Bauxite Việt Nam

Nguyễn Quang A

Phải có thảo luận, tranh luận công khai, thấu đáo và rộng rãi về những quy hoạch quan trọng như vậy, chứ không thể để cho vài chục vị “đại biểu” biểu quyết 100% theo lệnh của ai đó khi quyết định về những vấn đề 100 năm của người dân.

Thật mừng cho dân Việt khi nghe về quy hoạch tổng thể Thủ đô và TP.HCM tầm nhìn 100 năm [1], và có lẽ chắc theo phong trào này sẽ có quy hoạch tổng thể 100 năm cho nhiều thành phố khác và có thể cho cả nước nữa. 

Tôi chưa thấy những thảo luận, tranh luận thấu đáo,  cặn kẽ, rộng rãi về vấn đề vô cùng trọng đại của Thủ đô, TP. HCM trước khi có những quyết định như vậy. Vì quy hoạch sai một ly số phận của hàng chục triệu người sẽ xấu đi một dặm. Không thể vội vã, thậm chí hấp tấp để đưa ra những quyết định về quy hoạch như thế hay quy hoạch từng phần. 

Tôi bàng hoàng khi nghe tin ngày 28-3-2026 Hội đồng Nhân dân Hà Hội đã bỏ phiếu 100% thông qua quy hoạch đó, mà Sông Hồng được xác định là trục không gian trung tâm [2], chắc là theo Nghị quyết của BCT ĐCSVN 11 ngày trước đó; rồi ngày 13/5/2026 UBND Hà Nội đã phê duyệt quy hoạch đó. Sau đó đã có một số ý kiến khác nhau về dự án trục Sông Hồng, về những vấn đề môi trường, cảnh quan, di dời, đền bù cũng như những vấn đề rắm rối liên quan đến “các nhà đầu tư” của dự án trục Sông Hồng... [3], về thực trạng nhức nhối “vòng xoáy đập đi xây lại” [4].

Vội vã, hấp tấp vài ngày, vài tháng, có thể dẫn đến những hậu quả khôn lường mà hàng chục triệu dân sẽ phải chịu trong hàng chục, nếu không nói là hàng trăm, năm. Cho nên không được hấp tấp, vội vã trong công tác quy hoạch và phải có thảo luận, tranh luận công khai rộng rãi trước khi ra quyết định. 

Tôi có hân hạnh được biết một số “nhà quy hoạch” nên phải bày tỏ mối lo ngại của mình về thực hành quy hoạch ở ta theo cảm nhận của người không có chuyên môn. Chắc ai cũng nhớ đến câu thơ  được viết vào tháng 8-1954 (tức là mới hơn 60 năm nay) của nhà thơ có lúc làm phó chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng (phó thủ tướng): “Đường ta rộng thênh thang tám thước”. Không thể trách các nhà quy hoạch thời đó sao không mơ về đường rộng 100-140 m? Hãy chỉ xét quy hoạch gần đây. 

Tôi rời khu tập thể Thành Công (Hà Nội) năm 1992 để chuyển sang chỗ ở mới. Từ trên tầng 6 nhà A6 nhìn xung quanh toàn ruộng rau muống hay đất nông nghiệp bỏ không, đường  Láng Hạ vẫn nhỏ xíu đầy rác gữa hai vùng nước. Trừ các làng cổ, bên ngoài đê sông Tô Lịch cho đến tận Hòa Lạc đều là ruộng. Rồi các nhà “quy hoạch” và các nhà kinh doanh bất động sản “nhìn xa trông rộng” đã quy hoạch và xây ồ ạt bao khu đô thị ở đó, chủ yếu sau khi Quốc hội có quyết định mở rộng Hà Nội thành thủ đô lớn thứ 17 thế giới (2008, tức là mới trong 18 năm qua!). Rồi thấy giải phóng mặt bằng để xây dựng  3 đoạn đường của vành đai 2.5, dài 2,26 km, bề rộng đường 40-50 m, với tổng đầu tư 8.402 tỷ đồng [5] (xấp xỉ 930 triệu đồng/m² đường). Giá như đã có quy hoạch vành đai 2.5 cách đây cỡ 20 năm thì dân vùng đó đã đỡ khổ hơn nhiều và dân Hà Nội đã đỡ tốn hơn nhiều.

Có thể kể ra vô vàn chuyện quy hoạch với tầm nhìn 50 năm, 100 năm như thế!

Phải có thảo luận, tranh luận công khai, thấu đáo và rộng rãi về những quy hoạch quan trọng như vậy, chứ không thể để cho vài chục vị “đại biểu” biểu quyết 100% theo lệnh của ai đó khi quyết định về những vấn đề 100 năm của người dân.

[1] https://xaydungchinhsach.chinhphu.vn/quy-hoach-tong-the-thu-do-ha-noi-tam-nhin-100-nam-9-cuc-phat-trien-9-trung-tam-lon-9-truc-dong-luc-119260328164053973.htm; https://thuvienphapluat.vn/chinh-sach-phap-luat-moi/vn/ho-tro-phap-luat/chi-dao-dieu-hanh/1177/phe-duyet-de-cuong-quy-hoach-tong-the-tp-ho-chi-minh-thoi-ky-2021-2050-tam-nhin-100-nam

[2] https://nhandan.vn/song-hong-trong-tam-nhin-100-nam-bieu-tuong-phat-trien-moi-cua-ha-noi-post952945.html

[3] https://nguoidothi.net.vn/khong-gian-thoat-lu-song-hong-gioi-han-hay-co-hoi-cua-ha-noi-52798.html ; https://nguoidothi.net.vn/thoat-lu-phai-la-nen-tang-cua-moi-quy-hoach-ven-song-hong-52766.html; một tóm tắt cô đọng là 4 bài viết của nhà báo Mai Phan Lợi trên Facebook: https://www.facebook.com/permalink.php?story_fbid=pfbid025Fva5iDSsmQssKSShxMveeZkdM7jBh7cokuhNAfpwTsYqpsNvbgJQn2nayJMtmGul&id=100000086422107&locale=vi_VN

[4] https://nguoidothi.net.vn/ha-noi-trong-vong-xoay-dap-di-xay-lai-o-nhiem-va-noi-lo-mat-ban-sac-52844.html

[5] https://laodong.vn/xa-hoi/ha-noi-khoi-cong-nhung-manh-ghep-cuoi-cung-cua-duong-vanh-dai-25-1671835.ldo

N.Q.A.

Tác giả gửi BVN