Bauxite Việt Nam

Thái Hạo

Tùy theo mục đích mà cách làm sẽ khác nhau. Ví dụ, với mục đích là kiếm tiền thì bác sĩ sẽ mong có thật nhiều người bị bệnh (thậm chí lừa bệnh nhân); còn mục đích là cứu giúp người thì bác sĩ sẽ cảnh báo, tư vấn, hướng dẫn cách sống lành mạnh, tìm cách điều trị rẻ nhất mà hiệu quả nhất…

Cũng thế, nếu mục đích là hạn chế vi phạm tai nạn giao thông thì tất cả sẽ công khai, minh bạch. Ví dụ, cắm biển thông báo về kiểm tra nồng độ cồn, biển thông báo có kiểm tra tốc độ, biển thông báo có chốt cảnh sát giao thông, biển thông báo có camera… Người dân biết như thế để ngay từ đầu sẽ không chạy quá tốc độ, không vi phạm các quy định khác, và không gây nguy hiểm cho chính họ và người khác.

Nhưng nếu mục đích là tiền phạt thì khác, có rất nhiều cách để thực hiện. Ngụy trang, núp trong bóng tối, lùm cây; đặt camera ở chỗ không ai nhìn thấy; lượn vào từng đường thôn ngõ xóm để rình bắt; cắm những cái biển báo nhỏ xíu khuất lấp; cố tình thay đổi tốc độ đột ngột; thậm chí có thể cho những “chiếc xe bẫy” chạy trên đường, khiến phương tiện khác phải vi phạm giao thông và cảnh sát giao thông thì đang chờ sẵn ngay phía trước…

Khi mục tiêu của camera là giúp người dân tăng ý thức, giảm vi phạm, đảm bảo trật tự, thì chúng phải được lắp ở nơi dễ nhìn, phải được thông báo trước (ví dụ “500 mét nữa có camera tốc độ” => “300 mét nữa có camera tốc độ”…). Còn nếu không hề có thông báo gì, lại lắp ở chỗ khó nhìn, thì người dân vẫn chạy nhanh, nguy cơ tai nạn vẫn tiềm ẩn, và có thể có những sự việc thương tâm xảy ra. Thu được một đồng tiền phạt nhưng có thể sẽ có những người khác vẫn bị tai nạn, tật nguyền, thậm chí mất mạng trên đoạn đường đó.

Vả lại, ở các nước văn minh, nếu lắp camera mà không công khai minh bạch, không có biển thông báo trước, thì người dân sẽ kiện nếu bị phạt. Không những thế, đây còn là vấn đề về quyền riêng tư. Hôm nay tùy ý lắp camera trên đường được, thì ngày mai có thể lắp chĩa thẳng vào bất cứ nhà người dân nào (với lý do bảo vệ an ninh cho dân)?

Trong lĩnh vực hành chính, mọi thứ phải công khai, minh bạch, có phải phá án hình sự hay chiến tranh du kích đâu mà ngụy trang? Thực hiện nhiệm vụ hành chính thì phải mặc đồng phục, phải có bảng tên, phải có giấy tờ chứng minh công vụ. Vả lại, nếu không, đến một lúc, kẻ xấu lợi dụng, tự nhận là công an, cảnh sát, cán bộ, rồi lừa đảo khắp nơi thì sao?

Trên một đoạn đường có quán nhậu, nếu thật sự vì an ninh trật tự, thì sẽ cắm biển thông báo kiểm tra nồng độ cồn, để người dân đến nhậu thì đồng thời sẽ chuẩn bị trước phương án di chuyển (gọi taxi, grab...). Còn việc vừa không có biển thông báo, vừa ngụy trang ngay trước quán nhậu, thì khiến người dân mất tiền phạt, vừa có thể khiến quán phải đóng cửa. Nếu có biển thông báo kiểm tra nồng độ cồn, dân vẫn đến nhậu mà không lo vi phạm (vì họ sẽ gọi taxi về) – nghĩa là bảo vệ an toàn cho chính họ và người khác; dịch vụ lái xe cũng có công ăn việc làm; đồng thời quán vẫn làm ăn bình thường. Như thế mới là vì lợi ích chung của xã hội, vì sự phát triển của đất nước.

Tóm lại, mục đích/lợi ích sẽ chi phối cách làm. Mục đích không thể biện minh cho phương tiện nhưng nhìn vào phương tiện người ta thấy rõ mục đích. Một nền quản trị văn minh sẽ luôn đặt những mục tiêu công lợi tốt đẹp lên trên hết. Ở đó, nó biết tôn trọng luật pháp, biết tôn trọng các quyền của người dân và biết xây dựng các chuẩn mực cho xã hội. Bằng không, nó chỉ đang làm xói mòn niềm tin, kìm hãm sự phát triển…

Thái Hạo

Tác giả gửi BVN