Bauxite Việt Nam

Stella Ho

2026.10.28

Chiều ngày 23/10, Ngân hàng Nhà nước (NHNN) đã đưa ra cơ chế loại trừ 1,7 triệu tỷ đồng ra khỏi room tín dụng hoặc cấp bổ sung hạn mức tín dụng cho các ngân hàng thương mại (NHTM) tham gia tài trợ 35 công trình, dự án quy mô lớn do Sungroup (Sun), Vingroup (Vin), Masterise và THACO thực hiện.

“Bơm khoản vay khổng lồ này thì rủi ro đáng sợ nhất là vỡ nợ, bên cạnh lạm phát tăng cao. Cho vay thêm mà không kiểm soát được rủi ro này thì đáng lo ngại”, một chuyên gia tài chính tại TP.HCM nhận định.

Các chuyên gia trao đổi với RFA đều bày tỏ quan ngại lớn trước việc Nhà nước và các báo chính thống vẫn chưa đưa ra bất kỳ thông tin nào về cơ chế quản trị rủi ro nêu trên, đặc biệt khi áp lực huy động vốn nội địa đang trở nên khó khăn, lãi suất tiền gửi giảm và các NHTM tiếp tục vay vốn nước ngoài.

Đáng chú ý, dư nợ tín dụng bất động sản đã tăng lên mức 5,21 triệu tỷ đồng, chiếm hơn 25% tổng dư nợ toàn nền kinh tế. Ở chiều ngược lại, khối doanh nghiệp vừa và nhỏ (SME) - vốn được xem là xương sống của nền kinh tế - chỉ tiếp cận được 4,1 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 20% dư nợ.

“Khoảng cách hơn 1 triệu tỷ đồng cho thấy cán cân tín dụng đang nghiêng hẳn về phía các ông lớn bất động sản”, vị chuyên gia chia sẻ.

Tín hiệu vốn nội địa cạn kiệt

Các chuyên gia tài chính đều đưa ra quan điểm không tích cực về khả năng huy động vốn của hệ thống ngân hàng thương mại tại Việt Nam, bởi vì nguồn tiền cho vay thực tế vẫn phụ thuộc vào năng lực huy động và cân đối dòng tiền của các ngân hàng này.

Theo NHNN, tính đến giữa tháng 10, tăng trưởng tín dụng đạt 11,44%, cao hơn mức tăng huy động vốn 11,22%. Khoảng cách này cho thấy áp lực cung ứng vốn vẫn hiện hữu.

Để đáp ứng đà tăng vốn nhanh chóng và gấp rút, trong khi tăng trưởng tín dụng vượt tăng trưởng tiền gửi, các ngân hàng Việt Nam buộc phải vay vốn quốc tế, theo Reuters dẫn lại ngày 12/8/2026. 

Tính đến thời điểm hiện tại, theo ghi nhận của RFA, dư nợ vay tín dụng tại các định chế tài chính quốc tế của ba NHTM đang đầu tư vốn lớn nhất cho các dự án xây dựng của Vin, Sun và Masterise lần lượt là: Techcombank với 1 tỷ USD đang chờ giải ngân, VPBank với 1,44 tỷ USD đã ký kết tháng 6/2026, và MB Bank với 550 triệu USD đã hoàn tất nửa đầu năm nay.

Anh M.C. (38 tuổi), hiện đang là trưởng phòng tín dụng doanh nghiệp tại một ngân hàng lớn của Việt Nam bày tỏ quan điểm lo lắng trước tình trạng vay vốn ngoại ồ ạt như hiện nay. Theo anh C., rủi ro vay vốn ngoại cao hơn huy động tiền gửi nội địa vì tỷ lệ trượt giá đồng Việt Nam so với USD đang ở mức 4-5%/năm. 

Theo một nguồn tin chia sẻ từ Hội nghị Tài chính, Năng lượng và Cơ sở Hạ tầng Châu Á diễn ra trong 3 ngày từ 20-22/10/2026 tại Singapore, vốn nội địa không còn nhiều dư địa để cho các doanh nghiệp BĐS lớn như Vingroup vay nữa.

Trước áp lực huy động vốn cao trong khi phải giảm lãi suất cho vay từ 1,5-2 điểm phần trăm cùng dư địa vốn nội đang ngày càng khan hiếm, mặt bằng lãi suất tiền gửi hiện đang hạ xuống mức thấp hơn so với đầu năm. Đây là một nghịch lý đáng báo động, cho thấy tình hình không mấy khả quan trước mắt, anh C. nhận xét.

Cụ thể, nhóm “Big 4” ngân hàng vốn nhà nước (Vietcombank, BIDV, Agribank và VietinBank) đang duy trì nền lãi tiền gửi trên 6 tháng là 3,0-3,5%/năm, hạ từ 0,5-1 điểm phần trăm. Các NHTM khác như VPBank đã giảm lãi suất tiết kiệm trên 6 tháng từ 0,3-0,5 điểm phần trăm.

Nguy cơ vỡ nợ nếu không minh bạch kiểm soát

Việc mở rộng tín dụng cho các dự án xây dựng quy mô lớn tiềm ẩn rủi ro mất cân đối kỳ hạn khi ngân hàng huy động vốn ngắn hạn để tài trợ cho các khoản đầu tư dài hạn khác, anh C. cho biết thêm.

Chuyên gia tài chính tại TP.HCM đặt ra câu hỏi nếu tiến độ dự án chậm, doanh thu không đạt kỳ vọng, áp lực trả nợ có thể chuyển thành nợ xấu. Khi đó ai là người sẽ gánh chịu rủi ro và dòng tiền thực sự đi về đâu?

Các chuyên gia cũng nhấn mạnh nếu thiếu cơ chế giám sát chặt chẽ tỷ trọng nợ ngoại, công khai dư nợ thực tế, tiến độ giải ngân và mức độ tập trung tín dụng theo từng nhóm doanh nghiệp, chính sách hỗ trợ tăng trưởng kinh tế hai chữ số sẽ làm gia tăng bất bình đẳng trong tiếp cận vốn giữa các cá thể kinh tế, từ đó làm gia tăng lạm phát, rủi ro mất thanh khoản và vỡ hầm tín dụng.

Theo một báo cáo nghiên cứu của Yosok Ishak Institute tại Singapore, tác giả Nguyễn Khắc Giang đã xác định nguy cơ nợ xấu sẽ tăng cao nếu dòng tín dụng tiếp tục tập trung vào các dự án phụ thuộc đất.

Tờ Tạp chí Thương trường hồi tháng 8 cũng đưa ra quan ngại về khả năng trả nợ của các Tập đoàn BĐS lớn khi không tách bạch được dòng tiền cho các dự án giữa công ty mẹ, công ty con và nhà thầu cũng như các pháp nhân liên quan.

Tác giả bài viết trên tờ Tạp chí Thương trường cũng cho biết “cần có cơ chế kiểm tra độc lập thay vì chỉ dựa vào báo cáo của chủ đầu tư” để tạo đảm bảo an toàn cho hệ thống hầm tín dụng.

Rủi ro chèn ép doanh nghiệp vừa và nhỏ

Khi nguồn cung vốn khan hiếm, đặc biệt khi dòng tiền huy động trực tiếp của hệ thống ngân hàng không đáp ứng tốc độ giải ngân, các doanh nghiệp SME sẽ phải cạnh tranh trực tiếp với các ông lớn bất động sản đang triển khai hàng loạt dự án hàng chục nghìn tỷ đồng. 

Dẫn lại từ báo cáo của Fiin Group, hiện chỉ khoảng 20,5% doanh nghiệp SME tiếp cận vốn vay đến tháng 7/2026, riêng doanh nghiệp siêu nhỏ là 8,8% trong khi dư nợ SME vẫn tăng 12,4% tới hết tháng 8/2026.

Hậu quả là, theo các chuyên gia kinh tế, sẽ buộc các doanh nghiệp SME gánh chịu mức lãi suất cao tương đương với lãi cho vay BĐS – hiện đang neo cao ở mức hai con số (10-12%).

Cũng theo Fiin Group, số lượng doanh nghiệp SME tính tới cuối tháng 7 năm nay đã đạt mốc 914.000 doanh nghiệp, chiếm 94% tổng số pháp nhân trên cả nước.

“Bất chấp mọi nỗ lực giảm lãi suất cho vay của NHNN đầu tháng 10, họ [các doanh nghiệp SME] vẫn là đối tượng chịu thiệt thòi lớn nhất”, vị chuyên gia nói với RFA.

“Nút thắt hiện tại là đòi hỏi cơ quan quản lý phải công khai minh bạch các khoản tín dụng và nguồn vốn, thiết lập rào chắn an toàn cho hệ thống tài chính, và đảm bảo không gian sinh tồn cho khối doanh nghiệp sản xuất SME”, anh C. nhận định.

S.H.

Nguồn: RFA