Bauxite Việt Nam

Mai Quốc Ấn 

Mọi dòng kênh ô nhiễm đều cần “xem lại”, đều nên bình đẳng trước chính sách khôi phục môi trường chứ không chỉ kênh Bắc Hưng Hải.

Bởi DAB báo cáo – 92% nguồn nước sông ngòi tại Việt Nam ô nhiễm.

Thiên nhiên vốn không có khái niệm ô nhiễm!

Ô nhiễm là do con người!

Và loại người gây ô nhiễm nhất thường là người “có chữ ký”!

(Ảnh báo Nhân Dân. Đã xin phép được dùng.)

Bức ảnh mà bạn thấy là một con kênh chết đầy rác. Mục đích ban đầu của nó là cung cấp nước sinh hoạt và tưới tiêu cho người dân.

Điều đó có nghĩa là khả năng dùng nước sinh hoạt là không thể vì không có ai ngu đến mức uống thứ nước rác đen sì ấy. Và có những người dân vẫn dùng nước đen đi ấy tưới rau mà không biết các chỉ tiêu Coliform, amoni, nitơrit, COD đều vượt tiêu chuẩn nước tưới và nước sinh hoạt theo QCVN 08-2008. 

Ở Việt Nam có nhiều con kênh chết vì ô nhiễm. Nhưng đây là một con kênh chết vì ô nhiễm dài đến… 232km. Dài đến nỗi nó đi qua 5 tỉnh Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Dương.

Rau ấy người ăn thì người nhiễm kim loại nặng. Rau ấy cho heo gà ăn rồi người heo gà ấy, cũng vẫn nhiễm kim loại nặng. Mọi con đường đều dẫn đến K. Và điều này đã tồn tại vài chục năm nay…

Cuối năm 1958, kênh Bắc Hưng Hải được thi công. Ở giai đoạn đó chỉ có sức người để hoàn thiện một con kênh dài 232 km – một kỳ tích của tay đào, tay bốc, vai vác. Khá lắm thì chở đất bằng xe đạp thồ. Sau 2 năm, kỳ tích ấy hiện ra và cho đến ngày nay thành nơi… chứa rác sinh hoạt, nước thải công nghiệp.

Chính quyền địa phương dự kiến cần 4 năm, đến 2030, sẽ khôi phục lại môi trường cho con kênh này. Vớt rác sinh hoạt nổi trên mặt kênh, dày dưới đây kênh chưa phải là khôi phục môi trường.

Số liệu điều tra của Viện Nước, Tưới tiêu và Môi trường (Viện Khoa học thủy lợi Việt Nam) cho thấy, tỉnh Hưng Yên là địa bàn có lưu lượng xả thải vào hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải lớn nhất với hơn 101.000m³/ngày, đêm; tiếp đến là tỉnh Hải Dương với khoảng 58.000 m³/ngày, đêm. Tỉnh Bắc Ninh đứng thứ 3 về lưu lượng xả thải với hơn 12.100 m³/ngày, đêm. TP Hà Nội là địa phương có lưu lượng xả thải vào hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải thấp nhất với gần 8.000 m³/ngày, đêm.

Ngắt nguồn nước thải công nghiệp này mới là cốt lõi để khôi phục kênh Bắc Hưng Hải. (Với kinh nghiệm của tôi, sẽ có nhiều đại án môi trường hiện ra. Rất nhanh!)

Có một chi tiết thú vị trong chiều 9/10, tại xã Như Quỳnh, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với TP Hà Nội và tỉnh Hưng Yên khởi công dự án nâng cấp, hiện đại hóa và cải thiện môi trường nước hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải – Tổng Bí thư có dự.

Ông Tô Lâm dự một lễ khởi công cứu một con kênh chết là một điều lạ vì còn nhiều đại sự khác. Nhưng sự thú vị của tôi nằm ở chỗ ông ấy nói về việc kênh Bắc Hưng Hải hoàn thiện gần 70 năm trước với sức người chỉ làm trong 2 năm, sao nay lại cần đến 4 năm để khôi phục. Và chỉ chốt một câu rất ngắn: “Phải xem lại!”!

Chắc chắn Ban quản lý Dự án nâng cấp, hiện đại hóa và cải thiện môi trường nước hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải sẽ “xem lại”, thậm chí “rất rất xem lại”. Nhưng tôi thì suy nghĩ rằng mọi dòng kênh ô nhiễm đều cần “xem lại”, đều nên bình đẳng trước chính sách khôi phục môi trường chứ không chỉ kênh Bắc Hưng Hải.

Ở phía Nam có kênh Ba Bò (qua Bình Dương và TP HCM) trước đây siêu ô nhiễm. Có dự án cải tạo kênh Ba Bò năm 2008 và rồi sau đó phát hiện rất nhiều sai phạm từ thiết kế sai, rút ruột ngân sách và “bán thầu”. Tổng 1.100 tỷ đồng cải tạo (nhiều lần đội vốn), kênh Ba Bò vẫn ô nhiễm, đen kịt và hôi thối. UBND TP HCM chỉ đạo vào năm 2023 nếu không khắc phục được những sai phạm, thiệt hại tại dự án đầu tư cải tạo kênh Ba Bò thì chuyển cơ quan điều tra thụ lý. Tới nay đã 3 năm, không thấy báo nào đưa tin. Còn kênh Ba Bò ra sao thì cứ đến tận nơi sẽ hiểu khắc phục thế nào. 

Còn 2 năm nữa là tròn 20 năm khởi công dự án cải tạo kênh Ba Bò…!

Nếu ông Tô Lâm cần những ví dụ về các con kênh chết, các con “kênh tắc kè” đổi màu nhiều lần do nhiều công ty xả thải khác nhau, thì tôi biết khá nhiều.

Ông Tổng Bí thư biết chuyện gần 70 năm trước nhân dân 5 tỉnh chỉ với bằng tay không và xe thồ đã đào con kênh dài 232 km để so sánh với 4 năm cải tạo nó – thì Tổng Bí thư cũng rất nên tuyên bố “phải xem lại!” – Với những con kênh, con sông khác ở đất nước ta khi DAB báo cáo 92% nguồn nước sông ngòi tại Việt Nam ô nhiễm.

Thiên nhiên vốn không có khái niệm ô nhiễm!

Ô nhiễm là do con người!

Và loại người gây ô nhiễm nhất thường là người “có chữ ký”!

Cứ nhắm đến trách nhiệm người đứng đầu địa phương các cấp trong việc khôi phục, bảo vệ môi trường là ra, thưa ông Tô Lâm!

M.Q.A.

Nguồn: FB Quốc Ấn Mai