Bauxite Việt Nam

Bùi Anh Chiến 

Chính trị không luận đúng sai, nó chỉ là thời điểm, nó phục thuộc vào tính thời điểm, hợp thì tụ, không hợp thì tan. 

Chính trường lâu nay không phải nơi người ta ngồi lại để phân xử ai đúng, ai sai, ai tử tế, ai khốn nạn. Đó là khi quyền lực quyết định đồng chí nào được đứng cạnh nhau, lợi ích quyết định đồng chí nào bắt tay với nhau, còn thời thế quyết định những cái bắt tay ấy kéo dài được bao lâu. Hôm nay có thể là đồng chí sống chết có nhau, ngày mai đã thành kẻ thù không đội trời chung. Hôm qua còn tung hô nhau là người dẫn đường vĩ đại, hôm nay đã vội vàng tìm cách đẩy nhau xuống vực. Chính trị là như thế - hợp thì tụ, hết hợp thì tan. Đạo đức trong chính trị chỉ là những kẻ yếu nói chuyện với nhau thôi.

Lịch sử đã cho thấy rõ ở những nhà nước cộng sản độc đoán, nơi quyền lực thường tập trung vào một nhóm nhỏ, quan hệ chính trị ấy đôi khi còn trở nên rất nguyên thủy. Hai bên nói về tình đồng chí, sự trung thành với đảng và lợi ích của nhân dân để xây dựng một hệ thống quyền lực. Nhưng khi lợi ích giữa các phe nhóm va chạm, những lời thề sắt son lập tức bị lãng quên. Kẻ từng được xem là công thần có thể chỉ sau một đêm trở thành đối tượng bị điều tra. Người từng đứng trên đỉnh cao quyền lực có thể bị xóa tên khỏi những cuộc họp, cuộc mít tinh hoành tráng, rồi sau đó những kẻ đó bị mất đi hình ảnh trên truyền thôngvà trong những trang sử chính thống. Vì sao họ biến mất? Vì là cán cân quyền lực đã đổi chiều.

Bản chất của sự bạc nhược trong chính trị chưa phải là sự lựa chọn, chính trị gia thay đổi liên minh là chuyện bình thường, và thay đổi để thích nghi với hoàn cảnh là chuyện cũng bình thường. Sự bạc nhược chủ yếu là không dám chịu trách nhiệm về những lựa chọn của mình, không dám bảo vệ nguyên tắc khi quyền lợi bị đe dọa, và sẵn sàng bán đứng đồng minh để đổi lấy sự an toàn cho bản thân. Khi còn quyền lực, họ nói về tình nghĩa, kỷ luật và sự hy sinh. Khi quyền lực lung lay, họ nói về hoàn cảnh, sự cần thiết và những yêu cầu của tổ chức. Khi bị đẩy vào thế yếu, họ có thể quay lưng với chính những người mà hôm qua mình còn thề nguyện trung thành.

Đó là thứ chính trị vừa thực dụng vừa đáng khinh, miệng nói về đại nghĩa, như đó là tính toán lợi ích, miệng nói về đoàn kết, trong đầu đã chuẩn bị đường lui, miệng ca ngợi sự trung thành, nhưng lòng trung thành chỉ tồn tại chừng nào nó còn đem lại lợi ích. Một hệ tư tưởng chính trị như vậy có thể duy trì vẻ ngoài thống nhất trong thời gian dài, nhưng trong sâu xa bản chất ấy là những cuộc đấu đá, nghi kỵ và mặc cả không ngừng. Ai cũng nói mình phụng sự tập thể, nhưng không ít người thực chất đang tìm cách bảo vệ vị trí của bản thân và phe cánh.

Và đây mới là mâu thuẫn lớn nhất trong xã hội của những nước như Cu Ba, Nga, Trung Quốc... – những nhà nước luôn đề cao tính kỷ luật, sự thống nhất và lòng trung thành lại hay tạo ra môi trường mà người ta phải nghi ngờ nhau nhiều nhất. Vì khi quyền lực đạt đỉnh cao thì chẳng ai có thể chắc chắn rằng hôm nay mình là đồng chí, ngày mai mình không trở thành vật hy sinh cho chế độ.

Một nền chính trị mạnh phải biết phân biệt giữa lợi ích quốc gia và lợi ích phe nhóm, giữa thỏa hiệp có nguyên tắc và sự phản trắc vì quyền lực. Nếu mọi thứ đều có thể đem ra mặc cả, mọi lời hứa đều có thể vứt bỏ, mọi đồng minh đều có thể trở thành vật tế thần, thì thứ còn lại không phải là bản lĩnh chính trị, càng không phải lý tưởng cách mạng, đó chỉ là lời nói dối mang danh Lý Tưởng.

Quyền lực có thể giúp một người ngồi trên đỉnh cao, sự khôn ngoan có thể giúp họ tồn tại lâu hơn, nhưng chỉ có nguyên tắc và trách nhiệm mới quyết định lịch sử sẽ nhớ đến họ như một chính khách hay chỉ như một kẻ cơ hội.

B.A.C.

(*) Đầu đề do BVN đặt 

Nguồn: FB Bùi Anh Chiến