Bauxite Việt Nam

Lê Học Lãnh Vân

Nếu xã hội không dung nổi một ông già U-100 trò chuyện với bằng hữu trí thức tích cực của ông, làm sao nó có thể mở ra Kỷ nguyên mới cho sự hợp tác rộng khắp vì đại cuộc canh tân xây dựng tổ quốc sắp tới? Nếu xã hội không chịu nổi các phản biện xây dựng ôn hòa, làm sao nó có thể mở ra Kỷ nguyên mới đương đầu với sóng gió thời cuộc?

Kỷ Nguyên Mới đang đi tới.

Kỷ nguyên mới ấy, theo tôi, chắc hẳn là kỷ nguyên dân tộc vươn mình, quốc gia cất cánh! Hòa bình đã trên năm mươi năm rồi, các thực thể lãnh thổ Hàn Quốc, Đài Loan, từng đồng vai phải lứa với Việt Nam, chỉ cần khoảng hai mươi lăm năm là cất cánh!

Kỷ nguyên ấy, theo tôi, chắc hẳn là kỷ nguyên người Việt tôn trọng, cộng tác nhau. Người Việt chia rẽ quá lâu rồi, giờ hẳn đã nhìn ra sự chia rẽ là nguồn gốc của yếu nghèo, của hiện trạng phát triển kém xa với tiềm năng!

Thời cuộc thế giới đang đi vào hỗn loạn. Việt Nam cần sự lãnh đạo sáng suốt để không bị cuốn vào các tranh chấp quốc tế và khu vực, giữ được hòa bình, tận dụng các hợp lực và cộng lực quốc tế, xốc lại tinh thần hăng hái nội bộ, khơi tình đoàn kết, chung sức phát triển cộng đồng, quốc gia thì lo gì tương lai không sánh bằng Hàn Quốc, Đài Loan?

Vận hội không chờ, một khắc, một giây cũng quý.

Ông Nguyên Ngọc, người thời trẻ vào sinh ra tử cho công cuộc giành độc lập, mong đất nước đứng lên. Lòng can đảm tận tụy ấy, chí khí ấy, tài năng ấy tạo cho ông một vị thế vững chãi trong xã hội và văn học. Với thời gian càng lùi xa ngày đất nước hòa bình, tái thống nhất năm 1975, ông cũng lùi xa bệ đứng của cuộc chiến ba mươi năm, chiêm nghiệm những được mất thực tế và thực chất của đất nước sau hành trình hy sinh, gian khổ ấy. Từ nhãn quan có tính tổng kết về sự phát triển sinh tồn của dân tộc trên các khía cạnh văn hóa, triết lý và giá trị sống, ông dần phản tỉnh với những câu hỏi phản biện đầy trí tuệ sâu sắc về sự nghiệp ông đã nửa đời nhiệt thành đi theo và góp phần xây dựng. Rõ ràng, Nguyên Ngọc đã thoát ra ngoài tư thế chiến sĩ nhà văn mệnh lệnh giáo điều để trở thành nhà tư tưởng được sự mến mộ của giới trí thức.

Điều khiến Nguyên Ngọc lớn hơn một chiến sĩ nhà văn tài giỏi, gan lỳ, trung thành và kiên định là thái độ phản tư thoát ra ngoài chẳng những quyền lợi và vị trí mà ông rất xứng đáng, mà còn thoát khỏi những định kiến một chiều và ý thức hệ của một thời thanh xuân hừng hực xông lên cống hiến. Cùng với bà Nguyễn Thị Bình, tiến sĩ Chu Hảo và một số nhân vật cùng ý hướng, hoạt động của ông trong khuôn khổ Quỹ Văn hóa Phan Châu Trinh thúc đẩy phong trào tri thức khai phóng, gợi mở các trăn trở về xã hội, giáo dục, văn chương… Vẫn trên con đường hướng tới không gian sinh tồn cho tổ quốc, suy nghĩ và nhận xét đầy tính nhân văn của ông khác với những quan điểm ngày càng lão hóa, không còn độ dẻo thích nghi với các diễn tiến và chuyển biến của thời đại. Ông chọn tiếp tục theo hướng đi mình thấy hợp với lương tri, chấp nhận mọi trả giá. Vị trí trong hệ thống của ông bị hủy bỏ, văn chương của ông bị rút khỏi sách giáo khoa!

Ông Nguyên Ngọc còn cùng với các nhà văn có cùng tầm nhìn lập ra Ban Vận động Thành lập Văn Đoàn Độc Lập. Ban ấy đã đổi tên thành Câu Lạc Bộ Văn Đoàn Độc Lập với tiếng nói chính thức là Văn Việt, một tờ báo online được sự công nhận và cộng tác của nhiều người trong văn giới như là một tờ báo văn chương nghiêm túc kết nối truyền thống với hiện đại, hàn lâm với xã hội. Qua tờ báo ấy, người ta thấy các chính đề, phản đề và hợp đề về thân phận và hướng đi của con người và xã hội sau chiến tranh: tình yêu và thù hận, xây dựng và phá hủy, nhân tính và man rợ, cá nhân và tập thể, đại chúng và tinh hoa… Mười mấy năm trôi qua, trên các tiêu chuẩn của một nền văn học hướng tới xã hội ngày càng văn minh hơn, nhân bản hơn, hiện đại hơn, Văn Việt cho thấy mình xứng đáng là tờ báo có tinh thần trách nhiệm nghiêm túc với sự tiến bộ xã hội và tính chân, thiện, mỹ của văn chương. Cho dù đồng ý hay không với tờ báo, người ta khó chối cãi đó là một tờ báo trung thực, lành mạnh. Tôn chỉ của tờ báo ấy hoàn toàn phù hợp với các tiêu chí của Kỷ nguyên mới mà nhiều người Việt kỳ vọng…

Năm nay nhà văn Nguyên Ngọc đang ở tuổi chín mươi bốn. Vài hôm trước một số các bằng hữu và cộng tác viên của Văn Việt ra Đà Nẵng thăm ông. Chuyến đi bị trở ngại, bằng hữu đã tới sảnh của cao ốc ông ở nhưng không lên được căn hộ của ông, điện thoại nhiều lần không được bắt máy. Quà tặng gần xa phải gởi lại, cả nhóm với thành phần đa số là các cụ già U-90, U-80 phải bắt máy bay về trăm dặm đường xa… Ngoài sự bực bội, bất mãn đương nhiên phải có, người ta ngẩn ngơ…

Nếu xã hội không dung nổi một ông già U-100 trò chuyện với bằng hữu trí thức tích cực của ông, làm sao nó có thể mở ra Kỷ nguyên mới cho sự hợp tác rộng khắp vì đại cuộc canh tân xây dựng tổ quốc sắp tới? Nếu xã hội không chịu nổi các phản biện xây dựng ôn hòa, làm sao nó có thể mở ra Kỷ nguyên mới đương đầu với sóng gió thời cuộc của những tariff tinh quái, những cuộc chiến bùng lên bất chấp luật pháp và đạo đức quốc tế, những chước hiểm mưu sâu đại bá tiểu bá… để dẫn dắt quốc gia cất cánh?

Kỷ nguyên mới là giấc mộng tốt, lý tưởng và hoài bão của nó đáng trân trọng. Tài sản lớn nhất nó sẽ có là lòng tin và sự ủng hộ rộng khắp trong dân chúng. Sự việc đã xảy ra ảnh hưởng thế nào tới lòng tin và hy vọng vừa được nhóm lên trong xã hội?

Xã hội để xảy ra một sự việc như vậy có phải là đánh đổi một việc rất rất nhỏ, không đáng có để gánh nguy cơ gây tổn hại cho một việc rất rất lớn là lòng tin và hy vọng vào tương lai?

Lãnh Vân, 260422

Nguồn: https://www.facebook.com/lvan.le.2024/posts/pfbid02yHibYXsjqoadsGuDBEvAbNvnQh5Jz6oHXFVb13Azsf31BqeDhZ7uu7EMU4qhHtDUl?__cft__[0]=AZYJzetOCI9O-i02DYlOzt1tlE0UD5RTuubgkFzWck-8Lor2Yr-wZwZtbzg0F5Hss9OfLUCMNqpD6SbUbIt2O9oVWNSPHxzy-hRnHKsuJPD3jd-dJx0rxIGvxDL3tsIPZ5n7Ay5nl9_fi-bABdGcPjShutXYE8rCMH9yHSG9oS1DYE2cO6P9vcglrg2B9uQwpczNP34w2MQgi15aB7BXrqA4uynAMDIvDidOv6_9NBrxZFrGoLV-mcpsvYH5hFyz42Mq1BqAFQgUfiFWJXldmH6zdJ7DSWnLOZz11VSn9wD4dTc1hxo77TKRFSK_pm15-IjM_tpWNYZA_QG_X4IGj5DM3DeeUrc0qu98_bGjI-P7_sUxW3x2iVkT-MMTwOnfQ64&__tn__=%2CO%2CP-R