Bauxite Việt Nam

Bùi Anh Chiến

Cơ quan chức năng có trách nhiệm bảo vệ trật tự xã hội. Nhưng cũng chính vì thế họ càng phải hiểu rằng quyền lực lớn thì trách nhiệm chứng minh cũng phải lớn. Đừng biến từ "tin giả" thành một tấm khiên chống lại mọi thông tin mà cơ quan chức năng không thích.

Vu khống, xuyên tạc, dựng chuyện thì chẳng có lý do gì để bảo vệ.

Nhưng chỉ xin có một thắc mắc rất nhỏ thôi: Thế nào là tin giả?

Có một câu rất quen thuộc mà cánh truyền thông liên tục nhắc đi nhắc lại, đặc biệt là dạo gần đây: "Người dân không được đăng tải, chia sẻ thông tin xấu độc, thông tin sai sự thật, tin giả…".

Cái này đúng thôi, hoàn toàn đồng ý, tin giả thì phải chống. Tin bịa đặt thì phải xử lý. Vu khống, xuyên tạc, dựng chuyện thì chẳng có lý do gì để bảo vệ.

Nhưng chỉ xin có một thắc mắc rất nhỏ thôi: Thế nào là tin giả?

Đừng bảo "tin giả là thông tin sai sự thật". Vì thế thì khác gì bảo "người phạm tội là người có hành vi phạm tội".

Cái người dân cần biết là ai xác định nó sai, dựa vào đâu xác định sai, chứng cứ nào chứng minh sai và cơ chế nào để người bị kết luận là sai được phản biện?

Một người dân đăng trên Facebook nội dung như: "Tôi nghe nói có chuyện xxx.". Công an vào cuộc, mời lên làm việc rồi thông báo đây là thông tin sai sự thật.

Được thôi. Nhưng sai ở đâu? Nguồn thông tin nào bị bác bỏ? Tài liệu nào chứng minh ngược lại? Ai xác minh? Xác minh bằng phương pháp nào? Người đăng tin đó có được xem căn cứ mà cơ quan chức năng dùng để kết luận hay không?

Những trường hợp thông tin thực sự bịa đặt thì xử lý là đúng. Nhưng chính vì công an có quyền xác minh, lập hồ sơ và xử phạt, tiêu chuẩn chứng minh lại càng phải cao. Công an không thể vừa là người xác định thông tin có vấn đề, vừa là người kết luận, vừa là bên thực thi chế tài mà xã hội lại chỉ được nghe một câu “Đây là tin giả” được. Cơ quan chức năng nói là giả, mặc nhiên nó sẽ là giả không cần chứng minh. Vậy có công bằng không?

Không thể có chuyện một người dân phải chứng minh từng câu mình viết là đúng, trong khi cơ quan công quyền chỉ cần nói "không đúng sự thật" là xong.

Dân nói thì phải có bằng chứng. Công an nói thì cũng phải có bằng chứng. 

Không thể có hai bộ tiêu chuẩn được.

Cái này đơn giản là luật, không phải vấn đề câu chữ trong các bài viết. Ví dụ: Có người viết: “Ông A tham nhũng” – thì thông tin này cần phải có bằng chứng, vì đây là một cáo buộc.

Nhưng nếu có người viết: "Tôi có thông tin là ông A tham nhũng, cơ quan chức năng cần xác minh" – thì đây là một dạng thông tin hoàn toàn khác, và cơ quan chức năng nên xác minh trước khi nói rằng đây là thông tin giả. 

Cơ quan chức năng có trách nhiệm bảo vệ trật tự xã hội. Nhưng cũng chính vì thế, công an càng phải hiểu rằng quyền lực lớn thì trách nhiệm chứng minh cũng phải lớn. Đừng biến từ "tin giả" thành một tấm khiên chống lại mọi thông tin mà cơ quan chức năng không thích.

Bởi cuối cùng, sự thật không phải là thứ được xác định bằng chức vụ của người nói, nó phải được tôn trọng bằng chứng cứ.

Còn nếu chỉ cần người có quyền nói “cái này là giả”, và thế là nó mặc nhiên thành giả thật, thì chúng ta không còn đang chống tin giả nữa.

Chúng ta đang trao cho một ai đó quyền định nghĩa sự thật mà sự thật đó chưa chắc đã là thật theo nghĩa "thật".

Ai đang có quyền định nghĩa sự thật?

R.T.S.

Nguồn: FB Rùa Tiên Sinh