cuốn sách này và một cơ hội để nhận được phản hồi quý giá trong quá trình viết.

Sự liên kết của tôi với Đại học Hồng Kông, Đại học Thanh Hoa, Trường Kinh doanh Sau đại học Cheung Kong, và Đại học Stanford đã là một phần không thể thiếu trong sự phát triển của cuốn sách này, với các phần được kết hợp vào một số bài giảng của tôi. Tôi vô cùng biết ơn sự hỗ trợ và tài trợ hào phóng do các tổ chức này cung cấp, cũng như những đóng góp của các đồng nghiệp và sinh viên ở đó. Ngoài ra, các chuyến thăm của tôi đến Đại học Quốc gia Seoul, Đại học Hebrew Jerusalem, Đại học Trung văn Hồng Kông, Đại học Corvinus Budapest, LSE, và Đại học Hoàng gia London đã đóng góp đáng kể cho công trình này. Phản hồi và những hiểu biết sâu sắc từ các đồng nghiệp và sinh viên tại các tổ chức này là vô giá và tôi vô cùng biết ơn sự hỗ trợ và lòng hiếu khách của họ.

Ngoài ra, tôi muốn cảm ơn tất cả những người tham gia các buổi thuyết trình của tôi về các chủ đề liên quan vì những phản hồi, bình luận và phê bình quý giá của họ. Các buổi này bao gồm các cuộc họp thường niên của Hiệp hội Nghiên cứu Kinh tế So sánh, Hiệp hội Châu Á, Ngân hàng Israel, Đại học California Berkeley, Đại học California San Diego, Đại học Ben-Gurion của Negev, Đại học Bucknell, Đại học Chicago, Hiệp hội các nhà kinh tế Trung Quốc, Chatham House, Đại học Corvinus Budapest, Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế, Đại học Duisburg-Essen, Đại học Harvard, Đại học Hebrew Jerusalem, Đại học Hồng Kông, Đại học Trung văn Hồng Kông, các cuộc họp thường niên của Hiệp hội Nghiên cứu Kinh tế Trung Quốc Nhật Bản, Viện Kinh tế Phát triển Nhật Bản, Hitotsubashi, Đại học Tokyo, Fondation Maison des sciences de l’homme, Cục Nghiên cứu Kinh tế Quốc gia, Viện Ronald Coase (hội thảo Tel Aviv và Warsaw), Đại học Stanford, Đại học Quốc gia Seoul, Trường Nghiên cứu Phương Đông và Châu Phi, Đại học Tel Aviv, Academia Sinica, Đại học Quốc gia Đài Loan, Đại học Thanh Hoa (Bắc Kinh), Đại học Thanh Hoa (Đài Loan), Đại học Quốc gia Chính trị, Đại học Utrecht, và các hội nghị của Mạng lưới Liên ngành Thế giới về Nghiên cứu Thể chế.

Tôi phải bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến các đồng nghiệp và bạn bè, những người đã hào phóng dành một lượng thời gian đáng kể để đọc một phần hoặc toàn bộ bản thảo. Những lời phê bình quý giá và những đề xuất sâu sắc của họ đã vô cùng hữu ích trong việc cải thiện cuốn sách này. Họ là: Alexandra Benham, Lee Benham, Michael Bernstam, Patrick Bolton, Darrell Duffie, Joseph Esherick, Ge Zhaoguang, Paul Gregory, Oliver Hart, Perry Link, Michael McFaul, Eric Maskin, Roger Myerson, Minxin Pei, Gerard Roland, Andrew Walder, Wang Yuhua, Wu Guoguang, và David Yang. Những lời phê bình của họ đã giúp tôi sửa chữa nhiều sai sót. Tất nhiên, bất kỳ sai sót nào còn lại trong cuốn sách đều là trách nhiệm duy nhất của tôi.

Nhiều bạn bè và đồng nghiệp đã cung cấp những phản hồi và bình luận quý giá theo nhiều cách khác nhau. Họ đã hỗ trợ hoặc truyền cảm hứng cho tôi, sửa chữa những sai lầm của tôi, hoặc đưa ra những hiểu biết sâu sắc làm phong phú thêm nội dung của cuốn sách này. Tôi muốn bày tỏ lòng biết ơn chân thành đến tất cả họ. Mặc dù danh sách những người xứng đáng được ghi nhận là rất dài và khó có thể nêu tên tất cả mọi người, tôi muốn đặc biệt cảm ơn Daron Acemoglu, Ron Anderson, Masahiko Aoki, Ying Bai, Alexandra Benham, Lee Benham, Daniel Berkowitz, Jude Blanchette, Patrick Bolton, Xia Cai, Hsiang-Ke Chao, Tien-Chih Chen, Xiaoping Chen, Zhiwu Chen, Robert Daly, Larry Diamond, Ke Ding, David Donald, Darrell Duffie, Simon Ertz, Hanming Fang, Roger Gordon, Avner Greif, Yan Guo, Oliver Hart, Di He, Zhiguo He, Nancy Hearst, Chang-Tai Hsieh, Chao-Hsi Huang, Yasheng Huang, Ruixue Jia, János Kornai, Marton Krasznai, James Kung, Fei-fei Li, Hongbin Li, Weijia Li, Thung-Hong Lin, Yusheng Lin, Perry Link, Debin Ma, Eric Maskin, Scott MacLeod, Paul Milgrom, Kenneth Murphy, Roger Myerson, Barry Naughton, Douglass North, Minxin Pei, Yuri Pines, Shitong Qiao, Xiao Qin, Gerard Roland, Miklos Rosta, Scott Rozelle, Susan Shirk, Mary Shirley, Zheng Song, George Soros, Michael Spence, Yi-chun Tao, Glenn Tiffert, Ai-He Wang, Yijiang Wang, Barry Weingast, Roy Bin Wong, Guoguang Wu, Jinglian Wu, Yang Xie, Wei Xiong, Guoqi Xu, Yiqing Xu, David Yang, Kuo-chun Yeh, Leslie Young, Miles Yu, Li Yuan, Lun Zhang, Renzhen Zhang, Shuxin Zhang, Hang Zhou, Xueguang Zhou, Hengfu Zou, và David Zweig.

Ngoài ra, tôi mang ơn nhiều đồng nghiệp và bạn bè Trung Quốc của tôi, những người đã đóng góp cho cuốn sách này nhưng vì những lý do ai cũng biết đã chọn không nêu tên ở đây. Sự hỗ trợ thầm lặng của họ là vô cùng quan trọng đối với dự án này.

Để đảm bảo sự thể hiện chính xác và rõ ràng các ý tưởng, lập luận, và tường thuật của tôi bằng cả tiếng Trung và tiếng Anh và để tránh những sai lệch trong một bản dịch nghiêm ngặt, cuốn sách này đã được viết bằng cả hai ngôn ngữ. Mỗi phiên bản đều là một bản gốc, không phiên bản nào là bản dịch trực tiếp của phiên bản kia. Trong quá trình nghiên cứu liên quan đến cuốn sách này, phần lớn các ghi chú gốc cho các chủ đề phụ được soạn thảo bằng tiếng Anh và những ghi chú khác bằng tiếng Trung. Trong việc tổng hợp bản thảo đầu tiên của toàn bộ cuốn sách, bước đầu tiên bao gồm việc biên soạn các mảnh ghi chú gốc thành tiếng Trung. Sau đó, bản thảo tiếng Trung được dịch thành một bản thảo tiếng Anh. Dựa trên điều này, phiên bản tiếng Anh cuối cùng được tạo ra thông qua những sửa đổi và viết lại đáng kể. Sau đó, sử dụng phiên bản tiếng Anh làm tài liệu tham khảo, phiên bản tiếng Trung cuối cùng được tạo ra bằng cách sửa đổi bản thảo tiếng Trung ban đầu. Trong suốt quá trình này, trọng tâm của tôi là thể hiện ý tưởng một cách rõ ràng và chính xác, thay vì đạt được sự nhất quán hoàn toàn trong mọi câu chữ giữa hai ngôn ngữ. Do đó, tôi đã cho phép có những biến thể nhỏ trong cách diễn đạt và thậm chí trong một số chi tiết nhỏ giữa hai phiên bản ngôn ngữ.

Tôi đặc biệt biết ơn Lei Huang và Ximing Yin vì sự hỗ trợ xuất sắc của họ trong việc ghi chép và biên tập các phần quan trọng của các bản thảo ban đầu. Tôi cũng muốn bày tỏ lòng biết ơn đến Christopher MacDonald, người có bản dịch xuất sắc từ tiếng Trung đã hình thành nên phần lớn nội dung của cuốn sách này. Sau khi dịch, cuốn sách đã được sửa đổi và viết lại đáng kể và bất kỳ sai sót hoặc thiếu sót nào trong văn bản kết quả đều là của riêng tôi. Lời cảm ơn chân thành của tôi xin gửi đến Minjun Cai, Nancy Hearst, và Yingbo Shi vì sự hỗ trợ biên tập của họ. Lời cảm ơn tận đáy lòng cũng xin gửi đến David C. Donald, Katherina Pistor, Hang Zhou, và một người bạn giấu tên vì những lời khuyên và sự trợ giúp quý báu của họ về các khía cạnh pháp lý của quá trình xuất bản cuốn sách này. Cuối cùng, tôi muốn bày tỏ sự cảm kích sâu sắc đến Chris Harrison và biên tập viên của tôi, Joe Ng, vì sự hỗ trợ không ngừng nghỉ và sự hướng dẫn chuyên môn của họ trong suốt hành trình này. Nguồn gốc của cuốn sách này bắt đầu từ gần một thập kỷ trước, bắt đầu bằng một cuộc thảo luận trong văn phòng của tôi tại Đại học Hồng Kông với Chris. Sự nhiệt tình của Joe là yếu tố then chốt khuyến khích tôi tiến tới quá trình xuất bản chính thức. Cuốn sách sẽ không thể đạt được tiềm năng đầy đủ của nó nếu không có sự cống hiến và chuyên môn của cả Chris và Joe.

Cuốn sách này xin dành tặng cho vợ tôi, Di. Tình yêu vô điều kiện, sự thấu hiểu sâu sắc, và sự chăm sóc không lay chuyển của cô ấy là những trụ cột giúp tôi hoàn thành công trình này. Cô ấy còn hơn cả người bạn đồng hành yêu quý của tôi; với tư cách là một học giả trong lĩnh vực khoa học xã hội, cô ấy đã là người đồng nghiệp thân thiết nhất, người bạn tâm giao, và nhà phê bình sắc sảo nhất đối với học thuật của tôi. Trong suốt hành trình kéo dài một thập kỷ để tạo ra cuốn sách này, nó đã tự dệt nên mình vào chính kết cấu của cuộc sống gia đình chúng tôi. Hầu như tất cả các ý tưởng được trình bày trong cuốn sách này đều được chia sẻ đầu tiên với cô ấy với tư cách là người lắng nghe và nhà phê bình ban đầu của tôi, thường là trước khi chúng được viết ra. Cô ấy đã là người đọc và biên tập viên đầu tiên cần mẫn của mọi chương, không mệt mỏi xem xét từng trang bằng cả tiếng Anh và tiếng Trung.

Cùng nhau, chúng tôi khiêm tốn hy vọng rằng cuốn sách này sẽ không chỉ nâng cao sự hiểu biết học thuật về hệ thống cộng sản toàn trị mà còn, theo thời gian, sẽ có một đóng góp khiêm tốn cho hành trình hướng tới tự do của đồng bào Trung Quốc chúng tôi.

Các Chữ viết tắt

AB Chống Bolshevik

ARM Phong trào Chống Cánh hữu

CAC Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc

CAS Viện Khoa học Trung Quốc

CASS Viện Khoa học Xã hội Trung Quốc

CBE Xí nghiệp Công xã-Đại đội

CCP Đảng Cộng sản Trung Quốc

CDL Đồng minh Dân chủ Trung Quốc

CEC Ủy ban Chấp hành Trung ương

CEE Trung Đông Âu

Comintern Quốc tế Cộng sản

CPC Hội đồng Dân ủy

CPPCC Hội nghị Hiệp thương Chính trị Nhân dân Trung Quốc

CPSU Đảng Cộng sản Liên Xô

CR Cách mạng Văn hóa

CRG Tổ Cách mạng Văn hóa

CRP Trung Quốc Cách mạng Đảng

DPP Đảng Dân chủ Tiến bộ

EU Liên minh Châu Âu

FCA Hiệp hội Bạn của Hiến pháp

FSU-EE Các nước thuộc Liên Xô cũ và Đông Âu (LX-Đ. Âu)

GAC Hội đồng Chính vụ

GDP Tổng sản phẩm quốc nội

GLF Đại Nhảy Vọt

Gosplan Ủy ban Kế hoạch Nhà nước

GPU Tổng cục Chính trị Nhà nước (Liên Xô)

GUGB Tổng cục An ninh Nhà nước (Liên Xô)

HRE Đế quốc La Mã Thần thánh

IPO Phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng

KGB Ủy ban An ninh Nhà nước (Liên Xô)

KMT Quốc dân Đảng

KSC Đảng Cộng sản Tiệp Khắc

NEP Chính sách Kinh tế Mới

NGO Tổ chức phi chính phủ

NKVD Dân ủy Nội vụ (Liên Xô)

NPC Đại hội Đại biểu Nhân dân Toàn quốc (Nhân Đại)

NRA Quốc dân Cách mạng Quân

OGPU Tổng cục Chính trị Nhà nước Liên hợp (Liên Xô)

PBOC Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc

PLA Quân Giải phóng Nhân dân Trung Quốc

PRC Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa

PUWP Đảng Công nhân Thống nhất Ba Lan

RADT Chủ nghĩa toàn trị được quản lý theo vùng

RCP Đảng Cộng sản Nga

RDA Chủ nghĩa Chuyên chế Phân cấp theo Vùng

ROC Trung Hoa Dân Quốc

RPL Đồng minh hội Bảo vệ Đường sắt

RPM Phong trào Bảo vệ Đường sắt

RSDLP Đảng Công nhân Dân chủ Xã hội Nga

RUC Đại học Nhân dân Trung Quốc

SAMR Tổng cục Quản lý Giám sát Thị trường Nhà nước

SASAC Ủy ban Giám sát và Quản lý Tài sản Nhà nước

SBC Ràng buộc ngân sách mềm

SDP Đảng Dân chủ Xã hội Đức

SEZ Đặc khu Kinh tế

SME Doanh nghiệp vừa và nhỏ

SOE Doanh nghiệp Nhà nước

SPQR Senatus Populusque Romanus (Viện Nguyên lão và Nhân dân La Mã)

SR (Đảng) Xã hội Cách mạng

TFP Năng suất các yếu tố tổng hợp

TVE Xí nghiệp Hương trấn

UFWD Ban Công tác Mặt trận Thống nhất

URW Liên hiệp Công nhân Đường sắt

USSR Liên bang Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Soviet

WTO Tổ chức Thương mại Thế giới

(Còn tiếp)

H.T.C.

Dịch giả gửi BVN