Bauxite Việt Nam

Mai Phan Lợi

Bồ Đề và Yên Mỹ, chiều và tối 27/5/2026 — khi tiếng dân bãi sông lần đầu được ghi vào biên bản

(Bài cập nhật bổ sung cho loạt ghi chép “Tiếng làng ven sông trước ngày đổi thay”)

… những người ngồi trong căn phòng ấy không phải đang phản đối sự phát triển. Họ không phản đối con đường đẹp, công viên xanh, hay thành phố văn minh. 

Họ đang hỏi một câu đơn giản hơn: "Trong thành phố đẹp mà người ta đang xây đó, có còn chỗ cho họ không?”.

Hà Nội, tối 27/5/2026. Nóng hầm hập, báo hiệu cơn mưa to gió lớn, sấm chớp đùng đùng.

Tại nhà văn hóa thôn 1 Yên Mỹ, xã Thanh Trì, gần một nghìn người dân đứng chật kín sân và tràn ra cả con đường trước cổng. Họ đến dù trời nóng bức, ngột ngạt. Họ đến dù chỉ được thông báo vội vàng trước một ngày. Họ đến vì đây là lần đầu tiên — sau nhiều tháng gửi đơn kiến nghị, sau nhiều tháng lo lắng không ngủ được — họ được mời đến để nói.

Người kể lại cuộc họp để dân làng khác viết trên mạng xã hội đêm đó: "Tôi cảm nhận được lòng yêu quê hương đất nước, yêu mảnh đất chôn rau cắt rốn từ ngàn xưa đến giờ. Những lời tâm sự ruột gan từ tận đáy lòng, những giọt nước mắt của người mẹ, người bà, người cô cho đến những đứa bé còn nhỏ… Thật xúc động và đến nao lòng”.

"Tất cả bà con đoàn kết lại chỉ có một tâm tư nguyện vọng lớn lao nhất là: giữ đất thổ cư, giữ làng”.

LỐI TẮT DẪN ĐẾN HAI CUỘC HỌP

Để hiểu tại sao ngày 27/5/2026 quan trọng, cần nhắc lại những gì đã xảy ra trong những tuần trước đó.

Ngày 21/5, liên danh Đại Quang Minh - THACO - Hòa Phát gửi văn bản số 425/2026/CV-LD đến UBND Thành phố Hà Nội, đề nghị tháng 9/2026 phải giao mặt bằng, riêng tiến độ thi công công viên Phú Thượng — hạng mục đầu tiên của cả dự án — như sau: Phê duyệt báo cáo nghiên cứu khả thi trước 15/6; phê duyệt thiết kế kỹ thuật trước 22/6; hoàn thành giải phóng mặt bằng trước 15/6; bàn giao đất trước 20/6; thi công toàn bộ trước 22/6. Tức là phê duyệt thiết kế và thi công xong trong cùng một ngày.

Văn bản đề xuất áp dụng Nghị định 49/2026 để thu hồi “đất không phải đất ở” mà không qua đầy đủ thủ tục niêm yết phương án bồi thường. Đây chính là cơ sở pháp lý đã tạo ra những tờ phương án bồi thường 0 đồng mà người dân ngõ 150 An Dương Vương, phường Phú Thượng nhận được — trong khi máy xúc đã ủi đất bên ngoài từ cuối tháng 5.

Tại Phú Thượng, dự án đang được thi công khi phê duyệt thiết kế kỹ thuật chưa hoàn thành. 

79 hộ dân trong phạm vi dự án vẫn chưa biết chính xác họ được đền bù bao nhiêu và sẽ ở đâu. Bà Dương Thị Bích Ngọc, 34 năm cải tạo đất bãi từ vùng thùng vũng hoang hóa, nhận tờ dự thảo bồi thường với dòng chữ: đất 201,8 m² — 0 đồng.

Đó là thực tế ở Phú Thượng. 

Và đó là điều mà người dân Yên Mỹ, Bắc Biên, Bồ Đề đang nhìn vào như một hình ảnh dự báo cho tương lai của mình.

CHIỀU 27/5 TẠI BỒ ĐỀ: HỘI NGHỊ “TUYÊN TRUYỀN” VÀ NHỮNG CON SỐ LỘ RA

14h chiều 27/5, Đảng ủy phường Bồ Đề tổ chức hội nghị — giấy mời đóng dấu đỏ “HỎA TỐC” từ hôm trước. Thành phần: cán bộ Đảng ủy, UBND, MTTQ, tổ trưởng tổ dân phố, lãnh đạo các chi bộ. Mục đích ghi rõ: “Thông tin và tuyên truyền Dự án”.

Dù được gọi là “tuyên truyền”, cuộc họp đã tiết lộ những con số quan trọng mà người dân bãi sông lần đầu được biết chính xác.

Theo số liệu rà soát sơ bộ của UBND phường Bồ Đề: trong phạm vi bốn dự án thành phần trên địa bàn, tổng diện tích khoảng 252 ha, bao gồm 81 ha đất ở, 68 ha đất nông nghiệp và 103 ha đất công. 

Phần lớn diện tích đất ở và đất nông nghiệp đã được cấp Giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho hộ gia đình và cá nhân. Quy mô dân cư: 4.415 hộ, khoảng 14.000 nhân khẩu. Bảy nghĩa trang với gần 15.000 ngôi mộ. Ba chợ dân sinh đang hoạt động. 

Và hàng chục di tích lịch sử, tín ngưỡng: chùa Bồ Đề, chùa Lâm Du, đền Ghềnh, đền Rừng.

Con số 14.000 nhân khẩu chỉ riêng địa bàn phường Bồ Đề — một trong 16 xã phường của dự án — cho thấy quy mô thực sự của bài toán tái định cư. Nhân với 16 xã phường, con số tổng 70.474 hộ và hơn 247.000 người không phải con số trừu tượng: đó là 14.000 người ở Bồ Đề, hàng chục nghìn người ở Thanh Trì, hàng nghìn người ở Phú Thượng, Đông Ngạc, Hồng Hà…

Tại hội nghị, các đại biểu (cán bộ chủ chốt các tổ dân phố) ủng hộ dự án nhưng tập trung thảo luận về phương pháp tuyên truyền vận động. Tổ trưởng tổ 8 Nguyễn Văn Thuần nói thẳng nguyện vọng người dân: "Sinh sống ở đây bao đời nay, từ thời cha ông khai phá vùng đất bãi ven sông Hồng, có nguyện vọng lớn nhất là được tái định cư tại chỗ”.

Ông đề nghị đo đạc, khảo sát và lập quy hoạch phải được thực hiện công khai, minh bạch để người dân được giám sát.

Tổ trưởng tổ 10 Nguyễn Văn Tuyên kiến nghị xây dựng mô hình “làng trong phố” — chỉnh trang hạ tầng, bảo tồn di sản, phát triển du lịch ven sông, "không giải tỏa trắng". Bà Nguyễn Thị Thân, Bí thư Chi bộ tổ 38 Bắc Cầu, nói ngắn gọn: "Người dân mong muốn chỉ chỉnh trang, tái thiết — chứ không đập bỏ hoàn toàn để làm lại từ đầu".

Bí thư Đảng ủy phường Vũ Thị Thành kết luận và cam kết: công khai minh bạch các chính sách bồi thường, hỗ trợ, tái định cư; thiết lập cơ chế tiếp nhận phản hồi qua nền tảng số; "đặt quyền lợi chính đáng của người dân lên trên hết" trong suốt quá trình thực hiện dự án.

Câu cam kết đó sẽ được đo bằng những gì xảy ra tiếp theo — không phải bằng lời.

TỐI 27/5 TẠI YÊN MỸ: GẦN NGHÌN NGƯỜI CHỜ MƯA

Khác với hội nghị chiều ở Bồ Đề, buổi tối tại Nhà Văn hóa Thôn 1 Yên Mỹ, xã Thanh Trì không phải để “tuyên truyền”.

Đây là cuộc họp mà xã mời 50 đại biểu nhân dân mỗi thôn — tổng ba thôn Yên Mỹ — đến để lắng nghe ý kiến.

Nhưng người dân đến nhiều hơn dự kiến rất nhiều. Ước tính gần một nghìn người.

Ngột ngạt như thể sắp mưa to. Sấm chớp như giấu ở đâu đó. Người đứng tràn ra sân, ra đường. Không ai về.

Không được quay phim chụp ảnh hay ghi âm. Không mời nhà báo. Biên bản được sao lưu và chỉ khoảng bốn người được giữ, không được phép lan tỏa ra ngoài. Chỉ có thể nghe lại từ những người có mặt.

Nhưng điều được chia sẻ lại đủ để hình dung: "Những lời tâm sự ruột gan từ tận đáy lòng, những giọt nước mắt của người mẹ, người bà, người cô cho đến những đứa bé còn nhỏ”.

Và sau tất cả những giọt nước mắt đó: "Tất cả bà con đoàn kết lại chỉ có một tâm tư nguyện vọng lớn lao nhất là: giữ đất thổ cư, giữ làng”.

Phía chính quyền xã và đại diện chủ đầu tư ngồi nghe. Ghi vào biên bản. Không đưa ra câu trả lời nào. Không có cam kết nào. Chỉ ghi nhận. Tường thuật lại của người tham dự: "Họ cũng chưa có bất kỳ câu trả lời nào, hay đơn giản chỉ là đợi chỉ thị chính thức từ Trung ương”.

Cuộc họp kết thúc trong trạng thái chờ mưa. Người dân ra về với lòng nhẹ hơn một chút — vì đã được nói — nhưng chưa biết lời mình nói sẽ đi đến đâu.

Đêm 28/5, mưa to cùng gió lốc và sét...

HAI CUỘC HỌP, MỘT BỨC TRANH

Đặt hai cuộc họp trong ngày 27/5 cạnh nhau, bức tranh hiện ra rõ hơn bất kỳ bản phân tích chính sách nào.

Chiều 14h tại Bồ Đề: Hội nghị cán bộ nội bộ, thông tin được kiểm soát, mục đích là chuẩn bị bộ máy cho công tác “vận động dân vận giải phóng mặt bằng”. Nhưng đáng ghi nhận: các tổ trưởng tổ dân phố tại đây — những cán bộ cơ sở sát dân nhất — không nói về lợi ích dự án. Họ nói về nguyện vọng tái định cư tại chỗ, về mô hình “làng trong phố”, về không muốn giải tỏa trắng. Họ đang chuyển tải tiếng dân lên trong khuôn khổ một cuộc họp nội bộ.

Tối 19h30 tại Yên Mỹ: Lần đầu tiên người dân được mời đến để nói thẳng. Gần nghìn người chờ mưa. Không được ghi âm. Không có câu trả lời. Nhưng biên bản được lập.

Ở Thượng Hải giai đoạn 1 những năm 1990, người ta cũng tổ chức những cuộc họp như vậy — nghe, ghi lại, và không trả lời. Hàng chục nghìn vụ khiếu kiện sau đó là kết quả của việc tiếng dân được ghi vào biên bản nhưng không được phản ánh vào chính sách. Hai mươi năm sau, Thượng Hải xây dựng cơ chế “Hai vòng tham vấn” với ngưỡng đồng thuận 70 - 85% bắt buộc trước khi tiến hành bất kỳ dự án tái định cư nào — chính vì họ đã học từ sai lầm đó.

Người viết bài tường thuật đêm 27/5 kết thúc với câu: "Chúng ta bình tĩnh để nhận những thông tin tiếp theo cho cuộc họp cấp cao hơn”.

Và thêm: "Sẽ có cuộc họp thứ ba”.

ĐIỀU BIÊN BẢN KHÔNG GHI ĐƯỢC

Biên bản cuộc họp tối 27/5 ghi lại những kiến nghị. Những con số. Những nguyện vọng.

Biên bản không ghi được tiếng gió, mưa sấm sét dội xuống phía Bắc và Tây của thành phố đêm hôm sau. Không ghi được khuôn mặt của người mẹ khi nước mắt chạy xuống má. Không ghi được cái cách mà người bà giơ tay muốn phát biểu dù không biết mình có được gọi không. Không ghi được giọng đứa trẻ hỏi mẹ sau cuộc họp: “Mình có phải chuyển nhà không?”.

Và biên bản không ghi được điều quan trọng nhất: những người ngồi trong căn phòng ấy không phải đang phản đối sự phát triển. Họ không phản đối con đường đẹp, công viên xanh, hay thành phố văn minh. 

Họ đang hỏi một câu đơn giản hơn: "Trong thành phố đẹp mà người ta đang xây đó, có còn chỗ cho họ không?”.

Đó là câu hỏi mà không cuộc họp nào trong ngày 27/5/2026 có câu trả lời.

---

Bài cập nhật — đêm 27/5/2026

* Dựa trên: Tường thuật từ người dân Yên Mỹ sau cuộc họp, báo cáo hội nghị phường Bồ Đề (VOV 27/5/2026), văn bản liên danh ngày 24/5/2026 và thực địa công viên Phú Thượng (Dân trí 26/5/2026).

M.P.L.

Nguồn: FB Lợi Phan Mai