"Ta sẽ không quên bao giờ…"
Bauxite
Việt Nam
Có
nhà báo nước ngoài từng hỏi tôi: "Điều gì đã
xảy ra với Hoàng Bình vào ngày 14/2/2017?".
Nếu
ai đó hỏi bạn câu tương tự, bạn sẽ nói gì?
Tôi
thì tôi trả lời rằng:
Đó
là một ngày thứ ba đen tối, ngày Valentine đẫm máu
(14/2/2017). Hàng nghìn người dân ở Giáo xứ Song Ngọc
(huyện Quỳnh Lưu, tỉnh Nghệ An) đã đi bộ từ sáng sớm
để đến Toà án Nhân dân huyện Kỳ Anh (tỉnh Hà Tĩnh)
cách đó hàng trăm cây số, để gửi đơn kiện Formosa và
đòi bồi thường. Trên đường đi, họ bị công an Nghệ
An chặn lại.
Một
nhóm người ngồi trên ô-tô đi cùng đoàn, với nhiệm vụ
hỗ trợ hậu cần, đã bị tách riêng. Nhóm gồm Hoàng
Bình, tài xế Nguyễn Nam Phong, và vài phụ nữ cao tuổi.
Cả đám công an bao vây xe họ, đập cửa, đấm vào kính,
cố xông vào trong. Những viên công an ấy hung dữ lắm và
được trang bị đầy đủ loa, dùi cui, gậy gộc, mũ bảo
hiểm, đạn hơi cay, chưa kể gạch đá, có thể cả súng.
Còn Hoàng Bình và những người ngồi trên xe không có gì
trong tay ngoài điện thoại chụp hình và facebook.
Và
Hoàng Bình đã thực hiện livestream như một cách – duy
nhất – để tự bảo vệ mình và mọi người.
Công
an đập cửa, đấm xe, ném đá, bẻ cong cả cần gạt
nước. Hoàng Bình vẫn bình tĩnh livestream, vẫn nhắc Nam
Phong không mở cửa, vẫn động viên tinh thần mọi người
trong xe. Các phụ nữ bắt đầu đọc kinh cầu nguyện.
Công an điên cuồng đấm đá, đánh phá bên ngoài, rải
cả đinh trước lốp xe để xe không thể đi được nữa.
Vô ích. Chúng không có cách nào mở được cửa ô-tô,
lôi mọi người bên trong ra và nhất là chặn ngay dòng
livestream lại.
Cuối
cùng, công an dùng cần cẩu, trùm bạt bao quanh chiếc xe
và cẩu cả xe lẫn người ngồi bên trong về đồn.
Facebooker Trí Dũng comment nhắc Bình hé mở kính xe, rạch
tấm bạt ra để mọi người thở. Từ bên trong, Hoàng
Bình tiếp tục livestream. Xe bị cẩu lên trong tiếng đọc
kinh lầm rầm của các phụ nữ và tiếng máy rú rít,
tiếng công an í ới bên ngoài. Hàng trăm nghìn con mắt
của facebooker người Việt trên khắp thế giới vẫn đang
xem trực tiếp, hàng ngàn người cùng góp lời cầu nguyện
cho Hoàng Bình và các bạn, và chửi công an – những kẻ
hèn mạt chỉ quen dùng bạo lực, chân tay, mà là với
người yếu thế cơ, chứ với kẻ mạnh hơn, chúng chẳng
dám làm vậy đâu.
Cảnh
tượng đó thật quá bi tráng, phải không bạn? Nhưng
chính quyền Việt Nam không thích vậy – nói chung chúng
chẳng thích cái đẹp, sự cao cả, anh hùng, quân tử,
nghĩa hiệp hay cái gì tương tự. Bị vạch trần trên
facebook, chúng cay cú lắm. Thế nên ba tháng sau, chúng đã
tổ chức chặn xe, bắt cóc Hoàng Bình, và gần một năm
sau, vào một ngày đông rét mướt, toà án công an trị
kết án Bình 14 năm tù, Nam Phong hai năm tù, sau khi đã
đánh Bình thâm tím mặt mày mà vẫn không khuất phục
được anh. Bên ngoài toà, chúng đánh em trai, em gái Bình
tả tơi.
*
* *
Đó.
Câu chuyện mà tôi đã kể cho những người bạn của
tôi, kể cả đồng nghiệp làm báo, là như vậy đó.
Với
tôi, đó là một trong những câu chuyện, những hình ảnh
bi tráng và gây xúc động nhất của phong trào dân chủ
Việt Nam, của lịch sử đấu tranh vì dân chủ cho Việt
Nam; và chúng luôn cần được kể lại, viết lại, để
không chỉ thời nay mà còn rất nhiều năm sau nữa, không
chỉ cho người Việt Nam mà cho cả thế giới nữa.
"Sống
để kể lại", các bạn nhé.
Những
thế hệ người Việt sau này sẽ phải biết rằng con
đường đi tới dân chủ ở đất nước của chúng ta đã
trải qua những khoảnh khắc, những ngày tháng dữ dội
như thế nào. Cũng như thế giới: Dân chúng ở các quốc
gia dân chủ cần nhìn vào câu chuyện Việt Nam ngày nay để
hiểu dân chủ, tự do là một giá trị mà người dân ở
các nước khác, kém may mắn hơn họ, đã phải giành lấy
bằng máu, nước mắt, và cả cuộc đời mình.
P.Đ.T.
Tản mạn quanh CÂU ĐỐI TẾT năm Con Chó (Mậu Tuất 2018)
Hà Sĩ Phu
1/ Thả hồn theo chiếc “Lò cừ” và bức tranh vân cẩu
Không biết các bạn thế nào, chứ tôi sợ Tết lắm. Cả tháng nay bạn bè đã hỏi “Có câu đối Tết chưa?”, tôi ậm ừ xin khất nhưng đêm cứ nằm xuống là lo. Lo cái năm Tuất, năm Con Chó này sao đến bây giờ vẫn chưa nảy ra một ý gì cho Câu đối cả?
Nực cười thay, nghĩ đến cái gì thì cái ấy hiện ra.
Đang thiu thiu ngủ thì lờ mờ hiện ra một bác “Cẩu” mang kính trắng, trông đạo mạo dễ sợ, nhe nanh hỏi: Nhà ngươi định đón ta bằng Câu đối gì đây? Hình như tôi lúng túng: Dạ thưa… đồng chí (xin lỗi, tôi quen miệng), nếu chưa nghĩ được câu gì đích đáng thì chắc cũng đành viết đại mấy câu “mừng đảng mừng xuân” để chào đón thôi…
Bác Cẩu vừa đi khuất thì cụ Bút Tre chỉ vào mặt như ra lệnh:
Câu đối Tết phải đàng hoàng!
Cũng là nhiệm vụ Cách màng giao cho!
Dạ, thưa đồng chí Bút Tre quả thực em đang rất bí ạ!
Bút Tre cười: Đến ông Tổng Bí mà người ta cũng không chịu bí nữa là, bí không dẫn độ được Xuân Thanh thì bắt cóc, bí không bắt được Vũ Nhôm về thì mua bằng 10 tỷ đô la…, cứ phải liều, phải mạnh tay mới gỡ được thế bí, chứ nhát như cậu thì cứ bí suốt đời? Thế cậu định làm Câu đối chữ Việt hay chữ Nho?
Dạ, năm nay nhà em làm tiếng Việt thôi, bí mà xoay sang cái vốn cổ chữ Nho của mình e bị hiểu lầm như những kẻ cứ bí là nhờ cậy thằng Tàu vào để nó đồng hóa nước mình thì buồn lắm bác ạ!
Tưởng đối đáp với Bút Tre thế là xong, chẳng ngờ từ phía sau một cụ già, khăn chữ nhân áo năm cúc, lại hiện ra, ôn tồn bảo:
Thôi, này anh Phu, lão mách nước cho. Lão là đồng hương Thuận Thành với anh đây, nên lão hỏi thật:
C:\Users\NguyenHueChi\AppData\AppData\Local\Temp\OpenLiveWriter1342817885\supfiles20168490\clip_image006[3].jpg
Thế anh không biết chuyện Cái lò của Tổng Bí thư đang làm nóng cả xứ An Nam này à? Cứ xoáy vào đấy là ra nhiều ý hay đấy. Cũng nói để anh biết: Chính anh Trọng hồi nhỏ đã từng học ở trường Phổ thông mang tên mỗ gia này đấy. Khi nhóm lò không biết anh ấy có nhớ đến cái “lò cừ” của lão già này không?
Tôi từ tốn đáp “Thưa cụ vâng, cháu cũng đã nghĩ đến cái lò của anh Tổng, nhưng Câu đối năm Tuất thì cái lò phải làm sao dính vào Con Chó cơ ạ !”. Ông Cụ không thèm trả lời chỉ ung dung cất giọng ngâm rất sảng khoái, vừa ngâm vừa lui vào trong:
Lò cừ …nung nấu (ư…a…cái) sự… đời
Bức tranh vân cẩu (í… í… ) vẽ người… tang (ư…ư…) thương…
Thôi chết, hóa ra cụ già quắc thước này là Ôn Như Hầu Nguyễn Gia Thiều giời ạ, cụ chính người làng Liễu Ngạn huyện Siêu Loại Thuận Thành Bắc Ninh của tôi.
Vâng, đa tạ cụ, câu thơ của cụ vừa có Cái Lò lại vừa có Con Cẩu, trúng ý cháu rồi. Ai ngờ giữa Con Chó và Cái Lò vốn đã có duyên nợ từ xưa.
Được lời như cởi tấm lòng, tôi sung sướng như bắt được vàng. Thế là ý tứ được khơi nguồn cứ chảy tuồn tuột.
Giờ đây chính cái lò của bác Tổng cũng đã thoắt biến “Vân” thành “cẩu”, kẻ vừa lên mây chưa nóng ghế thoắt đã bị người ta lôi xuống, dùng xích sắt xích lại và dắt đi như dắt con cẩu, thế thì tang thương thật thưa cụ Nguyễn Gia Thiều!
Nhưng Tạo hóa chính là cái “lò cừ” nung nấu sự đời, cả những sự đời ở tầm rất vĩ mô như sự ra đời và kết thúc chủ nghĩa Cộng sản, trong đó cũng toàn những “lò” và “lò”! (thời Đức Quốc xã Hitler cũng toàn những lò nọ lò kia, sao Tạo hóa sinh ra lắm thứ lò như vậy, từ khi con người biết dùng lửa nấu ăn và sưởi ấm thì cũng nung nấu bao nhiêu thứ lò để “hỏa táng” lẫn nhau?).
Cộng sản Việt Nam cũng khởi nguồn từ “cái lò đun”! Thì anh Ba đã chẳng xuất dương từ công việc đun lò dưới con tàu Đô đốc Latouche-Tréville sang Pháp đó sao? Người cha đẻ của con đường ảo tưởng Việt Nam cũng đã từng muốn nhóm lò đốt sạch cả củi khô củi tươi của dãy Trường Sơn hùng vĩ để mua lấy chiến thắng trong giấc mộng Thiên đường Cộng sản, khiến cho đàn dân Việt (buộc phải) nô nức nướng hết tài sản và con cái của mình mà lao theo cái lò mơ vĩ đại ấy.
Ngờ đâu “duyên ngỡ may cớ sao lại rủi” (1), số phận dân tôi chẳng khác nào số phận nàng cung nữ ngày xưa. Nàng cung nữ tài sắc tuyệt trần được vua vời đã tưởng như “mả táng hàm rồng”, dân tôi cũng được phỉnh là đi vào con đường Cộng sản là đứng vào những dân tộc tiên phong đón đầu nhân loại, được lịch sử chọn làm điểm tựa, làm người người lính đi đầu là hạnh phúc nhất thế gian, đến mức khoái trí lên, dám coi cả cái loài người thuộc thế giới tư bản “đang giãy chết” tuyệt vời ngày nay chỉ là bọn “chưa thành người”, chỉ đáng cho ta cầm xẻng đào đất chôn đi cho khuất để nhường ngay địa cầu cho Thiên đường Cộng sản chúng tôi, thì nay, sau ngót thế kỷ nướng hết của hết người để nhóm lò nấu nung khát vọng, và giữa lúc diễn biến của chủ nghĩa chỉ ngày càng xấu đi thì chính người dẫn đầu lại bảo cái viễn cảnh tươi đẹp kia phải kiên nhẫn chờ khoảng… một thế kỷ nữa sẽ tốt, đừng có nóng ruột!
Ôi chao, biết nói làm sao, chỉ biết dân tôi quá đồng cảm và thương cho nàng cung nữ lắm, “bừng con mắt dậy thấy mình tay không” (1) phải không hỡi nàng?
Vâng, “Phong trần đến cả sơn khê, tang thương đến cả hoa kia cỏ này” (1)! Nhưng tang thương nào cũng không sánh được nỗi tang thương của cả một dân tộc vốn ngàn năm phong nhã, gái lịch trai thanh, giỏi toán vào loại nhất nhì thế giới, giặc phương Bắc đô hộ tới một nghìn năm mà không đồng hóa nổi, nhưng lại bị một thứ “Dân túy” trá hình buông lời xiểm nịnh như ngửa bàn tay cho ngồi, nên đã chui vào hầm lò tiên cảnh mà lạc đường trần thế, như Lưu Nguyễn lên tiên rồi lạc lối về. Một khi chủ nghĩa Dân túy cầm quyền đã yên vị, đã nắm thật chắc cái ngai vàng, lúc ấy cái bàn tay đã ngửa ra cho dân ngồi ngày trước nay mới từ từ nắm lại, từ từ bóp lại… một cách rất “của dân do dân và vì dân”, thì bức tranh vân cẩu tày đình này mới thật tang thương. Vậy hãy nguôi bớt nỗi tang thương riêng của mình đi, hỡi nàng cung nữ!
Mối tình duyên của nàng với đức vua chí tôn nào có khác gì tình duyên của dân tôi với cái chủ nghĩa nhân văn ảo tưởng. Lúc phẫn uất quá nàng đã căm giận cuộc tình duyên khốn kiếp ấy như sau:
Tay nguyệt lão chẳng xe thì chớ,
Xe thế này có dở dang không?
Giang tay muốn dứt tơ hồng,
Bực mình muốn đạp tiêu phòng mà ra! (1)
Nhưng nhi nữ ơi, chân yếu tay mềm “đạp” làm sao được cho khổ thân khi sào huyệt của bọn cầm quyền là tường đồng vách sắt?
Tuyệt vọng, cuối cùng nàng chỉ “muốn kêu một tiếng cho dài kẻo căm”! (1). Tiếng kêu ấy quả là dài, dài xuyên mấy thế kỷ vọng đến tận làng Đồng Tâm, đến vùng biển Hà Tĩnh ngày nay. Bởi chế độ phong kiến còn kéo dài hơn tiếng kêu của người cung nữ, vì chủ nghĩa phong kiến biết hóa thân thành cái gọi là “Chủ nghĩa Xã hội”, nhưng chẳng qua chỉ là một thứ “phong kiến biến tướng” mà chất Dân túy mị dân cứ ngày càng đậm thêm.
Phong kiến biến tướng, phong kiến một vua thành phong kiến nhiều vua tức vua tập thể, rồi vua tập thể lại thanh trừng nhau để sắp trở về vua cá nhân, cứ diễn biến lòng vòng trong đêm dài tranh giành và phân phối quyền lực.
Mối tơ duyên của dân lành với các chủ thuyết cầm quyền độc tôn là thứ dây “tơ hồng” oan nghiệt mà nàng cung nữ kia “giang tay muốn dứt” nhưng nào có dứt được. Tơ hồng tiếng Hán là “xích thằng”, nhiều khi đã thành cái “thằng” cầm “xích”, nó cầm tù nạn nhân của những mối tơ duyên áp đặt một chiều cấm được ly hôn.
Qua bao chặng đường phức tạp, đến hôm nay người Tổng Bí thư của Đảng Cộng sản lại nổi hứng nhóm lò, lại cái lò đun, có người tin tâm linh thì bảo đó là một “điềm”. Điềm gì vậy, cái lò cũ của anh Ba ngày trước đã khai sinh, chẳng lẽ cái lò mới này là điềm “đang sống chuyển sang từ trần” như giọng thơ Bút Tre?
Được cụ Nguyễn Gia Thiều báo mộng và gợi hứng, miên man theo bức tranh “vân cẩu tang thương” mà cái “lò cừ” của Tạo hóa đã nấu, đã nung cả một giai đoạn Thiên đường ảo trên đất nước này, nên trong tôi phút chốc đã vụt hiện ra một Câu đối Tết cho năm Con Chó Mậu Tuất 2018 này như sau:
- Xưa anh Ba đun bếp dưới tàu,
mồi Cộng sản bén vào, rồi… bốc hỏa!
- Nay bác Tổng nhóm lò trên ghế,
gió Thiên đường /triều/ quạt mạnh, sẽ… ra tro!
Viết xong câu đối, đọc cho một bạn tôi nghe, bạn hỏi “Cái gì sẽ ra tro hả anh, hình như sự ra tro còn ẩn chủ từ, và cái ý “vân cẩu” chưa vào được Câu đối?”. Tôi bật cười: “Đun lò thì phải ra tro thôi, những tro bụi thì lại trở về tro bụi; từ chỗ “bốc hỏa” ngùn ngụt đến chỗ “ra tro” lạnh tanh vô hồn chẳng phải là chuyện vân cẩu quá rồi hay sao?”.
2/ Nội bộ “Đảng ta” tự phải đánh nhau thôi
Trước cục diện “nhóm lò” thiêu nhau nhiều người bình luận rằng khởi đầu chủ yếu là phe đảng đốt phe chính phủ. Trận chiến “ta lại đánh ta” như lời Tổng Bí thư Phú Trọng vừa nói xin thưa đã được HSP tiên đoán từ hơn 20 năm trước, bởi có gì lạ đâu, nó xuất phát rất đúng qui trình ngay từ cái nguyên tắc khôn vặt lai căng “kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa”!
Trong bài “Chia tay Ý thức hệ” (1995) tôi đã viết rằng “Liệu nội bộ Đảng có đoàn kết được với nhau trong đường lối nhị nguyên "Làm kinh tế thị trường theo định hướng Xã hội chủ nghĩa" này không? Và tôi tự giải đáp thế này: Bây giờ không bao cấp nữa, anh nào làm anh ấy ăn. Vậy bộ phận Đảng làm Kinh tế thị trường ắt có ăn lớn. Còn bộ phận chính trị, tuyên huấn chuyên lo về cái định hướng Xã hội chủ nghĩa thì chắc thiệt thòi hơn, cái lẽ “công bằng” (thực chất là tranh giành quyền lợi với nhau – Hà Sĩ Phu nói rõ thêm) chắc sẽ phải đặt ra”. Mâu thuẫn nội bộ là chuyện thông thường, ở tổ chức nào cũng có, nhưng một khi mâu thuẫn thuộc về căn bản, đã được tiền định từ nguyên lý thì chỉ có kết cục là tan vỡ hoặc biến dạng.
Kiên trì cái “định hướng” một trăm năm nữa chưa biết có hay không ấy tiêu biểu là Tổng Bí thư Nguyễn Phú Trọng, Tiến sĩ xây dựng đảng là người có học nên nói câu nào ra cũng thành khuôn vàng thước ngọc gợi hứng văn chương, để Hà Sĩ Phu làm CÂU ĐỐI. Xin kể vài ví dụ:
* Tổng Bí thư đã nhắc đến một nguyên lý kinh điển là quyền lực phải được hạn chế, giám sát, nếu không sẽ rất nguy hiểm, nên “phải nhốt quyền lực vào lồng cơ chế”. Nhưng “nhốt quyền lực” sao được khi Hiến pháp đã xác định Đảng Cộng sản phải giữ độc quyền lãnh đạo, không có một đảng nào được phép hình thành để chia quyền. Kết quả là Quốc hội, mang tiếng là nơi tập trung quyền lực cao nhất của nhân dân, nơi tạo ra “cái lồng” pháp luật thì cũng chỉ là nơi “cụ thể hóa, triển khai cương lĩnh, nghị quyết của Đảng” mà đứng đầu là Bộ Chính trị, đứng đầu Bộ Chính trị là Tổng Bí thư theo đúng nguyên tắc dân chủ tập trung. Nên gợi hứng để tôi có câu đối:
- Chống đa nguyên để đảng độc quyền, độc quyền ấy sinh Vua Tập thể!
- Nhốt quyền lực vào lồng cơ chế, cơ chế nào nhốt Tổng Bí thư?
* Tổng Bí thư nói: “Nếu để xảy ra đụng độ gì thì tình hình bây giờ bất ổn thế nào, chúng ta có ngồi đây mà bàn việc tổ chức đại hội Đảng được không?”. À ra vận mệnh đất nước ra sao không quan trọng bằng việc ngồi bàn đại hội đảng! Chẳng trách Tàu Cộng gây đủ mọi chuyện trên vùng Biển Đông của ta mà Tổng Bí thư bảo “tình hình Biển Đông không có gì mới”!
- Ngoài Biển Đông chẳng mới gì đâu, dẫu Bắc thuộc cũng ngàn năm như cũ!
- Muốn Đại hội ngồi yên để họp, với Thiên triều phải một mực im re!
* Tổng Bí thư nói “Chống tham nhũng là ta đánh ta”. Tuyệt vời, quá chính xác nhưng phải hiểu “ta” đây là Đảng Cộng sản, là “Đảng ta” chứ không phải nước ta hay nhân dân ta đâu vì nhân dân đâu có thể tham nhũng hay đánh tham nhũng? Ngay danh xưng “Đảng ta” cũng là một sáng tạo thần kỳ, đậm đà bản sắc, xin luận bàn vào một dịp khác, ở đây chỉ xin tặng một Câu đối:
- TA độc quyền nên TA tham nhũng, tham nhũng rồi TA lại đánh TA, để TA
trọn gói độc quyền tham nhũng!
- NÓ chuyên chính thì NÓ nội xâm, nội xâm đấy nhưng NÓ toan trừ NÓ, cho NÓ
một mình chuyên chính nội xâm!
(Trước đây nhiều thủ lĩnh chuyên chính độc tài cũng dùng chữ Nội xâm để chỉ bọn tham nhũng mà không hiểu chính mình mới là Nội xâm. Vì Nội xâm là làm mất nước từ bên trong, mà dân là gốc của nước, độc tài làm nhân dân mất quyền làm chủ đất nước mình, dân vẫn bị mất nước mặc dù chưa có ngoại xâm Vậy những tập đoàn hay tổ chức độc tài chuyên chính làm cho nhân dân mất quyền làm chủ đất nước, chính họ mới đúng là giặc nội xâm, tham nhũng chỉ là một thuộc tính đương nhiên của bọn nội xâm độc tài chuyên chính đó. Hiểu rộng ra, Nội xâm là tất cả những gì làm suy yếu đất nước thì một chính thể chuyên chính tất nhiên cũng nằm trong số đó) (2).
3/ Năm Chó, hoa càng “cho sắc” (Thư giãn cùng vế xuất đối của Lý Toét
Lý Toét - Xã Xệ rủ nhau đi hội hoa xuân, thoạt vào Vườn Bích Câu uống cà phê, thấy ngay cái biển “Cấm câu” bên hồ cá, Lý Toét đã phì cười “Bích câu mà lại cấm câu?”.
Cái hứng chơi chữ nổi lên, Lý Toét bảo: Hoa thì luôn cho sắc cho hương để người đời thưởng thức nhưng “Sang năm Chó chắc Hoa càng cho sắc” đấy ông nhỉ? Xã Xệ hiểu ngay:
- Ừ, cho sắc chó. Nhưng chữ Hoa của ông chắc phải viết hoa chứ gì, đúng là thằng Tàu ngày càng ép mình, chuyện nhân sự thế nào chẳng có bàn tay thằng Tàu. Tôi còn nhớ hồi Hồ Cẩm Đào đang là thủ lĩnh bên Tàu, bên ta còn quyền ông Lê Đức Anh thì Hà Sĩ Phu đi hội hoa cũng bật ra vế đối “Anh mê Đào của xứ Hoa, mê mẩn vì Đào cho sắc đấy”, cũng có mấy chữ mà người đọc tự phải viết hoa.
Vườn hoa của các nghệ nhân quả là đẹp. Hoa hồng tự nhiên chỉ có ba màu đỏ, hồng và trắng. Hoa hồng bạch tưởng đã sang nhưng bây giờ đủ cả đỏ, cam, vàng, lục, lam, chàm, tím, chẳng thiếu màu gì. Lý Toét say sưa nhận xét:
- Con người càng biết chơi hoa, quý trọng hoa, trân trọng hoa thì hoa càng cho hương, cho sắc, hoa lại càng sang, đúng không?
Thế rồi, trầm ngâm một lúc, Lý Toét mới ngâm nga:
- Có vế xuất đối rồi đây “Xứ này thành xứ của Hoa, Hoa cho sắc đã sang, Hoa được Trọng, Hoa càng cho sắc nữa!”, ông đối đi!
- Rắc rối và đa nghĩa thế làm sao mà đối được (theo giọng đọc của Lý Toét, Xệ đã biết những chữ nào phải viết hoa), vậy phải nhờ Hà Sĩ Phu đưa lên mục Câu đối Tết nhờ các đối sĩ cao thủ đối giúp cho!
4/ Thư giãn với mấy vần thơ Bảo Sinh
Năm Con Chó mà quên một nhân vật liên quan vô cùng mật thiết đến đời sống anh Cẩu thì thật thiếu sót: nhà thơ dân gian có giọng Bút Tre Nguyễn Bảo Sinh – Hà Nội.
Ông Bảo Sinh sống bằng nghề nuôi chó mèo cảnh, nuôi gà chọi, nhưng yêu thương chúng đến mức lập bệnh viện chó mèo, hotel chó mèo và cả nghĩa trang chó mèo nữa.
Thơ Bảo Sinh có giọng Bút Tre nhưng cao thủ và “ác hiểm” hơn nhiều. “Ác hiểm” bởi ông tỏ ra rất vô tư, sảng khoái, nhìn mọi thứ trên đời với nhãn quan đùa nghịch, trêu cợt, thấy tất cả chỉ là những nghịch lý, ngộ nghĩnh đáng để cười mà thôi.
Chính vì có kiểu “vô chính trị” như thế cho nên khi những dòng thơ bất chợt chạm vào những nghịch lý chính trị-xã hội thì trở nên thú vị và rất đáng tin cậy. Tin cậy vì người làm thơ tỏ ra không cố ý nhằm chính trị gì hết, không nhằm khen hay chê, chỉ như người khách qua đường nhìn thấy ngộ nghĩnh quá thì nói chơi cho vui, nói xong rồi thản nhiên bỏ đi, nhưng người nghe thì nhiều khi càng ngẫm càng thấm tận gan ruột. Bảo Sinh chỉ nói quy luật chung ở đời, nói thói đời, còn ai động lòng là việc của họ, thế mà nhiều người cứ phải “động lòng” mà không dám nói ra.
../../AppData/Local/Temp/OpenLiveWriter1342817885/supfiles20168490/clip_image008%5b3%5d.jpg
Xin lấy hai ví dụ về hai trường hợp như thế.
Xin lấy hai ví dụ về hai trường hợp như thế.
Bảo Sinh viết:
“Nếu ai ai cũng khỏa thân
Thì đứa mặc quần là đứa khiêu dâm!”
Nghe như chuyện tào lao, chuyện cười là thế, nhưng trận cười ấy cho biết vấn đề đánh giá Chính hay Tà trên đời chẳng qua ở chỗ lấy cái gì làm chuẩn, lấy chuẩn sai thì sự phán xét sẽ lộn ngược. Vâng, chẳng hạn nếu lấy cái nghịch lý, cái dối trá, phản dân chủ, phản quốc làm dường cột thì tất cả những giá trị của chân lý, của sự thật, của dân chủ, của ái quốc sẽ bị cầm tù. Quy luật chính trị ấy cũng giống như chuyện vua cởi truồng hay cởi truồng tập thể ngoài đường thôi mà.
Chẳng nói đâu xa, vụ đội bóng U 23 Việt Nam vừa rồi, mới đoạt giải Á quân (vì không trực tiếp gặp Thái Lan và Hàn Quốc), tuy mừng rỡ là đúng nhưng phấn khích đến phát điên, cởi truồng tồng ngồng trước bàn dân thiên hạ, lại có người coi đó là cuộc biểu dương lòng yêu nước, và đe mọi quân thù hãy biết khiếp sợ trước lòng yêu nước của thanh niên Việt Nam” (!) (yêu nước bằng cách cởi truồng thì “khiếp” thật, nhưng các kẻ thù, kẻ bán nước và kẻ cướp nước, thì chúng chẳng sợ kiểu yêu nước ấy đâu, mà còn khuyến khích nữa đấy). Coi việc làm ấy là rực sáng của lòng yêu nước, chẳng trách nguy cơ Bắc thuộc lẫn sự thua kém toàn diện của người Việt hiện nay chẳng đáng quan tâm (thế giới đánh giá năng suất lao động của Việt Nam thua xa cả Lào và Campuchia) và việc rủ nhau đến trước tượng Lý Thái Tổ để trang nghiêm kỷ niệm các chiến sĩ bỏ mình vì Tổ quốc để bảo vệ Hoàng Sa thì bị coi là phản động!
Bóng đá mới đạt Á quân một lần chứ tội ăn cắp thì Việt Nam ta đã đạt vị thế Quán quân thế giới từ lâu, một cách vững chắc! Nếu yêu nước hãy biết đau lòng.
Việc hừng hực chống tham nhũng hiện nay cũng vậy. Chống “quốc nạn tham nhũng” là việc rất quan trọng và hợp lòng dân, nhưng nếu không chống cái “cơ chế độc quyền lãnh đạo” là gốc sinh tham nhũng, lại thu hút cả xã hội vào việc ấy, làm mờ đi cái quốc nạn Bắc thuộc là quốc nạn quan trọng hơn thì cần xem lại! (Thậm chí nhiều người còn bảo: Nếu ai có công chống được sự xâm lăng của Tàu thì dù có tội tham nhũng nhân dân cũng sẵn lòng tha cho. Dẹp mâu thuẫn nội bộ để có sức mạnh chống ngoại xâm mới là mục tiêu số 1, nhà Trần trước đây đã nêu cao tấm gương như thế. Nếu buộc phải trừng trị lúc này thì hãy trừng trị kẻ nội ứng cho Tàu).
Bảo Sinh viết:
Tự do sướng nhất trên đời
TỰ LỪA lại sướng hơn mười tự do!
Con người được tự mình hành động theo ý mình, không bị “mỗi chữ mỗi lời không tự chủ, để cho người dắt tựa trâu bò” thì sướng đã đành, nhưng trong những cái “tự” thì “tự lừa” mới là sướng nhất.
Trong sự tuyên truyền ảo tưởng Cộng sản thì chỉ những người đầu sỏ mới có ý thức cố tình lừa bịp dối trá, còn phần đông những tín đồ đi theo thì lúc đầu nói những điều ảo tưởng ấy một cách chân thành và tự hào - tự sướng thật sự, vì đã bị trải qua một công đoạn “tự lừa”. Người bị “tự lừa” lâm vào một giấc thôi miên do bị ám thị và tự kỷ ám thị, trong đầu tự lầm rầm câu thần chú “Chủ nghĩa Cộng sản là Thiên đường tươi đẹp, giải phóng cả loài người thành một đại gia đình thân yêu, với anh cả Liên Xô và chị Hiền Trung Quốc, mọi sản phẩm cứ tuôn ra như nước, được làm việc tùy theo năng lực nhưng cứ hưởng thụ thoải mái theo nhu cầu”. Trời ơi, sướng thế thì đốt cả dãy Trường Sơn chứ đốt hết cả lịch sử cha ông đi mà được như thế cũng còn rẻ. Cho nên tôi bảo số đông người Cộng sản là “dân túy trá hình” hay Dân túy tự túy vì cứ tưởng mình đang theo một “chủ nghĩa Xã hội khoa học” (ở đại học chúng tôi được học môn học có tên như vậy) nên đem nó tuyên truyền cho dân hiểu chứ có biết đâu cái điều mình tin đã là Dân túy trăm phần trăm, nó phi khoa học và phi thực tế, chẳng ai làm được, dù có nới rộng lời hẹn đến một thế kỷ nữa cũng không có thật đâu, nhưng người nhẹ dạ nghe mà mơ thì sướng, thì muốn bay lên.
Nhà thơ Tố Hữu làm những câu thơ có cánh như điên như say thì lúc đầu là do ông ấy bị “tự lừa” nên thấy trong lòng lâng lâng thật, chân thành thật, có dối trá chăng là ở giai đoạn sau, khi đã có chức có quyền và đã thấy thực tế, “nhà càng lộng gió thơ càng nhạt”, thế thôi.
Thường thì sự giả dối lộ liễu không mê hoặc được ai, nhưng khi con người bị ám thị hay tự kỷ ám thị, lâm vào thôi miên, tự sướng đến run lên thì do trái tim rung động thật nên lời thơ hay lời nói có “công năng” truyền cảm, thậm chí gây được thôi miên cho nhiều người khác, tạo cơn lên đồng tập thể xẻ núi ngăn sông. Quy luật thôi miên cho biết người có thần kinh yếu, người duy cảm thì dễ bị thôi miên. Ta hiểu lòng “chân thành” lúc đó và sức mạnh nhất thời đó, nhưng không nhầm lẫn rung động chân thành đáng thương có tính chất mê sảng ấy với chân lý khách quan.
Cơn tự sướng do ám thị ấy tất nhiên rồi cũng sẽ mau chóng tan đi trước thực tế của thế giới khách quan. Nhưng nực cười là một số người tuy thâm tâm bên trong đã tỉnh nhưng bên ngoài vẫn cố tự lừa rằng “mình là trang nam nhi minh mẫn và dũng mãnh thế này mà lừa được mình à, không bao giờ!”. Thái độ phê phán hiện tại nhưng tôn vinh quá khứ phải chăng là lại là một kiểu “tự lừa thứ phát” rất khôn ngoan vì, như Bảo Sinh tổng kết “tự lừa còn sướng hơn mười tự do”, tự lừa như thế thì được đủ mọi thứ, vừa được yên vừa được tự hào là kẻ luôn tiên phong, chứ cứ đòi tự do thật sự hay cứ truy vấn tận gốc như các vị thì chỉ có đi tù.
Tự lừa để tự sướng vốn là một trò thủ dâm, nhưng trong chính trị cũng có trò thủ dâm như thế. Trong chính trị tự sướng cá nhân (tự thôi miên) thường chỉ tự vừa lòng chốc lát, nhưng tự lừa (hoặc giả vờ tự lừa) đến mức đủ “công năng” gây rung động, gây thôi miên cưỡng bức cho cả đám đông thì sẽ được tung hô, rồi sung sướng thật sự như vua chúa, mà Mao Trạch Đông hoặc cha con họ Kim bên Triều Tiên là những ví dụ quá điển hình. Có những người không sướng được đến mức như thế, hoặc khi nhân dân thức tỉnh thì kẻ đi gây thôi miên thiên hạ sẽ bị thiên hạ cho đi đời nhà ma như Nicolae Ceaușescu bên Roumanie!
TỰ LỪA cũng không “sướng hơn mười tự do” mãi được đâu, nhà thơ Bảo Sinh nhỉ?
5/ Một số vế mời đối
Xuất đối 1: Chú “tham quyền” đánh chú “tham tiền”, hai đứa sinh đôi sao chẳng xét tình huynh với đệ!
Xuất đối 2: Xin tí “lửa nhóm lò” thui thịt Chó!
Hoặc : Xin tí “lửa nhóm lò” thui Chó… Việt!
(Như trên đã nói, anh Cẩu và cái lò vốn có duyên nợ từ lâu. Tạo hóa cũng thâm, cho năm Con Chó xuất hiện đúng lúc nước ta đang có lửa rừng rực. Dân nhậu Cầy tơ hãy chuẩn bị rơm rác cho đủ rồi đến xin lửa nơi cái lò của bác Tổng, lửa ấy mà thui là tuyệt lắm, toàn thân chó bị thui không sót vùng cấm nào đâu).
Tại sao lại chỉ thui chó Việt? Vì chó Nhật thường nuôi làm cảnh, chó Tây tức berger thường nuôi để giữ nhà hoặc đi săn, chỉ có chó ta tức chó Việt Nam, chó ăn bẩn “không từ một thứ gì”, mới thích hợp làm thịt để chế biến 7 món “Cờ tây”.
Xuất đối 3: Phấp phới bay hình tượng búa liềm, sao búa khổ mà liềm cũng khổ?
Xuất đối 4: Phú nghĩa là giàu, dù trọng dù khinh, định hướng một tay anh Phú Trọng!
Xuất đối 5: Nhốt quyền lực vào lồng cơ chế, cơ chế nào nhốt Tổng Bí thư?
(hoặc: Nhốt quyền lực vào lồng cơ chế, cơ chế nào nhốt đảng độc tôn?)
Xuất đối 6: Xứ này thành xứ của Hoa, Hoa cho sắc đã sang, Hoa được Trọng, Hoa càng cho sắc nữa!
(Lý Toét xin chú thích: “sang” có thể là sang trọng, sắc hoa sang trọng)
H.S.P.
Tết Mậu Tuất 2018
(1) Những câu thơ in nghiêng có dấu * trong bài này đều là thơ trong tập Cung oán ngâm khúc của Ôn Như Hầu Nguyễn Gia Thiều.
(2) Ý này đã được viết trong đoạn “Mất nước là gì” của bài “Dân tộc phải hồi sinh”.
Tác giả gửi BVN.
Quan hệ Việt - Mỹ đang tăng trưởng trong hợp tác quốc phòng, tìm kiếm lính Mỹ mất tích, rà phá bom mìn, hợp tác giáo dục,... Nhưng còn điều gì khiến mối quan hệ hai quốc gia còn trục trặc?
Ánh
Liên lược dịch
Tác
giả Le Thu Huong, trong một bài đăng tải trên chuyên trang
bình luận chính trị ASPI – The Satrategist đã có những
chia sẻ đáng lưu ý, trong đó dù trong bất cứ hoàn cảnh
nào – thì Việt Nam phải luôn cần Mỹ, sự gia tăng sức
ép của Trung Quốc càng lớn, thì Mỹ càng cần phải hiện
diện.
Tàu
sân bay Mỹ USS Carl Vinson
Về
mặt quốc phòng, Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis
gần đây đã thực hiện chuyến đi đầu tiên của ông
tới Đông Nam Á. Đáng lưu ý, chuyến thăm Indonesia và
Việt Nam đã được liệt kê trong chiến lược an ninh
quốc gia mới gần đây của Washington và là đối tác
quốc phòng có ý nghĩa ngày càng tăng trong khu vực. Chuyến
đi này không chỉ đánh dấu vai trò lớn hơn của hai quốc
gia trong khu vực, mà còn là dấu hiệu cho thấy Washington
đang tăng cường hợp tác ngoài các liên minh hiệp ước
khu vực (Thái Lan và Philippines). Ông Mattis khẳng định
rằng Mỹ muốn có mối quan hệ mạnh mẽ hơn với một
Việt Nam mạnh mẽ hơn.
Hà
Nội đã có những nỗ lực tích cực từ những ngày đầu
của chính quyền mới của Mỹ. Thủ tướng Nguyễn Xuân
Phúc là người đứng đầu nhà nước Đông Nam Á đầu
tiên và thứ ba từ châu Á (sau Thủ tướng Nhật Shinzo
Abe và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình) – gặp mặt
Tổng thống Donald Trump ở Washington. Nhiều chuyến thăm
cấp bộ cũng đã diễn ra và Tổng thống Mỹ đã viếng
thăm Việt Nam vào tháng 11 năm ngoái nhân sự kiện APEC.
Ý
tưởng chuyến thăm của một tàu sân bay Mỹ đã được
đưa ra trong chuyến thăm Washington của Bộ trưởng Quốc
phòng Việt Nam Ngô Xuân Lịch vào tháng Tám vừa qua. Tại
Hà Nội, Mattis gặp Chủ tịch nước Trần Đại Quang,
thăm chùa Trấn Quốc và thảo luận về kế hoạch cho tàu
USS Carl Vinson đến Đà Nẵng vào tháng Ba, năm 2018. Đây
là chuyến thăm lần đầu tiên kể từ khi quân Mỹ rời
khỏi Việt Nam – chấm dứt chiến tranh vào năm 1975. Chỉ
hai ngày trước khi Mattis đến, Mỹ cam kết khắc phục
hậu quả dioxin tại Căn cứ Không quân Biên Hòa.
Trong
khi đó, sự kiện kỷ niệm 50 năm Tết Mậu Thân – có
thể không gây ra một cuộc tranh cãi có yếu tố lịch
sử, mà lại bắt nguồn từ các thế lực hiện tại
trong khu vực.
Vậy
Trung Quốc thế nào?
Phát
ngôn viên của Bộ Ngoại giao Trung Quốc đã nói rằng
Trung Quốc không phản đối chuyến viếng thăm của ông
Carl Vinson tới Việt Nam, nhưng Hoàn Cầu thời
báo của ĐCSTQ cảnh báo về ‘vạch đỏ’ mà Mỹ
và Việt Nam không nên vượt qua. Bắc Kinh muốn các yếu
tố bên ngoài, như Mỹ, phải tránh xa sự tranh chấp mà
nước này cho là song phương.
Sự
không hài lòng của Trung Quốc đối với việc Washington
nối lại quan hệ với Hà Nội không phải là điều đáng
ngạc nhiên, vì sự phát triển này diễn ra giữa lúc căng
thẳng hai nước bùng phát, ngay sau khi chiến lược quốc
phòng của Mỹ được công bố, và rõ ràng ‘đối thủ
chiến lược’ là nhằm vào Trung Quốc. Thêm vào đó,
hoạt động tự do hàng hải (FONOP) được triển khai gần
đây nhất bởi một tàu chiến từ Mỹ, khi vào ngày 17
tháng Một, chiến hạm USS Hopper đã đi gần bãi biển
Scarborough – một khu vực tranh chấp chủ quyền giữa
Manila và Bắc Kinh, vào năm 2012. Phía Trung Quốc nhấn mạnh
rằng FONOP đã vi phạm chủ quyền và Bắc Kinh buộc phải
tăng cường khả năng phòng thủ, bao gồm tăng cường
thiết lập các cơ sở quân sự trên các hòn đảo nhân
tạo. Về phía Hà Nội, cũng đang tích cực duy trì các
yêu sách của mình ở Biển Đông. Chuyến thăm của Mattis
đến các nước Đông Nam Á, và đặc biệt là cam kết
hợp tác chặt chẽ hơn với Hà Nội, khiến Bắc Kinh cảm
thấy phiền phức.
Đại
tướng Ngô Xuân Lịch – Bộ trưởng Bộ Quốc phòng Việt
Nam với Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ James Mattis tại Hà
Nội
Và
cách Trung Quốc ứng phó là hình thành một truyền thống
báo hiệu những gì họ mong muốn từ các nước láng
giềng và những gì họ không muốn xảy ra. Chẳng hạn,
bằng ngoại giao, Bắc Kinh thường xuyên tuyên bố với
một số quốc gia, chẳng hạn như Việt Nam, rằng Hà Nội
đang phản ứng quá mức. Và lối chỉ trích cứng rắn
của Trung Quốc – là một phần của chiến lược của
Bắc Kinh. Theo đó, nó đề cao sự bất mãn của nước
này trước khi đi đến sự cưỡng chế nhằm thay đổi
hành vi của quốc gia mục tiêu.
Để
phản ứng thích hợp với Trung Quốc, Việt Nam cần sự
ủng hộ mạnh mẽ và liên tục của Mỹ. Và có lẽ, Hà
Nội đã phát triển một phản ứng thích hợp nhằm chống
lại sự cưỡng chế từ phía người bạn lớn của mình.
Chẳng hạn, tháng Năm, năm 2014, khi Trung Quốc triển khai
giàn khoan dầu HYSY-981 vào vùng biển Việt Nam, Hà Nội đã
phát động chiến dịch ngoại giao và truyền thông tập
trung để chống lại sự cưỡng ép của Trung Quốc. Kết
quả là, Trung Quốc đã rút lại giàn khoan trước thời
hạn. Tuy nhiên, vào tháng Bảy, năm 2017, dưới áp lực
của Bắc Kinh trong việc yêu cầu ngừng thăm dò khí đốt
với công ty Repsol, Hà Nội phải cúi đầu. Tất nhiên,
phản ứng trong mỗi tình huống sẽ tùy thuộc vào mức
độ nghiêm trọng của vấn đề và các yếu tố khác như
lợi ích từ nhượng bộ hoặc cái giá phải trả để
chống lại sự cưỡng ép từ Trung Quốc.
Trong
bối cảnh đó, rõ ràng, Hà Nội coi chuyến thăm của tàu
sân bay Mỹ là một cơ hội có giá trị đối với Trung
Quốc, tuy nhiên vẫn còn một số chỗ để đàm phán, có
lẽ về thời gian của chuyến thăm, thời gian lưu trú của
tàu sân bay và những gì mà Hà Nội có thể nói về tầm
quan trọng của nó. Tuy nhiên, Hà Nội cần có sự cam kết
liên tục của Washington rằng lập trường cứng rắn của
Mattis đối với Trung Quốc không phải là sự tạm thời
và rằng một cam kết của Washington đối với Biển Đông
vẫn nằm trong danh sách ưu tiên của Trump.
Nguồn: Aspistrategist
VNTB
gửi BVN
Dalat Palace hôm nay: sự suy vong của một di sản kiến trúc?
Mai
Thái Lĩnh
Nghe
cách trình bày nghiêm túc của anh Mai Thái Lĩnh, một công
dân lâu năm của TP Đà Lạt mà thấy cám cảnh. Nhưng sao
anh không chịu nghĩ thêm một chút cho lòng thảnh thơi,
rằng nguyên lý của CNCS là luôn luôn phải tiến hành
cách mạng thường trực, mà đã cách mạng thường trực
thì phải thường xuyên “cách cái mạng đi”, lại phải
tâm niệm rằng tuân thủ điều này là một kỷ luật
sắt. Chẳng thế mà đến những hàng cây xanh đẹp, lâu
đời nhất ở thủ đô cũng đã được mấy vị cầm
quyền từ Thảo đến Chung “cách cái mạng” của chúng
rồi đấy. Đình chùa cổ truyền thì đã “cách cái
mạng” từ năm 1948, từ lúc có chủ trương “hợp tự”
kia. Còn sách vở của cha ông thì lại được “cách cái
mạng” bằng cách ném vào lửa kể từ cuộc CCRĐ
1953-1956, và sau 1975 còn lặp lại nhiều phen nữa. Nhưng
mà đừng tưởng cách xong cái mạng thì tất cả sẽ sạch
sanh đâu nhé. Có thấy chùa Bái Đính rước mẫu Tàu về
dựng lên to vật vã ở Ninh Bình đấy không? Những ngôi
chùa mái cong mềm mại nhưng nhỏ nhỏ xinh xinh, sống hòa
đồng giữa thôn làng sánh làm sao được với bóng dáng
bác “đại bá” đứng oai nghiêm trên đỉnh núi sừng
sững này chứ. Còn nữa. Các thứ sách nát của cha ông
hàng mấy trăm năm để lại đến các vị GS như ông Tổng
gặm suốt năm cũng chẳng gặm ra thì thay quách đi bằng
các loại sách bói toán, thuật số, vạn niên, rồi nào
là sách hướng dẫn làm tình, hướng dẫn làm kinh tế
thị trường theo định hướng XHCN, hay là sách kể chuyện
sự nghiệp ngài Đặng Tiểu Bình... thế có phải là hơn
không. Thế mới gọi là cách mạng thường trực chứ! Mà
phàm đã là người cộng sản là luôn nhìn về phía
trước, đâu có tiếc rẻ những thứ vô bổ như di sản
nghệ thuật, di sản kiến trúc, di sản văn hóa... làm
quái gì cho thêm mệt vào thân.
Bauxite
Việt Nam
Vào
cuối năm 2017, giữa lúc các nhà quy hoạch công bố một
cách ồn ào dự án 3 ngàn tỷ để “hiện đại hóa khu
phố trung tâm” Đà Lạt thì ở một vị trí trung tâm
khác (trung tâm của toàn thành phố chứ không chỉ là khu
phố trung tâm), một sự kiện đã xảy ra một cách khá
lặng lẽ nhưng chắc chắn sẽ để lại những hậu quả
không thể lường trước cho tương lai của thành phố du
lịch nổi tiếng này…
Dalat
Palace - một di sản kiến trúc:
Cho
mãi đến gần đây, Dalat Palace luôn giữ vị trí “đệ
nhất khách sạn” của thành phố Đà Lạt. Mặc dù quyết
định xây dựng đã có từ năm 1916 (dưới thời của
Toàn quyền Roume), mãi đến năm 1922 (dưới thời của
Toàn quyền Maurice Long), khách sạn mới được hoàn thành
và đưa vào hoạt động với tên gọi là Langbian Palace
(hình 1):
Hình
1:
Khách sạn Langbian Palace thập niên 1930
Năm
1943, dưới thời của Toàn quyền Decoux, mặt tiền của
khách sạn có sự thay đổi: những đường nét cầu kỳ
bị xóa bỏ, thay vào đó là một bề ngoài giản dị hơn
(hình
2). Sự
thay đổi này được thực hiện bởi Kiến trúc sư Paul
Vesseyre (1896-1963). Tên khách sạn cũng được đổi thành
Dalat-Palace.
Vào
thập niên 1990, khi Công ty Du lịch Lâm Đồng liên doanh
với tỷ phú người Mỹ Larry Hillbloom (1943-1995) để thành
lập Công ty DRI, ông này đã đổ vào đây 40 triệu $US để
nâng cấp ba công trình (sân golf, khách sạn Dalat Palace và
khách sạn Du Parc). Mặt tiền của khách sạn lại thay đổi
một lần nữa, nhưng nhìn chung vẫn giữ lại diện mạo
của lần sửa đổi trước, chỉ khôi phục lại những
họa tiết trang trí ở đường viền sát mái nhà
(corniche) (xem hình 3). Nhà tư bản người Mỹ xem ra cũng
quý trọng thiên nhiên và đối xử với di sản kiến trúc
của Đà Lạt một cách văn minh.
Hình
2
: Dalat Palace giữa thập niên 1960
Hình
3
: Dalat Palace năm 2014
Cùng
với sân golf Đồi Cù và khách sạn Du Parc, số phận của
Dalat Palace trôi nổi: từ sở hữu “quốc doanh” trở
thành sở hữu “liên doanh”, rồi vuột khỏi tay của
nhà nước để trở thành “sở hữu 100% của tư bản
ngoại quốc”, cuối cùng lại trở thành sở hữu “tư
nhân” của các nhà tư bản thân hữu nội địa!
Tập
đoàn Hoàn Cầu và công trình “nâng
cấp” khách sạn Dalat Palace:
Năm
2014, Tập đoàn Hoàn Cầu do bà Trần Thị Hường tức Tư
Hường (1936-2017) sáng lập đã trở thành “đồng sở
hữu” sân golf Đồi Cù, khách sạn Dalat Palace và khách
sạn Du Parc. Tập đoàn thành lập công ty con có tên là
Công ty TNHH Hoàn Cầu Đà Lạt để quản lý các hoạt
động của tập đoàn tại Đà Lạt. Cuối năm 2014, tỉnh
Lâm Đồng quyết định cho Tập đoàn Hoàn Cầu thuê Dinh
1 trong vòng 50 năm (!).
Công
trình đầu tiên mà Hoàn Cầu đóng góp cho địa phương
là trùng tu Dinh 1, được khai trương vào tháng 9 năm 2015.
Nhân dịp này, tập đoàn hứa hẹn sẽ đầu tư thêm giai
đoạn 2: xây dựng khu du lịch nghỉ dưỡng cao cấp trên
diện tích rừng cảnh quan, với khu khách sạn đến 200
phòng, khu nhà hàng, hội nghị có sức chứa từ 500 đến
800 chỗ và 27 biệt thự tiêu chuẩn 5 sao, với số vốn
600 tỷ đồng (1).
Hai
năm sau, nhân dịp lễ hội Festival Hoa Đà Lạt 2017, tập
đoàn lại cho ra đời công trình thứ hai: “nâng cấp”
khách sạn di sản Dalat Palace bằng cách xây thêm một tòa
nhà đồ sộ dưới danh nghĩa Trung tâm Hội nghị Dalat
Palace (Dalat Palace Convention Center)!
Ngày
nay, khách sạn có đến hai cổng
chính. Ở phía đông, từ đường Trần Phú người ta có
thể đi vào khách sạn bằng cổng cũ, nay được gắn
dòng chữ “Dalat Palace Heritage Hotel” (Khách sạn di sản
Dalat Palace). Ở phía tây, người ta cũng có thể đi vào
bằng cổng mới, được gắn dòng chữ Dalat Palace
Convention (hình 4).
Hình
4
: Cổng vào Trung tâm Hội nghị Dalat Palace
Điều
đập ngay vào mắt mọi người là
hai tòa nhà có hai phong cách kiến trúc hoàn toàn khác nhau
lại nối với nhau một cách gượng ép theo kiểu “đem
râu ông nọ cắm cằm bà kia”. Vì tòa
nhà mới xây gần sát khách sạn cũ, cho nên nếu
nhìn từ bên kia hồ Xuân Hương, ta thấy khách sạn Dalat
Palace trước chỉ có một, nay biến thành hai.
Trong tấm ảnh dưới đây (hình 5), chúng ta thấy bên trái
(hướng đông) là khách sạn Palace cũ, bên phải (hướng
tây) là tòa nhà mới. Do đó, người dân
thường gọi tòa nhà mới là “Dalat Palace mới” để
phân biệt với “Dalat Palace cũ”!
Hình
5
: Khách sạn Dalat Palace từ một biến thành hai
Tòa
nhà mới có hai mặt tiền. Một mặt tiền lấp ló đằng
sau hàng rào sắt, còn mặt tiền thứ hai phơi lồ lộ
ngoài mặt đường Hồ Tùng Mậu (hình 6 và 7).
Hình
6
: Dalat
Palace mới
phía sau hàng rào sắt
Hình
7
:
Dalat Palace mới
trên
đường Hồ Tùng Mậu
Hai
phần nhô cao với bốn mái vòm (dome) (2) – sáng kiến
phát sinh trong quá trình thi công, là một trong những lý
do khiến Tập đoàn Hoàn Cầu bị Chủ tịch UBND Thành phố
là Võ Ngọc Hiệp ký giấy phạt 40 triệu đồng. Theo
VNExpress, xét về diện tích xây dựng, Hoàn Cầu được
cho phép xây 4.784 m2 nhưng trong thực tế đã xây 7.087 m2,
dôi ra 2.303 m2, còn về chiều cao thì công trình vượt hơn
6m so với thiết kế được phê duyệt (3).
Tất
nhiên, như vẫn thường xuyên diễn ra ở Việt Nam ngày
nay, “phạt” có khi chỉ là một hình thức chiếu lệ.
Trong quyết định phạt có thòng thêm câu “yêu cầu chủ
đầu tư lập thủ tục điều chỉnh giấy phép xây dựng
và thiết kế theo quy định”. Vì vậy, sau đó thủ tục
điều chỉnh được thực hiện nhanh chóng để Dalat
Palace kịp khai trương đúng vào dịp lễ hội Festival Hoa
Đà Lạt (hạ tuần tháng 12 năm 2017).
Trong
thực tế, công trình này đã được bật đèn xanh cho
phép từ lâu. Trước khi khởi công xây dựng Dalat Palace
mới, Tập đoàn Hoàn Cầu đã xây một bức tường rào
kiên cố để phân định ranh giới giữa cái gọi là
“khuôn viên khách sạn Dalat Palace” với bên ngoài. Do
đó, ngoài hai cổng phía đông và phía tây nói trên, về
phía hồ Xuân Hương còn có một cái cổng đồ sộ được
thiết kế một cách khá cầu kỳ nhưng có phần màu mè,
diêm dúa, hoàn toàn xa lạ với phong cách trang nhã, lịch
sự của người Pháp trước đây (hình 8).
Hình
8
: Cổng
mới
từ
phía hồ Xuân Hương
Tại
sao nói Dalat Palace bị “biến
dạng”?
Đọc
đến đây, có lẽ độc giả sẽ thắc mắc: tại sao nói
Dalat Palace bị biến dạng trong khi Tập đoàn Hoàn Cầu
chưa động chạm đến khách sạn Dalat Palace cũ?
Hình
9
: Khách sạn Dalat Palace và hồ Xuân Hương (1971)
Nói
biến dạng là vì bất cứ công trình kiến trúc quan trọng
nào cũng gắn bó với không gian xung quanh nó. Ngay từ đầu,
các nhà thiết kế đô thị và Kiến trúc sư người Pháp
đã chọn cho Dalat Palace một vị trí đặc biệt: nằm
trên trục đường chính (đường Yersin, sau 1975 đổi tên
thành đường Trần Phú) và nhìn xuống hồ Xuân Hương.
Tấm không ảnh đăng kèm (hình 9) do các phi công lái trực
thăng chụp vào thời Việt Nam Cộng hòa giúp chúng ta thấy
được khung cảnh bao quanh Dalat Palace. Trước mặt khách
sạn là một thảm cỏ trải dài về phía hồ Xuân Hương,
không hề có hàng rào bao quanh. Về phía tây và tây-bắc
của khách sạn là cả một rặng thông xanh mướt. Phía
bên kia hồ còn có một thảm xanh khác. Đó là phần công
viên trên Đồi Cù (3) đã bị rào lại từ đầu thập
niên 1990 để “nâng cấp” sân golf 9 lỗ thành sân golf
hiện đại 18 lỗ – nay cũng lọt vào tay Tập đoàn Hoàn
Cầu (4).
Điều
đó cho thấy từ thời Pháp thuộc cho đến thời Việt
Nam Cộng hòa đã có quy định nghiêm ngặt để duy trì
màu xanh xung quanh khách sạn. Nói cách khác, không có cái
gọi là “khuôn viên của khách sạn” như cách nghĩ hiện
nay.
Màu
xanh của bãi cỏ, của rừng thông và màu xanh của mặt
nước hồ chính là những yếu tố tạo thành khung cảnh
thiên nhiên bao quanh “đệ nhất khách sạn”. Xóa bỏ
màu xanh để thay bằng xi-măng, sắt thép chính là nhát
búa phá hoại đầu tiên mở đường cho sự suy vong của
Dalat Palace – di sản kiến trúc hàng đầu của thành phố.
Chỉ
còn vài năm nữa, Dalat Palace sẽ tròn 100 tuổi (1922-2022).
“Khách sạn di sản” sẽ kỷ niệm bách niên bằng khuôn
mặt nào? Bằng khuôn mặt trang nhã, lịch sự của một
khách sạn nằm trong lòng thiên nhiên thơ mộng hay bằng
một khuôn mặt trơ trụi, được giải phẫu thẩm mỹ và
trang điểm công phu nhưng rất mực… vô duyên? (5)
Chú
thích:
(1)
Dinh
I Đà Lạt chính thức mở cửa đón du khách, Nhân
dân 19/09/2015:
http://www.nhandan.com.vn/vanhoa/du_lich/item/27476902-dinh-i-da-lat-chinh-thuc-mo-cua-don-du-khach.html
(2)
Báo
Tuổi
trẻ
gọi phần này là “ụ nổi”. Xem : “Đình
chỉ công trình sai phép trong khách sạn cổ Dalat Palace”,
Tuổi
Trẻ,
23/10/2017:
https://tuoitre.vn/dinh-chi-cong-trinh-sai-phep-trong-khach-san-co-dalat-palace-20171023172621852.htm
(3)
Khánh Hương, “Công trình sai
phép hơn 2.300 m2 ở Đà Lạt”, VNExpress
7/11/2017:
(4)
Mai Thái Lĩnh, Đồi Cù Đà
lạt, Bauxite Vietnam 4/10/2014:
(5)
Website chính thức của Tập đoàn Hoàn Cầu chỉ tự nhận
là “đồng sở hữu”, ngoài ra còn có tập đoàn nào
khác cũng “đồng sở hữu” thì cho đến nay vẫn còn
là điều bí ẩn!!!
Đà
Lạt, những ngày cuối năm Đinh Dậu
7/2/2018
M.T.L.
Đăng ký:
Bài đăng
(Atom)