Bauxite Việt Nam

Nguyễn Thế Hùng 

Chúng ta đang sống trong một thời đại mà con người có nhiều công cụ hơn bao giờ hết, nhưng lại mệt mỏi và cô đơn hơn bao giờ hết. Nhà cao hơn, xe nhanh hơn, điện thoại thông minh hơn, mạng internet phủ khắp.

Văn minh vật chất phát triển với tốc độ chóng mặt. Nhưng đi kèm với đó là cảm giác chật chội, căng thẳng, xa cách – ngay cả khi chúng ta đang ở giữa đám đông.

Vấn đề không nằm ở chỗ văn minh phát triển quá nhanh, mà nằm ở chỗ văn hóa chưa kịp thích ứng.

KTS. Trần Tuấn

18/12/2025 

Tư duy xóa trắng “tabula rasa”:

- Hay là xoá sạch cộng đồng cư dân hiện hữu để xây dựng nhà cao tầng trong công viên.

- Hay là xoá bỏ di sản dân tộc để thực hiện đồ án tốt nghiệp của sinh viên kiến trúc.

- Hay là hy sinh cuộc sống bình yên của cộng đồng cho lòng tham vô đáy của đại gia bất động sản.

Ngô Bảo Châu

Tròn một thế kỷ sau Plan Voisin của Le Corbusier – biểu tượng cho tư duy quy hoạch “phá bỏ để làm lại”, những ám ảnh về đại lộ, tháp cao tầng và đô thị tái thiết vẫn chưa hoàn toàn thuộc về quá khứ. Trong bối cảnh Hà Nội đang đề xuất quy hoạch đại lộ cảnh quan sông Hồng với quy mô giải tỏa và tái định cư lớn chưa từng có, việc đặt dự án này vào dòng chảy tư duy quy hoạch hiện đại trở nên cần thiết, nhằm nhìn lại những bài học cũ để tránh lặp lại các sai lầm lịch sử.

Luật sư Ngô Ngọc Trai 

Ảnh bà Nguyễn Thị Loan trên đường đi thăm gặp Hồ Duy Hải ở Trại tạm giam.

Ngô Bảo Châu 

24.12.2025

Bỏ qua viễn cảnh thu đất của dân, có sổ và không có sổ, để xây biệt thự chung cư, vì tôi không rõ làm như thế có hợp pháp không, cái viễn cảnh vẽ ra công viên quy hoạch thẳng thắn cũng chi đẹp trên giấy và trong trí tưởng tượng. Làm sao so được với cái sẽ mất là màu khói lam bảng lảng trên vườn đào hồng mà cha ông ta để lại. Nếu đầu tư chỉnh trang lại vườn đào ngoài bãi cho ngay ngắn hơn thì chắc chắn nó sẽ đẹp hơn tất cả những viễn cảnh Hàn quốc Thượng Hải mà các nhà đầu tư đang đưa ra để phỉnh phờ chúng ta.

Còn việc chỉnh trang đô thị, dẹp những khu nhà ổ chuột, tôi tin rằng nếu cấp phép cho dân xây dựng, với kiểm soát kiến trúc chặt chẽ, thì khu ngoài bãi tự nó sẽ phát triển. Năm mười năm nữa nó sẽ ngăn nắp như trong phố mà chẳng cần đến tám trăm ngàn tỷ của nhà đầu tư. 

Tất nhiên trong trường hợp đó thì tài sản của người dân không biến thành quỹ đất của cái liên danh kia được.

Nguyễn Ngọc Chu

Chúng ta đang rầm rộ khởi công các công trình để tăng trưởng kinh tế. Cả nước đang là một công trường. Đây là điều tích cực.

Nhưng đồng thời với "tấn công" là phải "phòng thủ". Một quốc gia có lãnh đạo sáng suốt, đầu tiên là biết nhìn thấy nguy cơ để “phòng thủ”, sau đó mới “mở mặt trận tấn công”. Triển khai các dự án để tăng trưởng kinh tế là điều rất cần, nhưng không thể quên tập trung nguồn lực để bảo vệ quốc gia. Trong đó, rất quan trọng là bảo vệ người dân trước cảc thảm hoạ thiên nhiên.

Tô Kiên

21.12.2025

Miền Trung và Tây Nguyên từng có ba “tấm khiên” giảm phanh cho nước ở đầu, thượng và hạ nguồn. Nhưng giờ đây, ba tấm khiên đó đã bị phá vỡ, dẫn đến những sự kiện thiên tai thảm khốc. 

Phá rừng ở Miền Trung.

Nguyễn Hồng Lam

21.12.2025

Nguyễn Xuân Thọ

Ngày 25.12.1927 là ngày thành lập Việt Nam Quốc dân Đảng (VNQDĐ). 

Tôi may mắn được lão BacLieu Ta tặng cuốn sách "Từ Yên-Bái đến các ngục thất Hỏa Lò, Côn-Nôn, Guy-An" của ông Hoàng Văn Đào. Vừa rồi lại có được quyển "Ba người vượt ngục Guyane" của anh Đỗ Thái Bình. Hai quyển sách này khai sáng cho tôi về một mảng khuất trong lịch sử đấu tranh chống Pháp của người Việt.

Xin đăng lại bài viết cũ nhân sự kiện này.

Giang Công Thế

Vỉa hè Hà Nội đã ngoài tầm kiểm soát. Ra quân bắt cóc bỏ đĩa chưa đủ mà cần một triết lý phát triển dài hạn. Đường phố không chỉ để bước chân người qua. Nếu thiết kế và quản lý tốt sẽ mang lại phồn vinh.

BBC

23 tháng 12 2025

Không lâu sau khi Hội nghị Trung ương 15 của Đảng Cộng sản Việt Nam bế mạc, Reuters đã có bài viết về Tổng Bí thư Tô Lâm. 

Phía dưới là phần dịch nguyên văn của BBC News Tiếng Việt. 

Tiến sĩ Nguyễn Phương Mai 

Gửi cho BBC News Tiếng Việt từ Sydney, Úc

22.12.2025

Chụp lại hình ảnh: Hai người phụ nữ và một cậu bé sau vụ pháo kích của Nga tại Zaporizhzhia, Ukraine vào ngày 19/12/2025. Nguồn hình ảnh: Getty Images

Trong những kỳ trước, loạt bài viết về cuộc chiến ở Ukraine đã khái quát những thách thức mà đất nước này đang phải đối mặt: Hiện thực hủy diệt của bom đạn (Bài 1), những đứt gãy tâm lý (Bài 2), khả năng phục hồi (Bài 3), bài toán nhân lực (Bài 4), và thực lực trên chiến trường (Bài 5).

Bài viết kỳ này ngược dòng lịch sử để tìm hiểu về nguồn gốc của tinh thần phản kháng đã giúp người Ukraine trụ lại suốt gần 4 năm qua.

Nguyễn Ngọc Chu

Chúng ta đang vươn mình bằng các dự án, mà phần lớn là bất động sản và hạ tầng cơ sở. Nhìn sâu xa sau sự vươn mình này là một sự thật không mong muốn cần phải giải quyết thấu đáo. Sự quản lý chưa hiệu quả của các tập đoàn Nhà nước làm cho quá trình vươn mình này đối mặt với nghịch lý: càng vươn lên thì cùng với đó là sự đánh mất đi lợi ích. 

Chúng ta quốc hữu hoá đất đai và tài sản. Biến tài sản tư nhân thành tài sản chung mà Nhà nước là đại diện chủ sở hữu. Nhà nước có trách nhiệm sử dụng tài sản toàn dân một cách hiệu quả nhất, đem lại nhiều lợi ích nhất cho toàn dân. Nhưng thực tế mấy thập niên qua, nhiều tập đoàn Nhà nước làm ăn thua lỗ, không những không làm cho tài sản được sinh sôi nảy nở mà còn hao hụt đi. Trong lĩnh vực đất đai, các tập đoàn Nhà nước nhiều khi đánh mất quyền làm chủ đầu tư, phải đưa đất đai cho các tập đoàn tư nhân phát triển lấy lời. Như vậy, một mặt là đánh mất lợi ích chính đáng của toàn dân, mặt khác làm cho giàu nghèo cách biệt, gia tăng bất bình đẳng xã hội. 

Hàn Phi Tử

Nói về thực hiện chính sách kiểm soát quyền con người, Trung Quốc đứng thứ hai thì không có ai đứng thứ nhất.

Và việc xếp hạng công dân, thì trên thế giới, chỉ duy nhất thằng Tàu làm việc này.

Những công dân “ngỗ nghịch”, bị cho điểm thấp sẽ bị hạn chế rất nhiều quyền, mục đích để họ sợ hãi dẫn đến phục tùng nhà cầm quyền một cách tuyệt đối, vô điều kiện.

Hệ quả của chính sách chấm điểm công dân sẽ biến con người, chuyển dần thành con, thành động vật cấp cao, chứ không còn là người và bị chăn dắt bởi nhà cầm quyền.

Việc chấm điểm công dân được hoa mỹ với danh nghĩa “hiện đại hóa quản lý xã hội”. Tuy nhiên, thực chất việc xếp hạng và chấm điểm công dân là một sản phẩm quen thuộc của các chế độ độc tài toàn trị – nơi con người không được nhìn nhận như công dân có quyền, mà như đối tượng cần quản thúc.

Phan Dương Hiệu

19 tháng 12 

Số báo in cuối cùng của TIA SÁNG đăng bài viết của mình về Báo chí. Báo chí nếu bị kiểm duyệt và bị robot hoá, nó mất tư cách phản ánh sự thật. Khi đó cả hệ thống có nguy cơ bị mất tự chủ. Sự giám sát hành vi trên diện rộng khởi đầu từ mục đích kinh tế, sẽ dần lan toả sang mọi mặt của xã hội. Từ giám sát sẽ định hướng, điều khiển hành vi xã hội, chính trị. Một chính phủ thực hiện các công cụ kỹ thuật để giám sát hành vi toàn xã hội sẽ có nguy cơ mất khả năng điều khiển. Bởi lẽ, dữ liệu giám sát khổng lồ đó khi rơi vào tay các thế lực với công nghệ vượt trội hơn, bản thân chính phủ có khả năng bị phụ thuộc và mất quyền điều khiển xã hội của chính mình. Để tránh quá trình đó, cần một cơ chế phản ánh đúng sự thật xã hội, giúp chính phủ nhìn nhận đúng các hạn chế để chọn lựa con đường đúng, hoặc chí ít tránh được những con đường sai lầm. Và điều đó chỉ có thể có khi có một nền báo chí tự do đúng nghĩa. 

Bản text toàn bài của mình ở dưới đây. Mong rằng khi Tia Sáng trở thành chuyên trang Tri thức của báo VNExpress, vẫn sẽ giữ được tiếng nói độc lập, với những bài viết thẳng thắn của mình, như 30 năm qua.

Phan Dương Hiệu

18 tháng 12 

Đầu tiên là ưu tiên.

Tiếp theo là phân loại.

Cuối cùng là loại trừ.

Đó là một con đường gần như không có lối ra, một khi đã lao vào thì khó mà thoát ra nổi. Một con đường mà thoạt nhìn ở bước khởi đầu mọi thứ dường như chỉ để nhân lên cái tốt, như dụ dỗ chúng ta đi theo, nhưng càng đi sẽ càng tăm tối, tăm tối đến tận cùng. 

Đất nước chúng ta cần phải tỉnh táo để tránh con đường đó. 

Nguyễn Quốc Tấn Trung

20 tháng 12 

BBC

Công dân Việt Nam sẽ được chấm điểm và xếp hạng, căn cứ vào đó để xem xét các hình thức ưu đãi hoặc không được ưu đãi. Dự thảo Nghị quyết này, với tên gọi "phát triển công dân số", đang được Bộ Công an Việt Nam "lấy ý kiến nhân dân" từ nay đến hết ngày 31/12/2025. 

Mục tiêu của việc này là để "phát triển ứng dụng dữ liệu về dân cư, định danh và xác thực điện tử" trong giai đoạn chuyển đổi số 2022 – 2025, tầm nhìn 2030.

Theo dự thảo do Bộ Công an xây dựng, công dân số sẽ chia làm ba mức:

• Công dân số tích cực: 350 điểm tín nhiệm trở lên
• Công dân số cơ bản: 100 - 349 điểm 
• Công dân số chưa xếp hạng: dưới 100 điểm

Mạc Văn Trang 

Ta “triệt” luôn từ hạt mầm rồi. Chưa làm gì hết đã thấy lỗ, thấy “hành” là chính rồi, thì ai dám làm?

Tần Huy và Perry Link, “China’s ‘Low-Human-Rights’ Advantage,” The Diplomat, 13/12/2025 

Nguyễn Thị Kim Phụng biên dịch

Người phương Tây nói rằng họ cần phải tránh một cuộc Chiến tranh Lạnh mới mà không nhận ra rằng họ đã ở trong cuộc chiến đó rồi – và Trung Quốc đang thắng thế.

Tần Huy (Qin Hui), giáo sư danh dự ngành lịch sử và kinh tế tại Đại học Thanh Hoa và là một trí thức công lỗi lạc của Trung Quốc, hiện đang sống và viết sách ở nước ngoài. Hồi tháng 4 năm nay, ông đã xuất bản một cuốn sách về “lợi thế nhân quyền thấp” của Trung Quốc. Suốt nhiều năm, người phương Tây đã trầm trồ trước “phép màu” kinh tế ở Trung Quốc và kỳ vọng rằng sự phát triển của tầng lớp trung lưu Trung Quốc sẽ dẫn đến tự do hóa chính trị. Nhưng Tần chưa bao giờ nghĩ rằng ông đang chứng kiến một phép màu. 

Những gì ông nhìn thấy là hàng trăm triệu lao động bị trả lương thấp, làm việc nhiều giờ liền trong một môi trường không có tự do báo chí, không có công đoàn độc lập, và không có tòa án độc lập – nhưng lại có một lực lượng cảnh sát rất hiệu quả. Chẳng có gì là phép màu cả, chính những người lao động cần cù này đã tạo ra khối tài sản khổng lồ, phần lớn chảy vào túi nhà nước Trung Quốc, các gia đình tinh hoa có quan hệ với nhà nước, và các tập đoàn nước ngoài. Tần nhận thấy rằng chế độ chuyên chế, dù mang tiếng xấu, nhưng trong những điều kiện nhất định vẫn có thể thúc đẩy tăng trưởng kinh tế cực kỳ nhanh chóng. 

Sau đây là bản chuyển thể và dịch lời tựa cho cuốn sách mới của Tần Huy, “Chửng cứu Dân chủ” (Cứu lấy nền dân chủ) – tựa tiếng Anh là “Save Mr. Democracy” (Cứu lấy Ông Dân chủ) – viết bởi Perry Link, giáo sư danh dự về Văn học So sánh và tiếng Trung tại Đại học UC Riverside và là tác giả của nhiều cuốn sách về văn học, xã hội, và chính trị Trung Quốc. 

William Dixon, Maksym Beznosiuk

RUSI 19/12/2025 [HNBT]

Hnb Tran – Phuc Lai GB biên dịch 

Năm 2025 mang đến cơ hội rút lui thuận lợi nhất cho Vladimir Putin. Ông ta đã từ chối.

Stephen M. Walt, “‘Collective Security’ Is on Life Support,” Foreign Policy, 16/12/2025

Nguyễn Thị Kim Phụng biên dịch 

Một khái niệm cơ bản của quan hệ quốc tế đang chịu sức ép chưa từng có.

Đứng trước trật tự toàn cầu mong manh như hiện nay, người ta không thể không tự hỏi liệu khái niệm “an ninh tập thể” đã chết hay chưa. Câu trả lời phụ thuộc vào việc chúng ta hiểu thuật ngữ này như thế nào. Nếu an ninh tập thể có nghĩa là một hệ thống trong đó các cường quốc lớn trên thế giới từ bỏ việc sử dụng vũ lực để thay đổi hiện trạng và đồng ý đoàn kết lại để ngăn chặn bất kỳ quốc gia nào vi phạm cam kết này, thì an ninh tập thể không chết, vì một lý do đơn giản: nó chưa bao giờ thực sự tồn tại.

Luật sư Trần Đại Lâm

Điều 16 Hiến pháp năm 2013 quy định:

“Điều 16:

1. Mọi người đều bình đẳng trước pháp luật.

2. Không ai bị phân biệt đối xử trong đời sống chính trị, dân sự, kinh tế, văn hóa, xã hội.”

Nguyễn Thông 

Hết ra quân, vào quân, bao nhiêu phong trào, chiến dịch, đợt này đợt nọ, lần nào cũng cương quyết “tiến lên hàng đầu” nhưng cuối cùng là đánh trống bỏ dùi, ném đá ao bèo, bắt cóc bỏ đĩa, đâu lại vào đấy, mèo lại hoàn mèo, đổi mới như cũ.

Nguyễn Quốc Chính 

Phản biện là cần thiết.

Nhưng khi phản biện trượt sang chụp mũ, thì đó không còn là văn chương nữa.

Và khi ấy, vấn đề không nằm ở tác phẩm, mà nằm ở người đọc đã bước quá xa khỏi sự trung thực trí tuệ.