Bauxite Việt Nam

Tiến sĩ Đinh Hoàng Thắng

Cựu Đại sứ; Nghiên cứu viên của Caux Round Table 

Phần 1 và Phần 2

Phần 3

Nếu Trường tồn là năng lực không biến mất và Trưởng thành là năng lực trở thành một chủ thể hành động ý thức được mình là ai và mình phải làm gì, thì Khai mở đặt ra một câu hỏi khó hơn: Việt Nam sẽ chuyển mình như thế nào để thực hiện quyền tự do lựa chọn trong một thế giới mà tất cả luật chơi đều đang đồng thời thay đổi? 

Tô Văn Trường

Trong quản trị quốc gia, nhiều sai lầm không bắt nguồn từ một quyết định sai, mà từ việc hiểu chưa đúng một khái niệm. Khi một khẩu hiệu bị đặt sai vào vị trí của cơ chế, lời nói từ diễn đàn sẽ dần đi vào chính sách, thâm nhập bộ máy và tác động trực tiếp đến đời sống người dân. 

Do đó, người lãnh đạo không chỉ cần nói đúng, mà phải hiểu đúng điều mình nói, đặt đúng vấn đề và kiến tạo cơ chế để kiểm chứng lời nói bằng thực tiễn. 

Nguyễn Quang A

Ngày 11/11/2025, trong clip số 53 trên trang Ý Vụn với tiêu đề “TBT ĐCSVN biết về nguy cơ nhà nước có thể trở thành nhà nước mafia” – tôi đã nói sơ về nguy cơ nhà nước mafia và ghi nhận rằng nhà lãnh đạo mới của Việt Nam biết về nguy cơ ấy nhằm khuyến khích giới lãnh đạo VN tránh nó. Khoảng một tuần sau mấy bạn an ninh mời tôi đi uống cà phê (chuyện thường xảy ra trong nhiều năm qua mà một số người nghĩ tôi phải “trình diện” còn tôi thì nghĩ là cơ hội tốt để “đối thoại” với các bạn an ninh và tiến hành “an ninh vận” như chủ trương của Diễn Đàn XHDS đã nêu ra từ cuối 2013) và họ yêu cầu tôi gỡ clip số 53 đó. Tôi bảo họ: “Mình khen sếp của các cậu cơ mà, sao lại phải gỡ?” Họ bảo nhưng người nghe có thể hiểu khác đi và comment rất lung tung. Mình đáp lại: để tránh người nghe hiểu lầm thì phải thảo luận, tranh luận cho ra nhẽ chứ gỡ đi không phải là giải pháp.   

Dù được gần 60 ngàn người xem, nhưng sau gần một năm, tôi nghĩ phải bàn kỹ hơn về khái niệm nhà nước mafia và nguy cơ này để tránh.

Nguyễn Thông 

Họ là ai? 

Là bộ máy nhà nước nói chung, trong đó có Bộ Giáo dục - Đào tạo. Còn cụ thể là Nhà xuất bản Giáo dục.

Nếu thực sự vì quyền lợi của dân, hãy mau chóng, thậm chí ngay lập tức chấm dứt thói độc quyền sách giáo khoa. Đừng chỉ nói mồm, hứa mồm như ông này bà nọ, rồi ném đá ao bèo, đâu lại vào đấy.

Đừng nghĩ đâu xa, bài học về xuất bản lịch còn rành rành ra đó.

Cứ đòi thế giới công nhận xứ này có nền kinh tế thị trường, trước mắt hãy áp dụng kinh tế thị trường đối với sách giáo khoa. Giờ mới chỉ ra điều này là đã là quá muộn.

Andrew Mertha, “China’s Purges Are Working as Designed,” Foreign Affairs, 17/09/2026

Nguyễn Thị Kim Phụng biên dịch

Một hệ thống kỷ luật độc đáo đã giúp đảng trụ vững.

Thái Hạo

Người Việt, nói như cụ Phan Châu Trinh, chỉ biết gia đình mà không biết xã hội, vì thế nên mới đổ nát như hôm nay. Ngoài tình yêu dành cho nhau, chúng ta cũng cần có trách nhiệm với xã hội.

BBC 

Việc người dân được cho là có sự đồng tình và đồng thuận cao với quy hoạch Hồ Gươm và khu vực quanh sông Hồng diễn ra trong bối cảnh cả hai dự án đã vấp phải nhiều tranh cãi, với nhiều ý kiến lo ngại về ảnh hưởng đến cảnh quan của Hồ Gươm cũng như việc thu hồi và bồi thường đất cho người dân ở khu vực dự án.

Tô Văn Trường

Hưng Yên đang đứng trước mục tiêu chiến lược trở thành thành phố trực thuộc Trung ương vào năm 2030, trong khi thực tiễn ở cơ sở vẫn đang vất vả thích ứng với sự xáo trộn từ cuộc sắp xếp đơn vị hành chính quy mô lớn năm 2025.

Giữa khát vọng mở rộng không gian đô thị và yêu cầu duy trì tính ổn định của sinh kế, câu hỏi cốt lõi không nằm ở bài toán đếm số lượng xã, phường đạt chuẩn. Vấn đề mang tính hệ thống ở đây là: sau những lần quy hoạch và vẽ lại ranh giới, hệ sinh thái xã hội có thực sự bền vững và người dân có thực sự sống tốt hơn hay không.

Anh Quoc 

Mấy năm gần đây họ nói nhiều về “Công nghiệp văn hoá”.

Công nghiệp hoá có sức hút gì, mà họ đang soạn thảo riêng một luật để thúc đẩy nó phát triển?

Alina Polyakova & Christopher Walker

Russia’s Intensifying Shadow War Against Europe, The National Interest, September 26, 2026

Ba Sàm lược dịch

Nga luôn duy trì khả năng chối bỏ trách nhiệm đối với từng vụ phá hoại riêng lẻ, nhưng khi gộp lại, chúng tạo thành một mô hình chiến tranh cường độ thấp mà các nền dân chủ châu Âu buộc phải đáp trả.

Tô Văn Trường

Một nền kinh tế có thể lớn lên khá nhanh khi đưa thêm vốn, đất đai và lao động vào cuộc chơi. Nhưng lớn lên về quy mô chưa đồng nghĩa với mạnh lên về năng lực. Vì thế, câu hỏi cốt lõi của mục tiêu tăng trưởng hai con số không chỉ là “có đạt 10% hay không?”, mà là: 10% ấy được tạo ra bằng gì, và sau mỗi phần trăm tăng trưởng, đất nước có thêm năng lực gì để đi xa hơn?

Sự kiện khởi công phục dựng điện Kính Thiên, 29/9/2026

Mai Phan Lợi 

Điều duy nhất không thể lặp lại là lựa chọn: một khi điện Kính Thiên được xây lên, không gian khảo cổ dưới nó sẽ mãi mãi bị định hình bởi kiến trúc bên trên. Không thể sửa. Không thể lấy lại.

Điều chưa ai được hỏi đủ to, là: ngôi điện ấy, sau khi dựng xong, sẽ "sống" như thế nào giữa Hà Nội thế kỷ XXI?

Câu hỏi đó không thể đợi đến khi máy xúc đã rút đi và tòa nhà đã hoàn công.

“Deep mutual distrust will scupper US-China co-operation on AI”

The Economist, 17/09/2026

Phạm Ánh Minh biên dịch

Khó có khả năng đạt được bước tiến lớn tại cuộc gặp thượng đỉnh sắp tới giữa Donald Trump và Tập Cận Bình.

Trương Nhân Tuấn 

Một nền kinh tế thực sự tự cường phải được đo lường bằng hàm lượng chất xám trong sản phẩm, năng lực làm chủ công nghệ và mức sống được cải thiện bền vững của đa số người dân. 

Myroslav Liskovich

Kyiv, Ukrinform, 23.09.2026

Bản dịch của Gemini

Nga có thể không sụp đổ vào sáng mai, nhưng trớ trêu thay, mạng lưới an sinh xã hội của nước này lại biến thành một cơ chế tự hủy diệt.

Việt Báo 

25/09/2026

Singapore đang thử một cách khá lạ để kéo người dân ra khỏi màn hình điện thoại: trả tiền cho họ đọc sách.

Stella Ho

23.9.2026 

Khi nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa gặp nền kinh tế số

Tranh chấp giá điện giữa các trung tâm dữ liệu của Viettel, CMC, và ngành điện đang trở thành một phép thử đáng chú ý đối với cách vận hành của nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, đặc biệt hơn nó được đặt trong bối cảnh mà Việt Nam đang “vươn mình” để trở thành một quốc gia công nghệ số với hàng loạt các Nghị quyết TW Đảng được ban hành để thúc đẩy quá trình này.

Đây không đơn thuần là cuộc tranh luận về việc một trung tâm dữ liệu sử dụng một kilowatt giờ điện nên được tính theo biểu giá sản xuất hay kinh doanh.

Đằng sau nó là xung đột giữa định hướng phát triển hạ tầng số quốc gia, tính nhất quán của chính sách và quyền lực thực tế của bên độc quyền tự nhiên trong phân phối điện.

Nguyễn Ngọc Chu 

Hai đề nghị với Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng và Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn.

Hàng chục ngàn doanh nghiệp đang tiến hành giải thể. Việc sửa chữa ngay các quy định không phù hợp là hành động đúng với tinh thần “Kỷ nguyên vươn mình”. Trả lại công bằng cho doanh nghiệp không chỉ đảm bảo tính công minh của pháp luật mà còn nữa là nhân văn, đạo đức.

Trần Đông A

“Xóa bỏ định kiến, khép lại quá khứ, lắng nghe ý kiến khác biệt”…? Dễ thôi, nhà nước Việt Nam hãy bắt đầu bằng những việc làm cụ thể như: Có chính sách trợ cấp theo chế độ người già bị thương tật cho những người thương phế binh VNCH còn sống, hoặc ít nhất để yên cho các tổ chức tôn giáo, xã hội dân sự giúp đỡ họ; cho phép thân nhân các sĩ tử VNCH được xây sửa lại mộ phần cha ông ở Nghĩa trang Quân đội Biên Hòa (bây giờ là nghĩa trang Bình An); thả hết tù nhân lương tâm, tù nhân chính trị còn đang trong tù và để cho người dân có quyền tự do ngôn luận, v.v. Một vài hành động cụ thể chứng tỏ sự thành tâm hoà giải, chấp nhận sự khác biệt với ngay chính đồng bào trong nước, trước khi kêu gọi kiều bào là những người có nguồn lực về nhiều mặt mà nhà nước cần.

Nếu một mặt Nghị quyết kêu gọi “xóa bỏ định kiến, gác lại quá khứ”, nhưng mặt khác vẫn phân chia cộng đồng bằng những chuẩn mực chính trị do Nhà nước xác lập; nếu một mặt nói “lắng nghe ý kiến khác biệt”, nhưng chỉ những khác biệt được chính quyền đánh giá là phù hợp mới được chấp nhận, thì đường ranh cũ chưa chắc đã mất đi. Nó có thể chỉ được vẽ lại bằng một cây bút khác. 

Hoàng Trường 

Lịch sử không lặp lại, nhưng đôi khi “lịch sử gieo vần”. Tám mươi năm trước, những lá thư gửi Washington không đủ để thay đổi cách một cường quốc đọc bản đồ quyền lực. Những ngày qua, vài chục hợp đồng ở New York cũng chưa chắc làm được điều đó. Một Tô Lâm có những ngày rất bận rộn ở New York. Một cường quốc có thể nghe rất kỹ những gì một chính quyền đối tác nói về mình, nhưng cuối cùng vẫn hoạch định chiến lược theo những gì họ quan sát được từ hành vi của chính quyền ấy và từ vị trí thực tế của quốc gia đó trên bàn cờ.