Bauxite Việt Nam

Hai văn bản chính thống, một là của TBT TƯ Đảng chỉ thị về tổ chức lấy ý kiến của nhân dân về Hiến pháp, và Nghị quyết của Quốc hội về vấn đề trên đều chỉ đưa ra những hướng dẫn có tính chất kỹ thuật, tuyệt không có nói gì đến một tư tưởng, một triết lý mới cho một Hiến pháp mới của Dân tộc trong một thế kỷ mới khi nhân loại đã bước vào một thời đại mới.

2/ Tiền đề cho một cuộc thảo luận dân chủ rộng rãi, với văn hóa biện luận văn minh, khoa học là phải vượt lên trên mọi suy diễn, áp đặt, khiến cho một cuộc thảo luận dân chủ, thu thập được các ý kiến khác nhau của mọi tầng lớp nhân dân có chính kiến khác nhau thật sự thành tâm mong có một Hiến pháp xứng tầm của Dân tộc trong thời kỳ mới, là phải vượt qua điều 88 luật Hình sự. Cần tuyên bố rằng mọi ý kiến trong thảo luận Hiến pháp mới không được lấy làm căn cứ để kết tội chống phá đường lối của Đảng, của Nhà nước. Có như thế cuộc trưng cầu ý kiến của nhân dân này mới thật “đàng hoàng tử tế” (chữ đàng hoàng là chữ của cụ Hồ).

Nguyễn Khắc Mai

Kỹ sư và nhà báo Vũ Lương với tôi là chỗ thân tình, nhưng trước nay, không bao giờ vì sự thân tình mà anh ép tôi đồng nhất với quan điểm của anh trong các vấn đề thời sự xã hội được anh kỳ công viết và cho công bố. Việc Vũ Lương đánh giá ông Nguyễn Bá Thanh trong bài viết này xuất phát từ trải nghiệm thực tế riêng, do anh có những cuộc tiếp xúc đặc biệt với đương sự mà người khác không dễ có. Và niềm tin duy nhất ở người đọc đầu tiên là tôi, là sự chân thật của một ngòi bút biết tự trọng. Còn cách nhìn của chúng tôi thì cố nhiên không có cái cự ly của Vũ Lương, nên cũng không thể hay chưa thể nhìn được như anh.

Xin được nhắc lại ở đây những câu tôi từng viết trong lời đề từ cho bài “Hố sâu cũng tương ứng với tai ương đã dựng” của TS Tô văn Trường (http://www.boxitvn.net/bai/44174), nói lên những mối phân vân nhiều chiều mà cho đến lúc này vẫn chưa tìm ra được một đáp án sáng rõ:

“Việc đề cử hai ông Nguyễn Bá Thanh và Vương Đình Huệ vào hai chức vụ Trưởng ban Nội chính và Trưởng ban Kinh tế của Đảng nhằm cứu nguy cho tình trạng bên bờ vực thẳm của ĐCSVN, đang làm cho dư luận hết sức “nóng” trong mấy ngày qua. Vương Đình Huệ thôi khỏi nói làm gì, một người chưa để lại dấu ấn, nhưng Nguyễn Bá Thanh thì gần như là một ẩn số với nhiều giải đoán trái ngược trên cả báo chính thống lẫn báo không chính thống – báo mạng.

Quan trọng hơn nữa là liệu một vài cá nhân như bóng cây trên sa mạc có vực lại được một cục diện mà quy luật “thành, trụ, hoại, diệt” của nhà Phật đã ứng hiện quá rõ? Hay là lần này may ra có hy vọng lội ngược dòng, thực hiện được câu ngạn ngữ Việt Nam “Thời thế tạo anh hùng”, mà một nhà phân tâm học hậu cấu trúc luận người Pháp Jacques Lacan (1901 - 1981) cũng nói gần tượng tự: “En chacun de nous, il y a la voie tracée pour un héros” (Trong mỗi một chúng ta đều có con đường được vạch sẵn cho một anh hùng)”?

Chỉ xin bổ sung thêm vào đây một ý nhỏ thôi, rằng ngạn ngữ Việt Nam còn có câu “Thứ nhất sợ kẻ anh hùng / Thứ nhì sợ kẻ cố cùng liều thân”. Ở con người ông Nguyễn Bá Thanh phải chăng có sự trộn lẫn đến một chừng mực nào đó cả hai phẩm tính trong câu ngạn ngữ vừa dẫn? Chẳng thế mà ngay khi ông tỏ ra quyết đoán làm đến cùng việc này việc kia, ta vẫn thấy bộc lộ đó đây những nét “ương” và “thô” – thô đến dường như sống sượng – trong khu xử? Và khi quyền lợi của ông trực tiếp bị đụng chạm, chẳng hạn trong vụ Thiếu tướng Trần Văn Thanh đối đầu với ông mấy năm trước, thì cái “cố cùng” bỗng thắng cái “anh hùng”, cho đến đỗi đối thủ của ông thất điên bát đảo, đang đột quỵ cũng cứ phải thượng xe lăn trong tư thế nằm ngửa để xuất hiện trước tòa?

Một con người như vậy nếu được lịch sử trao cho sứ mệnh một “cánh chim báo bão”, thì khi cơn bão đi qua, liệu NHÂN DÂN có trụ được trong tư thế LÀM CHỦ hay không?

Nguyễn Huệ Chi

Quy định trong Hiến pháp về quyền lãnh đạo đương nhiên của ĐCSVN đối với Nhà nước và xã hội tưởng để đảng trường tồn, nhưng lại là điều khoản khai tử của ĐCSVN, khai tử khỏi lòng Dân và khai tử khỏi cuộc sống chính trị.

Quy định đất đai thuộc sở hữu toàn dân và do Nhà nước quản lý như cỗ máy khổng lồ, từng phút từng giờ đùn ra hàng đống thuốc nổ, nén chặt vào lòng Dân. Nó giống loại ma túy cực độc, có thể thỏa mãn cơn nghiện tham lam vô biên của giới cầm quyền, nhưng cũng tăng tốc quá trình tự hủy diệt của ĐCSVN và chế độ do đảng dựng nên.

Vì vậy, nếu muốn bảo vệ ĐCSVN và chế độ này, thì cần phải nhanh chóng loại bỏ hai quy định đó ra khỏi Hiến pháp.

Hoàng Xuân Phú

Trong bản dịch sau đây, tôi cố tình sử dụng Pinyin cho nhân danh và địa danh Trung Hoa. Vì hai lý do: Một là, nguyên bản tiếng Anh dùng quá nhiều tên Trung Hoa mà tôi không thể phiên ra âm Hán Việt hết được. Nếu chỉ chuyển vài tên ra âm Hán Việt, nhưng để các tên khác dưới dạng Pinyin, thì thiếu tính nhất quán (inconsistency). Hai là, nếu ta phát âm đúng hay gần đúng tên người và tên đất Nước Lạ thì càng tốt, chứ không nên kéo dài truyền thống dùng âm Hán Việt chỉ vì để nghe cho được êm tai, nhưng khi đi ra khỏi dải đất hình chữ S, mà nói đến các tên ấy thì không ai hiểu hết. Cô con dâu của tôi người Đài Loan, nhưng khi tôi hỏi Tưởng Kinh Quốc là ai, thì cô không hiểu mô tê gì hết, mà phải nói là Chiang Ching-quo thì cô mới thốt lên hai tiếng "à a!". Những tên người, tên đất Trung Hoa bằng âm Hán Việt, mà chúng ta đã quá quen thuộc, thì tôi vẫn giữ nguyên, hoặc để trong ngoặc đơn.

Dịch giả

Các vị sáng lập chủ nghĩa Marx đã có một cách dùng ví von rất hay để nói đến mối đe dọa của chủ nghĩa cộng sản – họ gọi đó là “bóng ma”. Vào những năm đầu thế kỷ XXI này, nếu nhìn lại chủ nghĩa cộng sản như một thực thể đã từng hiện diện trong gần suốt một thế kỷ rồi lần lượt biến đi, chúng ta có thể bổ sung thêm vào cách gọi của Marx và Engels – chủ nghĩa cộng sản trong thế kỷ XX không phải là một “bóng ma” nữa mà đã là một loài ma cà rồng thực sự, hoành hành khắp từ Âu đến Á khiến nhân loại phải trả giá trên 100 triệu nhân mạng, một cái giá không hề nhỏ.

Xuất phát từ một ý tưởng cứu vớt loài người rất thiện lương thế mà có ai ngờ lại đưa đến hệ quả đau lòng như thế, chứng tỏ trong lý thuyết của nó, chủ nghĩa cộng sản đã tiềm ẩn những căn cốt phi nhân bản đáng sợ, để cho những kẻ độc tài khét tiếng lợi dụng và đẩy các nhân tố ấy đến cực đoan, mặt khác cũng tìm cách vô hiệu hóa những thành tố thật sự tốt đẹp mà chủ nghĩa đó chứa đựng ngay khi mới khai sinh, nhờ thế nó mới lôi cuốn được tầng lớp tinh hoa trên thế giới trong một thời gian dài, chủ yếu là khoảng những thập niên cuối thế kỷ XIX đến vài thập niên đầu thế kỷ XX.

Bây giờ thì nói đến cái chủ nghĩa đang tàn lụn trong đời sống thực tiễn của trái đất hôm nay, người có lương tri dù ở đâu cũng không thể lên tiếng bênh vực gì nó được nữa, bởi dưới sự thống trị của hai ông vua độc tài họ Xít và họ Mao, một nửa nhân loại đã bị dày vò, bóp méo và sản sinh ra hàng loạt thế hệ không còn chất người nguyên vẹn. Và đó chính là sự vô phúc cho bất kỳ dân tộc nào trót sa chân vào cái lò luyện đan của hai kẻ phù thủy đó – sự hồn thuần trong bản tính dân tộc thế nào cũng có đổi thay, mặt chất phác nguyên sơ như một đặc tính di truyền không sao còn bảo lưu được đầy đủ, con người đối xử với nhau tàn bạo, bất lương hơn, và sự nô lệ ý thức hệ cũng khủng khiếp hơn bất kỳ thứ nô lệ nào trong lịch sử – nó bắt buộc người ta phải xuôi tay đầu hàng, giống như một loại gène đã trải qua một quá trình tác động của con người khiến gây nên những đột biến sinh học.

Duyệt lại vài điều sơ lược như trên chỉ để nhấn mạnh rằng, vào đầu thập niên thứ hai của thế kỷ XXI có ngờ đâu cả thế giới lại có được một nỗi hoan hỷ khôn tả khi cảm nhận một cách thấm thía điều may mắn lạ kỳ của một quốc gia như Myanmar. Ở đó bàn tay lông lá của lũ quỷ Trung Cộng đã thò vào nhưng may thay, chúng vẫn chưa làm được cái gọi là “xuất cảng cách mạng”, một kiểu tác động đặc thù của chủ nghĩa cộng sản làm cho “gene người” của người dân Miến Điện đột biến không tài gì cưỡng. Hỏi có hạnh phúc nào lớn bằng hạnh phúc của nhân dân Myanmar?

Bauxite Việt Nam

TS Nguyễn Nhã gửi đến BVN lá thư ngỏ văn xuôi dưới đây cùng với một bài hát nói và 408 câu thơ lục bát được ông chia thành 12 phần, ông gọi là 12 “hiền kinh quốc đạo”, hy vọng được sử dụng trong ngày giỗ vua Hùng hàng năm. Do khuôn khổ và tính chất của một trang mạng không chuyên văn thơ, chúng tôi xin trân trọng đăng lá thư và bài hát nói của ông, còn 12 “hiền kinh quốc đạo” thì đề nghị ông chuyển thẳng đến Ban tổ chức ngày giỗ vua Hùng để họ nghiên cứu sử dụng.

Bauxite Việt Nam

Nguyễn Huệ Chi

Còn đâu những dòng sông đỏ mọng phù sa...

Trong cuộc gặp gỡ liên hoan khai mạc chương trình “hành động vì Hạ Long” của 150 thanh niên tình nguyện đến từ 40 nước vào tối ngày 10-1-2013 tại khách sạn Hồng Hà Hà Nội, tôi có dịp làm quen với nhiều nhà môi trường học, trong đó có TS Đào Trọng Tứ, hiện là Giám đốc Trung tâm tư vấn phát triển tài nguyên Nước và Thích nghi biến đổi khí hậu (CEWAREC) kiêm Cố vấn mạng lưới sông ngòi Việt Nam (VRN). Khi anh bước lên diễn đàn, với một giọng chân thành và tha thiết kêu gọi mọi người hãy cùng nhau giữ lấy những nguồn nước đang có nguy cơ cạn kiệt ở Việt Nam, giữ lấy những con sông đang bị các đập thủy lợi làm cho vỡ vụn, tôi cảm thấy ở con người này hẳn đang chứa chất một bầu tâm sự về SÔNG NƯỚC. Và tôi đã tranh thủ gặp anh trong bữa tiệc buffet do khách sạn Hồng Hà thịnh tình thết đãi ngay sau đấy để trò chuyện tâm tình thêm.

Dân số đông, nhiều Tiến sĩ, nhưng số ấn phẩm khoa học Việt Nam công cố trên thế giới còn rất thấp so với các nước khu vực. Việt Nam phải hơn nửa thế kỷ nữa để đuổi kịp năng suất hiện tại của Thái Lan – Bùi Du Dương.

Theo chúng tôi biết, trong đào tạo bậc Tiến sĩ, chưa nói đến việc khuyến khích đăng bài trên các tập san quốc tế, ở Việt Nam hiện nay có nhiều chuyện... tạm gọi là “cải lùi” rất khó hiểu. Chẳng hạn, về khoa học xã hội, bỗng dưng đưa ra quy định, mỗi luận án Tiến sĩ chỉ được viết tối đa 150 trang khổ A4 chữ to. Chúng ta đều biết các vấn đề lý thuyết của khoa học xã hội không phải như những công thức toán lý. Phải diễn đạt các luận điểm một cách tỉ mỉ bằng ngôn từ. Mà diễn đạt tỉ mỉ bằng ngôn từ chỉ trong phạm vi 150 trang thì còn nói gì đến những phát hiện này khác. Rút cục, luận án chỉ là một đề cương sơ lược, tuyệt không thể nào có cái gì đóng góp được cho khoa học. Cho nên dù nghiên cứu sinh không muốn, vẫn cứ phải tiến hành mọi thao tác theo kiểu trả lời các câu hỏi được đặt sẵn và cũng đã có kết luận sẵn. Muốn chống từ chương, muốn thực học, mà đành bó tay, có cách nào chống nổi được đâu.

Là một người có trách nhiệm đào tạo lâu năm trong vài bộ môn khoa học xã hội, tôi rất hiểu về thực chất, các thế hệ Tiến sĩ ra lò lâu nay số lượng yếu kém vẫn vượt trội số lượng xuất sắc; nhưng chắc chắn, với việc “ra đề hạn vận” như vừa nói, các thế hệ Tiến sĩ sẽ ra lò hàng loạt sắp tới còn yếu kém hơn nhiều. Và cái mục tiêu âm thầm đặt ra, dù không ai nói, là việc rút ngắn khoảng cách so với những thế hệ được đào tạo bài bản tại Pháp, các tên tuổi Nguyễn Mạnh Tường, Trần Đức Thảo, Nguyễn Văn Huyên... vào những năm 30 đến 40 của thế kỷ trước, sau hơn 8 thập niên hóa nên ngày càng vô vọng.

Không phải các thế hệ thanh niên hiếu học nước ta thiếu tài năng, mà thiết nghĩ, chính vì tầm vóc và bản lĩnh những kẻ đứng đầu ngành giáo dục - đào tạo quá thấp, và họ lại tiếp nối nhau theo xu thế mỗi ngày còn thấp hơn một ít, chỉ được trang bị một mớ kiến thức chính trị thời thượng chứ không cơ bản, đến nỗi có cái nhìn đại khái, nông cạn và thô thiển, hay đúng hơn là không có một tư duy chiến lược nào về giáo dục và khoa học cả, ngoài việc lo cho “đủ số lượng bằng cấp”, để cho vào bảng thành tích hàng năm của ngành, thế thôi.

Chả trách những hành vi đáng xấu hổ mà người trí thức có lương tri không ai làm vẫn cứ thấy xuất hiện công khai trên báo chí, coi như đó là đạo lý xã hội bình thường, thậm chí còn có thể “nêu gương” cho người khác, chẳng hạn, người lãnh đạo quyền lực đã ở tít trên đỉnh cao vẫn cố tranh bằng được 2 suất nhà giáo ưu tú, v.v. Từ đó, cũng chẳng trách được việc một ông PTT lo toan về giáo dục và khoa học, có trong tay khá nhiều bằng cấp, vậy mà càng lo càng hỏng, cuối cùng làm được một việc lại không thể đặt trong thành tích của ngành giáo dục, là... ra quy định kẹp chì cho lồng gà chính chủ. Nói gì hạng bằng dỏm đầy dẫy rộ lên một thời gian rồi sau đó im bẵng, hình như chẳng một ai bị động chạm đến một mảy lông chân nào.

Nguyễn Huệ Chi