Bauxite Việt Nam

Nguyễn Quang A

“Dục tốc bất đạt,” hấp tấp, vội vã là hỏng về dài hạn. Tăng trưởng kinh tế cao nhưng phải bền vững và tăng trưởng GDP không phải là mục tiêu mà sự phát triển mới thực sự là mục tiêu. Và theo A. Sen người đoạt giải Nobel kinh tế 1998 thì phát triển là tự do.

Ngày 17/10/2026 trong phiên khai mạc kỳ họp thứ 2 của Quốc hội, Thủ tướng chính phủ báo cáo về tình hình kinh tế và tiếp tục nêu mục tiêu tăng trưởng kinh tế 10% trở lên, lạm phát 4,5% cho 2027 [1] – cũng giống như mục tiêu trước đây cho 2026. Thủ tướng cũng nhắc lại 9 tháng 2026 tăng trưởng GDP đạt 9,01%, làm phát 4,52%. Hầu như tất cả các báo đều tập trung nêu bật mục tiêu này. Tuy vậy, cũng trong phiên họp đó ông Chủ nhiệm UBKT-TC của Quốc hội trong báo cáo thẩm tra về tình hình kinh tế - xã hội đã cho rằng: “tăng trưởng cao nhưng chưa vững chắc… các địa phương có quy mô kinh tế lớn nhất, TP HCM, Hà Nội, Đồng Nai,… dự kiến sẽ KHÔNG đạt mục tiêu tăng trưởng kinh tế 2026… lạm phát 4,52% trong 9 tháng” cao hơn mục tiêu 4,5% cho cả năm [2].  

Hôm nay 18/10/2026, tại Bangkok, Hội nghị Thường niên Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) và Nhóm Ngân hàng Thế giới (WBG) kết thúc. IMF nâng dự báo tăng trưởng 2026 của Việt Nam lên 8,4% mức cao nhất nhì thế giới nhưng dự báo lạm phát 4,7% “vượt” mục tiêu 4,5%; tuy nhiên BBC đưa tin một lãnh đạo IMF cũng cảnhbáo về đầu tư công và sự tăng trưởng dựa vào tín dụng của Việt Nam và khuyên Chính phủ Việt Nam nên thận trọng hơn về đầu tư công và sự mở rộng tín dụng [3] nhưng không thấy báo nào của Việt Nam nhắc đến. 

Nhiều bài viết và clip trước đây tôi cũng đã nêu về những lo ngại tương tự và khuyên không nên đặt tăng trưởng GDP thành mục tiêu vì đã là mục tiêu thì mọi người, mọi ngành và các địa phương sẽ phải “quyết tâm” đạt cho bằng được mục tiêu đó [4] khiến cho số đo tăng trưởng GDP không còn là một số đo tốt nữa (vì có nhiều khuyến khích để làm đẹp nó trên sổ sách).

Tăng trưởng GDP của Việt Nam trong các năm 2024 và 2025 lần lượt là 7,09% và 8,02% (và theo IMF dự kiến năm nay là 8,4%) thuộc loại tăng trưởng cao nhất trên thế giới, nói cách khác nền kinh tế Việt Nam đang trong đà tăng trưởng nóng. Chính sách kinh tế vĩ mô trong thời kỳ như vậy nên lấy ổn định kinh tế vĩ mô làm trọng để đảm bảo có tăng trưởng cao và bền vững (chính sách được những người theo Keynes gọi là ngược-chu kỳ hay nghịch-chu kỳ: khi tăng trưởng nóng thì đạp phanh [tăng lãi suất để thắt chặt tín dụng, cắt giảm chi tiêu công, giảm hỗ trợ]; khi suy thoái đạp ga [giảm lãi suất, kích cầu, bơm tiền và nền kinh tế]) hoặc những người theo chính sách Keyness-mới – do hai nhà kinh tế học được giải Nobel Kinh tế 2026 là Robert E. Hall và Michael Woodford phát triển (xây dựng nền tảng vi mô cho chính sách bình ổn kinh tế vĩ mô: dựa vào các hành vi vi mô của các tác nhân kinh tế là hộ gia đình và doanh nghiệp liên quan đến chi tiêu, giá cả, lãi suất) mà hầu hết các ngân hàng trung ương và chính phủ trên thế giới đều dựa vào. Chúng ta hy vọng Chính phủ Việt Nam do cựu thống đốc Ngân hàng Trung ương làm thủ tướng, đã hiểu rất kỹ mô hình này.

Tuy nhiên, TW ĐCSVN đã quyết định và có lẽ ông Thủ tướng phải làm theo: trong bối cảnh tăng trưởng nóng lẽ ra nên đạp phanh thì nhiều dấu hiệu cho thấy họ lại đạp chân ga (yêu cầu hạ lãi suất [5], “quyết liệt giảm lãi suất cho vay, thúc đẩy tiêu dùng, xuất khẩu và phấn đấu giải ngân 100% kế hoạch đầu tư công” [1]. Lạm phát năm 2026 có thể lên đến 4,7% như IMF dự báo, cao hơn mục tiêu 4,5% khá nhiều – do vậy việc “lo ngại doanh nghiệp, hộ kinh doanh còn nhiều khó khăn” và người dân gặp khó khăn trong đời sống – là lo ngại chính đáng. Phải giữ vững kỳ vọng và niềm tin của người dân, một tài sản quý giá mà lý thuyết của hai khôi nguyên Nobel Kinh tế năm nay nhấn mạnh từ mấy chục năm qua đã nhắc nhở tất cả các nhà hoạch định chính sách. 

Phải cẩn trọng như nhà lãnh đạo IMF đã cảnh báo và hy vọng Chính phủ Việt Nam và IMF sẽ tìm ra tiếng nói chung trong kỳ gặp nhau trong tháng tới.

Hãy nhớ, “dục tốc bất đạt,” hấp tấp, vội vã là hỏng về dài hạn. Tăng trưởng kinh tế cao nhưng phải bền vững và tăng trưởng GDP không phải là mục tiêu mà sự phát triển mới thực sự là mục tiêu. Và theo A. Sen người đoạt giải Nobel kinh tế 1998 thì phát triển là tự do.

---

Chú thích: 

[1] https://vneconomy.vn/nam-2027-tap-trung-cac-giai-phap-dot-pha-thuc-day-tang-truong-kinh-te-tu-10-tro-len.htm

[2] https://tuoitre.vn/tang-truong-cao-nhung-chua-vung-chac-tphcm-ha-noi-hai-phong-dong-nai-du-kien-khong-dat-10026101710270687.htm

[3] https://www.youtube.com/watch?v=KO4rm6DaVZ4

[4] https://laodong.vn/xa-hoi/lam-dong-lam-viec-ca-thu-7-chu-nhat-quyet-tam-tang-truong-hai-con-so-1784851.ldo

[5] https://vneconomy.vn/pho-thu-tuong-yeu-cau-giam-lai-suat-cho-vay-15-2-doi-voi-san-xuat-kinh-doanh.htm

N.Q.A.

Tác giả gửi BVN