Bauxite Việt Nam

Nguyễn Thuỳ Dương

Tôi vừa xem được phát biểu của Bộ trưởng Bộ Y tế, tôi thấy bà thể hiện sự thương cảm, xúc động trước tình hình bệnh tật của trẻ em. Và những suy tư của bà với ngành Y. 

Tôi có vài câu hỏi xin được đặt ra với Bộ trưởng:

1. Trong bảng khảo sát lấy ý kiến trẻ từ 7 tuổi trở lên về vấn đề hiến tạng, câu số 4 có nhắc tới 80 bệnh nhi suy thận mạn giai đoạn cuối tại bệnh viện Nhi Đồng 2 năm 2022.

Bộ trưởng cho tôi hỏi, Bộ trưởng có biết năm 2023 Việt Nam không có catheter lọc máu cảnh hầm cho bệnh nhi hết mạch tay khi chạy thận hay không? Và bây giờ, tôi đã không còn nghe nhắc tới loại catheter này nữa. Chẳng hay VN hiện tại có catheter cảnh hầm chạy thận nhân tạo cho bệnh nhi suy thận thời kỳ cuối hay chưa? Và các bệnh nhân chạy thận chuyển từ bệnh nhi lên bệnh nhân tức là tròn 16 tuổi có được chạy thận với màng lọc thích hợp hay không? Khi đủ 16 tuổi, với cân nặng dưới 30 kg, hết mạch tay, bệnh nhân phải sử dụng catheter của người lớn, khiến cái chết diễn ra vô cùng đau đớn, thời gian trước khi chết cũng diễn ra như cực hình. Chẳng hay Bộ trưởng có biết không?

2. Hiện nay, các bệnh viện ở VN đang áp dụng kỹ thuật chạy thận (lọc máu) HD thường quy cho bệnh nhân. Trong khi có 3 kỹ thuật chạy thận chính: HD thường quy, HDF online, hấp phụ. Trong đó, các nước tiên tiến đã áp dụng thường xuyên kỹ thuật chạy thận HDF online thì VN vẫn thông dụng chạy thận HD thường quy. Bảo hiểm y tế hoặc do bệnh viện thì tôi không biết chỉ cho chạy thận HDF online 1 tháng rưỡi 1 lần, hiện giờ tăng lên 1 tháng 1 lần. Việc chạy thận bằng phương pháp HDF online giúp lọc sạch hơn chất độc lớn, chất độc tích tụ nhưng với số 1 tháng 1 lần thì giải quyết được bao nhiêu? 

Với màng lọc chạy thận thì sau khi lọc từ 4-6 lần mới được thay màng lọc.

Thưa Bộ trưởng!

Khi viết những dòng này, tôi đang ngồi đối diện chứng kiến bệnh nhi Triệu Lan Anh (14 tuổi) quằn quại đau đớn mỗi buổi chiều vì suy thận thời kỳ cuối. Mẹ bệnh nhi đã định xin được tăng suất chạy thận HDF online nhưng không dám mở miệng với bác sĩ vì sợ bị khó dễ trong quá trình điều trị bệnh của con. Và cũng vì trước đó có bệnh nhi bị từ chối khi xin tăng suất chạy thận HDF online. 

Tôi ước bà có thể chứng kiến các bệnh nhi đau đớn thế nào khi suy thận thời kỳ cuối. Tôi ước bà có thể thấy những tôi chân co rút lại, những đoạn xương cơ co lại, những cơn ngứa ngáy về đêm đến mức điên cuồng. Những đôi chân teo tóp, những bước chân đi bằng ức bàn chân và không chạm gót xuống vì đau đớn, những cơ thể đầy mụn nhọt, những đôi mắt thâm đen mất ngủ vì đau đớn, những làn da xám đen kỳdị. Quả thật tôi không biết nói gì hơn.

Trước khi nói tới vận động hiến tạng, tôi nghĩ vận động để trang bị thêm máy chạy thận HDF online hoặc chạy thận hấp phụ cho bệnh nhi, bệnh nhân suy thận sẽ thiết thực ngay lập tức hơn. Và xin bà bằng cách nào đó, có thể để bệnh nhi được thay màn lọc sau 1-2 lần lọc máu chứ không phải là 4-6 lần như hiện tại được không?

3. Thưa Bộ trưởng!

Tôi không biết bà có được biết rằng hiệu quả của quá trình điều trị ung thư có chịu tác động từ quá trình điều trị đó hay không?

Bệnh nhân xạ trị ung thư cả nước sao thì tôi chưa biết, nhưng riêng bệnh viện Ung Bướu TP. HCM tình trạng máy xạ trị hư xảy ra thường xuyên. 

Mỗi tuần bệnh nhân xạ 5 tia, mỗi ngày 1 tia xạ, nghỉ 2 ngày thứ Bảy và Chủ nhật. Nhưng trong khi xạ máy liên tục hư. Cứ xạ 1-2 tia máy hư 1 vài ngày. Thử hỏi như vậy thì hiệu quả của quá trình điều trị nằm ở đâu? Những đau đớn và gánh nặng của bệnh nhân trong quá trình điều trị bệnh ai gánh thay cho họ. Lỗi này đâu phải của họ, thưa Bộ trưởng?

4. Tôi cũng ước Bộ trưởng có thể biết rằng, viện phí, sinh hoạt phí của rất nhiều, rất nhiều trẻ em nghèo, trẻ em khó khăn tại bệnh viện Nhi Đồng 1-2 và Nhi Đồng Thành phố HCM, bệnh nhi tại BV Ung bướu Tp. HCM, bệnh viện Truyền Máu và Huyết Học có được là nhờ vào những tấm lòng vàng của các nhà hảo tâm, các cá nhân, tổ chức trong ngoài nước, các đối tác hợp tác kinh doanh tại VN.

Nếu không có nguồn này, thì viễn cảnh của quy trình điều trị bệnh của chúng ta sẽ diễn ra thế nào?

Có vô vàn những khó khăn của bệnh nhi-bệnh nhân trong quá trình khám chữa bệnh. Tôi mong rằng ở tình thế trước mắt, Bộ trưởng giải quyết được những điều nhỏ nhặt mà tôi đã nói ở mục 1-2-3 cái đã rồi bàn tới bộ đồ lòng đang nằm trong cơ thể người khác sau.

Khi Bộ trưởng đang nắm quyền, thương yêu bằng cách thay đổi thực tế trước mắt giảm đau đớn, cực khổ cho bệnh nhân sẽ tốt hơn những phát biểu kèm nước mắt nhưng cơn đau không giảm chút nào.

Kính chúc Bộ trưởng luôn mạnh khoẻ và sáng suốt!

Nói thêm:

Tôi nghĩ Bộ trưởng Bộ Y tế nên hiểu rằng người dân không thờ ơ với bệnh nhi nói riêng và người bệnh nói chung, họ đang cố gắng giữ vững lằn ranh an toàn cho sinh tồn và đạo đức xã hội.

Việc viện dẫn ví dụ về các nước phát triển cho phép trẻ em được hiến tạng, như Mỹ, Anh, Đức, Pháp, Nhật Bản… mà bỏ quên mức độ phát triển của họ so với ta là một so sánh khập khễnh. Hệ thống luật của họ, hệ thống an sinh của họ, đặc biệt là nền giáo dục của họ. Trẻ em ở các nước phát triển nêu trên học khả năng tự chủ và phản biện, làm rõ vấn đề. Một đứa trẻ ở Mỹ, Anh, Pháp… có thể đặt ra câu hỏi cho lãnh đạo về luật, về điều đứa trẻ thấy không hài lòng; về chính cái nó không thích ở nhà trường, thầy cô, lãnh đạo mà không bị dè bĩu hay bị bạn chọc là Cali, 3que, khát nước… Trẻ ở VN được dạy gì? Ngoan ngoãn, nghe lời thầy cô và bố mẹ. Đứa trẻ ngoan là đứa trẻ biết nghe lời. 

Chúng ta thấy gì ở câu chuyện nhóm Con ghét bố mẹ? Tiếng nói uất ức của tụi nhỏ nhanh chóng bị coi là tiêu cực, bị cấm đoán vì gây hoang mang, gây nhiễu loạn, gây xấu… Thay vì tìm hiểu và giải quyết triệt để vấn đề, làm cái nhóm đó biến mất thì vấn đề cũng biến mất.

Như vậy, làm sao để trẻ dưới 18 tuổi không trở thành nguồn tạng dự trữ của gia đình, thưa Bộ trưởng?

Chúng ta đủ lớn để thấy những bậc phụ mẫu không yêu thương con của họ, đã đủ lớn để thấy những người đàn bà “dâng” con gái cho bồ, hoặc những rổ rá cặp nhau đánh chết con của đối phương, cũng đủ hiểu về “cũng chung một nhà sao mà đứa thương đứa ghét”. 

Vậy một đứa trẻ không chịu hiến tạng cứu người nhà nó, nó muốn được yên, được bảo toàn thân thể nó thì làm sao để nó tồn tại trong chính gia đình nó trước ánh mắt hy vọng, đau khổ của người thân và những lời bóng gió mà trong đó nó như tội đồ của cả gia đình. Hoặc nó phải gánh “tội” mà không cần ra toà khi người bệnh kia chết đi.

Khi lằn ranh này trong gia đình bị phá vỡ, khi người ta đã quen với việc một đứa trẻ phải “hy sinh” một phần cho gia đình nó thì chuyện đứa trẻ “hy sinh” cho xã hội sẽ không cách quá xa.

Cho nên, khi chúng ta chưa thật sự mạnh về cơ chế quản lý thì đừng đòi đứa trẻ biến thành anh hùng. 

Sự hời hợt của cán bộ làm ra dự luật Hiến tạng lần 1 đã cho thấy một khoảng không vô cùng nguy hiểm. Trẻ được hiến tạng khi có di nguyện bằng lời nói với bố mẹ trước khi chết não hoặc ngưng tuần hoàn và bố mẹ đồng ý. Ai làm chứng, cái gì làm bằng chứng cho lời nói với bố mẹ? Những người làm luật mà có thể không thấu hiểu xã hội đến vậy, phải chờ cho khi dự Luật được dân tiếp cận, dân đặt câu hỏi mới phát hiện. Vậy cái nhìn và định hướng của quý vị đã đúng chưa?

Việc người từ 25 tuổi trở lên được hiến tạng cho người ngoài gia đình đã mở ra một khe cửa cho người nhận tạng. Đồng thời cũng manh nha mở đường cho nguy cơ mua bán tạng trở nên công khai hơn, kẻ hiến tạng người tặng “quà” cảm ơn. 

Theo ý kiến của tôi nên rút lại đề xuất cho người dưới 18 tuổi hiến tạng. Hãy để ranh giới dưới 18 tuổi là lằn ranh đạo đức và nhân tính cuối cùng cho các bậc cha mẹ được an tâm mà đóng thuế nuôi… đất nước phát triển giàu mạnh hơn.

N.T.D.

27/10/2026

Nguồn: FB Nguyễn Thùy Dương