Bauxite Việt Nam

Bill Browder, “Despite his best efforts, Trump may just have won the war for Kyiv”, The Telegraph, 29 June 2026

Vũ Linh Huy biên dịch

Putin đã đánh cược rằng phương Tây sẽ chùn bước và Ukraine sẽ luôn bị các đồng minh kìm hãm trong tầm kiểm soát chặt chẽ. Sợi dây kìm hãm đó đã bị đứt!

Trump chưa bao giờ có ý định giúp Ukraine giành chiến thắng. Tuy nhiên, rốt cuộc thì ông ấy có thể đã làm được điều đó: giúp Ukraine thắng cuộc chiến.

Bằng cách nới lỏng sự kiểm soát của Mỹ đối với Kiev, vị tổng thống này đã trao cho Ukraine quyền tự chủ để đưa cuộc chiến sang lãnh thổ Nga.

Trong suốt chiến dịch tranh cử tổng thống, Donald Trump đã nhiều lần cam kết sẽ chấm dứt cuộc chiến tại Ukraine chỉ trong vòng 24 giờ. Tất nhiên, ông ấy đã không làm được điều đó. Cuộc chiến này đã kéo dài hơn 1580 ngày và vẫn đang diễn ra ác liệt. Nhưng có một nghịch lý ở đây: chính những hành động của Trump — dù không hề nhằm mục đích hỗ trợ Ukraine — lại có thể đang đưa cuộc chiến này đến gần hồi kết hơn bất kỳ biện pháp nào trước đó.

Hãy nhìn lại trường hợp của Joe Biden. Ông cam kết Mỹ sẽ sát cánh cùng Ukraine “cho đến khi đạt được mục tiêu” và đã viện trợ quân sự với trị giá hơn 66 tỷ USD. Đó là điều đáng hoan nghênh. Tuy nhiên, sự hỗ trợ này đi kèm với một điều kiện trói buộc đầy tai hại. Để đổi lấy vũ khí từ Mỹ, Washington yêu cầu Ukraine không được thực hiện bất kỳ hành động nào có thể gây “leo thang” xung đột. Chính quyền Biden đã hoàn toàn tin vào những lời đe dọa hạt nhân của Putin, qua đó đẩy Kiev vào một tình thế bất khả thi.

Trên thực tế, điều này có nghĩa là Ukraine chỉ có thể tấn công lực lượng Nga sau khi Nga vượt biên giới tiến vào lãnh thổ Ukraine. 

Hãy thử nghĩ xem điều đó vô lý đến mức nào. Nga có thể tập trung quân đội tại biên giới một cách hoàn toàn an toàn. Ukraine buộc phải chờ đợi cho đến khi số quân đó thực sự xâm lược thì mới được phép đáp trả. Hệ quả là cuộc chiến cứ thế kéo dài. Nga đã phải gánh chịu những tổn thất nặng nề, nhưng thời gian vẫn đứng về phía họ.

Rồi Trump xuất hiện. Một trong những động thái đầu tiên của ông là cắt nguồn viện trợ tài chính và vũ khí từ Mỹ. Ông yêu cầu Ukraine phải hoàn trả cho Mỹ khoản viện trợ thời Biden thông qua một thỏa thuận khoáng sản bất bình đẳng. Ông cũng làm bẽ mặt Volodymyr Zelensky trước toàn thế giới trong cuộc gặp tại Phòng Bầu dục khi nói thẳng với ông ấy rằng: "Ông chẳng còn quân bài nào trong tay cả".

Điều này gây tâm lý chán nản cho Ukraine cũng như cho bất kỳ ai mong muốn Nga thất bại. Tuy nhiên, nó lại mở ra một cơ hội mới. Một khi Washington không còn cấp kinh phí cho Ukraine nữa, họ cũng không thể tiếp tục ra lệnh cho Ukraine. Ukraine đã được cởi trói. Mỹ không còn quyền yêu cầu Ukraine phải kiềm chế,không được tấn công các mục tiêu nằm sâu trong lãnh thổ Nga. Chính sự thay đổi duy nhất đó đã làm xoay chuyển cục diện cuộc chiến.

Suốt nhiều tháng qua, Ukraine đã sử dụng máy bay không người lái và hoả tiễn của chính mình để phá hủy ngành công nghiệp lọc và xuất khẩu dầu mỏ của Nga. Chúng ta thường xuyên thức dậy và chứng kiến hình ảnh các nhà máy lọc dầu bốc cháy trên khắp nước Nga. Khi ông Putin khai mạc diễn đàn kinh tế trọng điểm tại St. Petersburg vào tháng 6 – sự kiện được ví như "Davos của Nga" – thì ngay lúc đó, một cuộc tấn công của Ukraine đã nhắm vào kho tiếp nhận dầu của thành phố, khiến khói đen bao trùm cả bầu trời. Một tàu chiến đã bốc cháy ngay tại cảng. Các quan khách đến dự hội nghị đã phải chứng kiến cảnh cuộc chiến tranh do ông phát động đang ập đến ngay trên sân nhà.

Những thiệt hại này là hoàn toàn có thật. Đã có lúc, các cuộc tấn công này làm tê liệt gần một phần tư công suất lọc dầu của Nga. Vào cuối tháng 5, sản lượng lọc dầu của Nga đã giảm xuống mức thấp nhất trong vòng hai thập kỷ qua. Hàng chục khu vực đã phải áp dụng biện pháp phân phối nhiên liệu. Người dân phải xếp hàng dài tại các trạm xăng, còn ở Crimea, các cây xăng đã ngừng phục vụ người lái xe thông thường. Một cường quốc dầu mỏ giờ đây lại không thể cung cấp đủ xăng dầu cho chính người dân của mình – Đó quả là một điều đáng kinh ngạc. 

Trong khi TT Trump và châu Âu còn đang do dự về các lệnh trừng phạt dầu mỏ, thì ông Zelensky đã tự mình thực thi các biện pháp trừng phạt theo cách riêng: phá hủy từng nhà máy lọc dầu một, khiến chúng chìm trong biển lửa.

Ukraine cũng đang tấn công các nhà máy sản xuất vũ khí và các mục tiêu quân sự, đồng thời cắt đứt các tuyến đường tiếp tế dẫn đến bán đảo Crimea đang bị chiếm đóng theo những cách mà chúng ta khó có thể hình dung được cách đây một năm. 

Ông Trump từng nói với Zelensky rằng ông ấy không còn quân bài nào trong tay. Nhưng hóa ra, chính Putin mới là người không nắm giữ lợi thế nào cả vào thời điểm này.

Đây không phải là lúc để ngồi yên và vỗ tay tán thưởng. Đây là lúc cần phải gia tăng sức ép mạnh mẽ hơn nữa. Phương Tây nên hỗ trợ Ukraine hoàn tất công việc này.

Điều đó đồng nghĩa với việc cần thêm vũ khí. Cần tăng cường hệ thống phòng không để giảm thiểu tối đa mức độ thương vong trong các cuộc trả đũa mà chắc chắn Nga sẽ thực hiện nhắm vào các thành phố của Ukraine. Điều đó cũng có nghĩa là chúng ta cần tịch thu khoản dự trữ ngoại hối trị giá khoảng 300 tỷ USD của Ngân hàng Trung ương Nga đang bị phong tỏa — phần lớn nằm tại châu Âu — để chuyển cho Ukraine trang trải chi phí cho cuộc chiến. Đã hơn bốn năm trôi qua, số tiền đó mới chỉ bị phong tỏa chứ chưa bị tịch thu. Và điều đó còn bao hàm cả việc áp đặt các biện pháp trừng phạt thứ cấp đối với những nhà máy lọc dầu tại Ấn Độ, Trung Quốc và Thổ Nhĩ Kỳ — những nơi vẫn tiếp tục mua dầu của Nga — nhằm cắt đứt nguồn tài chính nuôi dưỡng cỗ máy chiến tranh của Putin, buộc nó phải đình trệ và chấm dứt hoạt động.

Tôi đã dành hơn một thập kỷ để trở thành một trong những người kiên quyết nhất chống lại Putin. Tôi hiểu rõ cách ông ta nhìn nhận sự yếu kém cũng như sức mạnh. Ông ta từng đánh cược rằng phương Tây sẽ chùn bước và Ukraine sẽ luôn bị các đồng minh kìm hãm trong tầm kiểm soát chặt chẽ. Nhưng lần này, sợi dây kìm hãm đó đã đứt.

Nhiệm vụ của chúng ta lúc này là đảm bảo sợi dây ấy không bao giờ được nối lại.

B.B.

Dịch giả gửi BVN