Bauxite Việt Nam

Tô Văn Trường

Trong một thế giới mà rủi ro địa chính trị ngày càng trở thành “biến số thường trực”, thị trường năng lượng toàn cầu không còn vận hành theo logic ổn định quen thuộc. Những căng thẳng leo thang tại Trung Đông một lần nữa nhắc lại một thực tế: chỉ một cú sốc nguồn cung cũng đủ kích hoạt làn sóng tăng giá dây chuyền, khuếch đại áp lực lạm phát và làm lung lay nền tảng ổn định vĩ mô của nhiều quốc gia. 

Tuan Huynh

Câu hỏi tại sao các quốc gia Đông Á (Nhật Bản, Hàn Quốc, Đài Loan, Trung Quốc) có thể sản sinh ra những tập đoàn công nghệ dẫn dắt thế giới, trong khi Việt Nam sau gần 40 năm Đổi mới vẫn vắng bóng những cái tên tương tự, là một nỗi trăn trở lớn. Để trả lời, chúng ta cần nhìn vào những con số thực tế, triết lý kiến tạo quốc gia và bản chất sâu xa trong động cơ của doanh nghiệp.

Phan Mai Lợi 

Một quy định trong Nghị định 109/2026/NĐ-CP đã trao cho Chủ tịch UBND cấp xã thẩm quyền đình chỉ hành nghề luật sư?!

So sánh với thông lệ quốc tế cho thấy rõ hơn tính bất thường của quy định này. Từ các hệ thống pháp luật lâu đời như Anh, Mỹ đến nhiều quốc gia đang phát triển, việc cấp phép và kỷ luật luật sư đều thuộc về cơ quan tư pháp hoặc tổ chức nghề nghiệp độc lập. 

Không có tiền lệ nào trao quyền đó cho chính quyền hành chính cấp cơ sở. Đó không chỉ là sự khác biệt về mô hình, mà là sự khác biệt về nguyên tắc tổ chức quyền lực.

Trong bối cảnh Việt Nam đang xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa, thúc đẩy cải cách tư pháp và bảo đảm quyền con người, một quy định đi ngược xu thế như vậy cần được nhìn nhận thẳng thắn. 

Nguyễn Ngọc Chu

Quang Minh Vu

Theo tôi, nếu không có cuộc chiến ở Ukraine hiện nay, việc bầu cử ở Hungary cũng không làm dư luận thế giới chú ý mạnh mẽ như đã thấy. Thực tế cho thấy, dù là một cuộc bầu cử hướng mạnh về xu hướng dân chủ, nhưng nếu nó không có ảnh hưởng nhiều về địa chính trị, nó cũng chỉ được ghi nhận là một sự chuyển biến chính trị tiến bộ ở một quốc gia mà thôi. Hay cùng lắm, nó được coi là phù hợp với xu thế dân chủ hóa trên thế giới. Nhưng cuộc bầu cử ở Hungary mang một ý nghĩa to lớn hơn nhiều ngoài ý nghĩa thắng lợi của lòng dân Hungary yêu dân chủ, không muốn phụ thuộc vào bất cứ thế lực bên ngoài nào. Đó là một lần nữa khẳng định sự thức tỉnh của lương tri, của văn minh nhân loại trước những thế lực đang ra sức tìm cách cản trở hòa bình thế giới, phá hoại luật pháp quốc tế, xâm phạm chủ quyền và quyền tự quyết của mỗi quốc gia mà điểm xuất phát là từ cuộc chiến ở Ukraine. Cũng lại một lần nữa, cuộc chiến đấu anh dũng của người Ukraine đã chứng tỏ sự ảnh hưởng mang tính lan tỏa mạnh mẽ của nó đối với nhân dân yêu chuộng hòa bình trên thế giới, trong đó có nhân dân Việt Nam cả trong và ngoài nước. Nhìn vào thái độ và sự quan sát của người Việt đối với tiến trình và kết quả bầu cử ở Hungary, chúng ta có cơ sở để vui mừng rằng, người Việt Nam hôm nay đã bắt đầu... lớn ! Đó là vận may cho dân tộc Việt nay!

Nguyễn Xuân Thọ

Anh bạn tôi Stephan Köster [1] có mặt tại Sài Gòn ngày 30.04.1975 đã rất ngạc nhiên khi gặp vài sĩ quan Ba-Lan đang ở đó. Họ đại diện cho một nước cộng sản bên cạnh chính quyền Sài Gòn suốt từ 1954. Ba-Lan là thành viên Ủy ban giám sát Quốc tế Hiệp định Geneve ICS [2]. Từ tháng Ba 1973, bên cạnh Ba-Lan còn có Hungary tham gia Ủy ban Kiểm soát quốc tế Hiệp định Paris ICCS [3]. Sự hiện diện của hai nhà nước XHCN tại Sài Gòn để lại khá nhiều chuyện thú vị. 

Một sĩ quan Hungary tại miền Nam Việt Nam trước tháng 4.1975

Lê Thân

Chủ nhiệm Câu Lạc Bộ Lê Hiếu Đằng 

Khi đặt vấn đề “nghiên cứu tổng kết, sửa đổi tổng thể Hiến pháp 2013”, điều đầu tiên cần xác định không phải là sửa điều gì, mà là sửa theo định hướng nào – dựa trên những căn bản lập hiến nào? 

Phan Mai Lợi

Bài 4: Cuộc đua cuối cùng — Khoa học, đổi mới sáng tạo và bài toán kiểm soát quyền lực

Mùa xuân năm 2026, tại Gala Tết Nguyên Đán phát sóng trực tiếp trên truyền hình quốc gia Trung Quốc, hàng chục robot hình người đã biểu diễn các bài quyền thuật — nhào lộn, xoay tròn, nhảy cao và tiếp đất hoàn hảo, không một con nào vấp ngã. Người xem trên khắp thế giới sửng sốt. 

Nhưng điều thực sự đáng chú ý không phải là những động tác kỹ thuật đó — mà là con số phía sau: tính đến cuối năm 2024, Trung Quốc có 451.700 công ty trong lĩnh vực robot thông minh đăng ký thành lập, với tổng vốn đầu tư gần 1.000 tỷ USD. Nước này có số robot công nghiệp đang hoạt động trong nhà máy nhiều gấp năm lần so với Mỹ.

Một thập kỷ trước, Trung Quốc chủ yếu nhập khẩu robot từ Đức, Nhật Bản và Hàn Quốc. Bây giờ họ xuất khẩu robot ra thế giới, với giá chỉ bằng 50-70% so với sản phẩm tương đương của phương Tây.

Đây không phải phép màu. Đây là kết quả của một chiến lược đổi mới sáng tạo được hoạch định bài bản trong hàng chục năm — và được đỡ bằng một hệ thống tài trợ nhà nước khổng lồ không có nền kinh tế thị trường thuần túy nào có thể bắt chước.

Anne Applebaum

Illiberalism Is Not Inevitable, The Atlantic, APRIL 12, 2026

Huy Linh biên dịch

Nếu Viktor Orban đã thất bại, những kẻ ngưỡng mộ Orban ở Nga và Mỹ cũng hoàn toàn có thể thất bại.

Trọng Thành

Cuộc bầu cử Quốc hội Hungary 12/04/2026 vừa khép lại thì chỉ hơn hai tiếng đồng hồ sau, thủ tướng mãn nhiệm Viktor Orban, cầm quyền liên tục từ 16 năm, đã phải thừa nhận thất bại và chúc mừng đối thủ, sau chiến thắng áp đảo của đảng Tisza, có khả năng giành được đến hai phần ba số ghế trong Quốc hội, đủ để sửa đổi Hiến pháp.

Cách nay hơn hai năm, tên tuổi của Péter Magyar, lãnh đạo đảng Tisza, gần như không được mấy ai biết đến ở Hungary. Chính trị gia này là ai ? Bằng cách nào ông trở thành người có thể sang trang thời kỳ trị vì của thủ tướng Orban và đảng Fidesz, vốn được nhiều nhà quan sát xem như đã có được vị thế vững chắc trong xã hội Hungary.

Tô Văn Trường

Tôi từng có nhiều dịp trao đổi về triết học với nhà thơ Việt Phương, ông Trần Đức Nguyên và ông Nguyễn Chân. Nay cả ba vị đều đã đi xa, nhưng những câu hỏi mà chúng tôi từng trăn trở vẫn còn nguyên tính thời sự: Triết học có thể làm gì trước những biến động lớn của thời đại?

Tô Văn Trường

Mệnh đề then chốt không phải là “làm sao để chạm ngưỡng 10%”, mà phải là: làm sao để mỗi một điểm phần trăm tăng trưởng đều kết tinh thành giá trị đích thực cho người dân. Phản biện xã hội, khi được đặt đúng vị thế, sẽ không kéo lùi lịch sử. Ngược lại, nó sẽ soi đường chỉ lối cho một mô hình phát triển chân thực và bền vững.

Phan Mai Lợi 

Bài 2: Những phòng thí nghiệm khổng lồ — Khi Trung Quốc đặt cược tương lai vào các đặc khu 

Giữa năm 2026, khi giá dầu vượt 95 USD/thùng và chi phí vận chuyển hàng hải tăng vọt do tàu thuyền phải vòng tránh Eo biển Hormuz, một làn sóng mới bắt đầu hình thành trong thế giới đầu tư toàn cầu: Các tập đoàn đa quốc gia đang đẩy nhanh quá trình phân tán chuỗi sản xuất khỏi Trung Quốc, tìm kiếm những điểm đến có chi phí hợp lý, hạ tầng đủ tốt, và — quan trọng nhất — "thể chế đủ dự đoán được".

Câu hỏi được đặt ra trong các phòng hội nghị từ Munich đến Minneapolis: "Liệu Việt Nam có thể là Thâm Quyến tiếp theo?".

Phan Mai Lợi 

Bài 3: Đất đai, con người và vốn — Ai kiểm soát nguồn lực, kẻ đó quyết định ai giàu 

Năm 2026, trong bối cảnh giá dầu tăng cao do bất ổn Trung Đông đang kéo chi phí logistics toàn cầu lên một mặt bằng mới, câu hỏi về hiệu quả phân bổ nguồn lực trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Khi mỗi chuyến hàng tốn thêm 20% chi phí vận chuyển so với năm ngoái, khi mỗi nhà máy phải trả nhiều hơn cho nguyên liệu đầu vào, thì năng suất sử dụng nguồn lực — đất, người, vốn — trở thành yếu tố sống còn của sức cạnh tranh quốc gia.

Trung Quốc đã xây dựng phép màu kinh tế của mình trên ba trụ cột nguồn lực đó. Nhưng không phải không có cái giá phải trả.

Ái Vân Hà

Thủ tướng Hungary Viktor Orbán thừa nhận thất bại trong cuộc bầu cử quan trọng, kết thúc 16 năm cầm quyền

Cập nhật lúc: 12 tháng 4 năm 2026 / 3:50 chiều EDT / CBS/AP

Thủ tướng Hungary Viktor Orbán dự kiến ​​sẽ thất bại trong cuộc bầu cử quốc gia, với lãnh đạo phe đối lập Peter Magyar dự kiến ​​sẽ giành được đa số lớn trong quốc hội. Đây là một kết quả gây chấn động trong một cuộc bầu cử được xem là một trong những cuộc bầu cử quan trọng nhất ở châu Âu năm nay.

Orbán, nhà lãnh đạo phục vụ lâu nhất trong Liên minh châu Âu và là đồng minh lâu năm của Tổng thống Trump, đã thừa nhận thất bại vào tối Chủ nhật sau kết quả bầu cử mà ông gọi là "đau đớn", kết thúc 16 năm cầm quyền.

"Tôi đã chúc mừng đảng chiến thắng," Orbán nói với những người ủng hộ ở Budapest. "Chúng tôi sẽ tiếp tục phục vụ quốc gia Hungary và Tổ quốc của chúng ta từ phe đối lập."

A.V.H.

Nguồn: FB Ai Van Ha

***

Hôm nay ‘lót dép’ ngồi hóng hớt chuyện bầu cử Hungary.

Nơi cả Rubio và Vance cùng lũ lượt sang tỏ tình ‘đồng chí’ với Orban, và Trump cũng nóng lòng hứa hẹn hôm qua trên ‘truth‘:

‘Chính quyền của tôi luôn sẵn sàng huy động toàn bộ sức mạnh kinh tế của Hoa Kỳ để củng cố nền kinh tế Hungary – như chúng tôi đã từng làm đối với các đồng minh vĩ đại của mình trong quá khứ – nếu Thủ tướng Viktor Orbán và người dân Hungary cần đến sự hỗ trợ đó‘.

Cho đến bây giờ, các báo đã tràn ngập tin “đồng chí Orban‘ trên đường thảm bại!”.

Nguyễn Lê Tiến

Phan Mai Lợi 

Đầu tháng 4/2026, khi giá dầu thô Brent vượt ngưỡng 95 USD/thùng do xung đột leo thang ở Trung Đông và Eo biển Hormuz bị đe dọa gián đoạn, các nhà hoạch định chính sách châu Á một lần nữa nhắc nhở nhau về một bài học cũ: "không có mô hình phát triển nào tồn tại trong chân không địa chính trị". Khi thế giới chao đảo, những quốc gia có nền tảng thể chế vững chắc sẽ vượt qua sóng dữ; những quốc gia đang trong giai đoạn chuyển đổi dở dang sẽ bị sóng đánh ngã.

Chưa bao giờ câu hỏi về thể chế — đặc biệt là nền tảng lý luận của mô hình phát triển — lại trở nên cấp thiết như lúc này.

Hoàng Xuân Kiểm 

Trên thế giới người ta không dạy người mà người ta làm gương bằng hành động, công việc và kết quả, còn những phát ngôn theo cách dạy đời rồi bỏ đó là rất hiếm, chưa chừng dạy đời rồi lại vào Lò...

Chu Vĩnh Hải

Nếu ai từng tới nước Nga cũng nên biết một chút sự thật về nơi này, nơi mà bạn chỉ thấy rừng bạch dương lá đỏ, những con người thân thiện tốt bụng và yêu vodka. Có một nước Nga rất khác. Vâng, hãy nghe Lời thú nhận của Yeltsin.

Nguyễn Ngọc Chu

"Pháp trị" là giới cầm quyền đưa ra luật pháp để trị dân; "pháp quyền" là sự tôn trọng trọng pháp luật mà nội dung của nó được toàn thể người dân thông qua.

Phung Ho Hai

Pháp quyền là quyền và lợi được luật hoá, xã hội vận hành trong khuôn khổ đó.

Duong Duc

Cái mà trong lĩnh vực kinh tế người ta nói về "lợi nhuận" thì soi vào chính trị càng đúng hơn, nếu thay "lợi nhuận" bằng "quyền lực ". Quyền lực mới là động cơ khủng khiếp, mà Marx không nhận ra (hay, giấu đi).

Tiet Hung Thai

Muốn có những thay đổi căn bản và tiến bộ vượt trội cho quốc gia, phải bắt đầu từ pháp quyền. Khi chưa có pháp quyền, đừng kỳ vọng vào những bước tiến lớn.

Nguyễn Ngọc Chu

Nguyễn Khắc Giang

Ông Hưng sẽ không chỉ xử lý bài toán kinh tế. Ông phải điều hành trong một cấu trúc quyền lực ngày càng tập trung trong nước, đồng thời đối diện với một môi trường quốc tế bất định hơn nhiều so với những người tiền nhiệm.

Tô Văn Trường 

Chính sách thuế đúng thôi chưa đủ, mà còn cần sự tương thích với thực tiễn và khả năng thích ứng của xã hội.