Bauxite Việt Nam

Tung Lam

CHIẾN LƯỢC CHỌN CHUẨN CHÂU ÂU ĐỂ TỰ CHỦ "BỘ NÃO" CÔNG NGHỆ ĐƯỜNG SẮT CỦA VIỆT NAM

Mai Phan Lợi

Series tổng hợp, phân tích 3 kỳ.

Anh Quoc

LS Phùng Thanh Sơn

Gửi tới BBC News Tiếng Việt từ TP HCM

Hệ thống hình sự Việt Nam đang tồn tại một nhóm điều luật được xây dựng chỉ hoàn toàn bằng tiêu chí định tính, không có bất kỳ ngưỡng định lượng nào để xác định khi nào một hành vi vượt qua ranh giới từ vi phạm hành chính sang tội phạm hình sự.

Đây không phải là vấn đề chính trị cũng không phải là vấn đề an ninh quốc gia mà là vấn đề kỹ thuật lập pháp thuần túy.

 TS. Trương Hồng Sơn  - Trường Đại học Thủy lợi

Lời tác giả: Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) có vị trí đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, song đang đứng trước nguy cơ mất an ninh nguồn nước nghiêm trọng do ba nhóm nguyên nhân: suy giảm dòng chảy mùa khô từ thượng nguồn do hệ thống 128 hồ chứa thủy điện đã tích trữ khoảng 88 tỷ m³ và sẽ tăng lên 120 tỷ m³ giai đoạn 2040-2060; biến đổi khí hậu, nước biển dâng và sụt lún đất với tốc độ 1,1 cm/năm - gấp gần mười lần mức nước biển dâng tuyệt đối; xâm nhập mặn ngày càng sớm và sâu, ba đợt cực đoan 2015-2016, 2019-2020 và 2023-2024 đã cho thấy sự bị động của hệ thống công trình hiện hành.

Hoàng Quốc Dũng

Một dân tộc chỉ thực sự vĩ đại khi biết dành trí tuệ và nguồn lực của mình để xây dựng của cải, phát triển khoa học, nâng cao đời sống nhân dân và mở rộng hợp tác với thế giới, thay vì theo đuổi những giấc mộng bá quyền hay hào quang của quá khứ.

Mạc Văn Trang

Nếu sử dụng khái niệm “xã hội chủ nghĩa” một cách nghiêm túc và nhất quán với “nền tảng tư tưởng”, thì mô hình xã, phường, “xã hội chủ nghĩa” phải được xác định dựa trên những nguyên lý cơ bản của học thuyết Mác - Lênin. Tức là:

- Công hữu hoá tư liệu sản xuất, xóa bỏ tư hữu;

- Sản xuất kế hoạch hóa tập trung, xóa bỏ kinh tế tư nhân; không chấp nhận kinh tế thị trường…

- Xoá bỏ giai cấp bóc lột (địa chủ, tư sản, quan lại…);

- Lao động tập thể;

- Lưu thông phân phối do nhà nước độc quyền với các mậu dịch quốc doanh, hợp tác xã và chế độ tem phiếu;

- Giáo dục và Y tế miễn phí;

- Chuyên chính vô sản, thành phần lãnh đạo chủ yếu từ Công, Nông… 

Mô hình này đã thất bại sau cuộc “thí nghiệm” khủng khiếp 80 năm ở Liên xô, và sau đó, hầu như ở tất cả các nước xã hội chủ nghĩa còn lại. 

Toàn dân Việt Nam, nhất là thế hệ 50 - 60 tuổi trở lên đã thấm thía nỗi đau khổ, đói rách, khốn nạn của thời BAO CẤP (XHCN), nhắc đến còn kinh hãi. 

Bùi Xuân Đính

Dự án “Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng” mấy hôm nay tạo ra những bàn luận gay gắt trên cộng đồng mạng, đem lại nỗi lo lắng không gì cân đong, đo đếm được của các cộng đồng cư dân ven sông, nhất là các làng được tin phải di dời. Lo lắng, phản ứng của người dân theo tôi là chuyện bình thường, vì rất nhiều làng “đang yên đang lành” hàng mấy trăm năm nay, rồi đây cư dân qua bao thế hệ “ăn đời ở kiếp”, tạo lập các giá trị văn hóa, nhiều giá trị đã trở thành di sản quốc gia, phải dời đến nơi xa lạ, không chỉ phương kế mưu sinh ra sao, việc học hành của con em thế nào; thậm chí nhiều cộng đồng rất có thể phải “tan đàn sẻ nghé”, không hợp thành một cộng đồng cố kết như từng có; rồi còn việc tạo lập các giá trị văn hóa, xây dựng các mối quan hệ với cư dân nơi chuyển đến … Ai bảo không lo lắng, tôi dám chắc, đó là những kẻ vô tâm, vô cảm nhất. 

TS. Trương Hồng Sơn  - Trường Đại học Thủy lợi

Lời tác giả: Đồng bằng sông Cửu Long (ĐBSCL) có vị trí đặc biệt quan trọng đối với phát triển kinh tế - xã hội của Việt Nam, song đang đứng trước nguy cơ mất an ninh nguồn nước nghiêm trọng do ba nhóm nguyên nhân: suy giảm dòng chảy mùa khô từ thượng nguồn do hệ thống 128 hồ chứa thủy điện đã tích trữ khoảng 88 tỷ m³ và sẽ tăng lên 120 tỷ m³ giai đoạn 2040-2060; biến đổi khí hậu, nước biển dâng và sụt lún đất với tốc độ 1,1 cm/năm - gấp gần mười lần mức nước biển dâng tuyệt đối; xâm nhập mặn ngày càng sớm và sâu, ba đợt cực đoan 2015-2016, 2019-2020 và 2023-2024 đã cho thấy sự bị động của hệ thống công trình hiện hành.

Derek Grossman, “Trump is turning Taiwan into a bargaining chip,” Nikkei Asia, 02/06/2026

Nguyễn Thị Kim Phụng biên dịch

Từ thể thao và giải trí cho đến văn hóa người nổi tiếng, kinh doanh, chính trị, hay chính sách đối ngoại, Tổng thống Mỹ Donald Trump hầu như chưa bao giờ bỏ lỡ cơ hội lên tiếng công khai về một chủ đề, dù nhỏ nhặt hay lớn lao. Thế nhưng có một điều ông hiếm khi nhắc đến: Đài Loan. Kể từ nhiệm kỳ đầu tiên của mình, mỗi khi được hỏi Mỹ có thể phản ứng thế nào trước một cuộc tấn công của Trung Quốc vào hòn đảo này, Trump đã thường xuyên lảng tránh.

Một thời điểm căng thẳng trong biến cố Thiên An Môn.

Trần Trung Đạo

Nguyễn Như Phong

3-6-2026

Lãnh đạo Hà Nội phải nhớ “pháp luật đi trước, đạo lý đi sau”. Phải biết lấy “dân làm gốc” chứ đừng có “lấy dân làm… thớt”!

Thomas Friedman, Trump Has Failed As Commander In Chief,  The New York Times, June 2, 2026

Nguyễn Trường Uy dịch

Sáng nay đọc được bài báo mới xuất sắc, về việc Trump đã thất bại trong vai trò tổng tư lệnh và hiện đang là “tổng tư túi” ra sao, ảnh hưởng tiêu cực đến nước Mỹ và cả thế giới ra sao. Bài báo đăng trên The New York Times ngày 2-6 của nhà báo Mỹ nổi tiếng thế giới Thomas Friedman – tác giả các sách “Thế giới phẳng”, “Chiếc lexus và cây oliu”…

Thấy bài hay quá nên tui [Nguyễn Trường Uy] dịch nguyên sau đây cho bạn nào quan tâm (khoe tí là tui từng viết lời tựa trong cuốn sách “Từ Beirut đến Jerusalem” của Thomas Friedman đã xuất bản tại Việt Nam nhiều năm trước).

Nguyễn Quang A

Phải có thảo luận, tranh luận công khai, thấu đáo và rộng rãi về những quy hoạch quan trọng như vậy, chứ không thể để cho vài chục vị “đại biểu” biểu quyết 100% theo lệnh của ai đó khi quyết định về những vấn đề 100 năm của người dân.

Tino Cao

Sự kiện tọa đàm tại Salon Cà phê Thứ Bảy bị hủy bỏ mang một hàm ý rõ ràng về tình trạng độc quyền diễn ngôn trong đời sống văn hóa hiện nay. Đây vốn là một sinh hoạt dân sự, không đại diện cho quyền lực nhà nước, không mang tính vinh danh chính thức và không chiếm dụng không gian biểu tượng công cộng. Đó chỉ là một diễn đàn trao đổi kiến thức. Trong một môi trường học thuật lành mạnh, mọi quan điểm bất đồng với nội dung buổi tọa đàm đều có thể được trình bày qua bài viết phản biện, tranh luận trực tiếp bằng tư liệu đối chứng hoặc tổ chức các diễn đàn độc lập. Việc triệt tiêu một cuộc thảo luận công khai, dù bằng áp lực hành chính hay sức ép không chính thức, phát đi một tín hiệu tiêu cực về giới hạn tự do tư tưởng. Nó cho thấy Việt Nam vẫn tồn tại những vùng cấm lịch sử bị ngăn khỏi quyền tiếp cận và thảo luận tự do của xã hội. Quyền phán xét quá khứ đang bị kéo khỏi tay giới nghiên cứu chuyên môn để chuyển về phía các lực lượng sở hữu ưu thế về chính trị, quân sự và tuyên truyền.

Một thể chế tự tin vào tính chính danh lịch sử của mình không cần ngăn cản một buổi tọa đàm khoa học.

Mai Phan Lợi

* Trong lịch sử những nơi chốn mà con người từng bị tước đoạt quyền sống cùng đồng loại, Làng phong Quy Hòa ở Quy Nhơn mang một phận số đặc biệt: đó là nơi giam cầm mà từ trong đó đã cất lên những vần thơ bất tử. Nơi mà người ta đến vì bệnh tật và ở lại vì tình người.

Ngày 19 tháng 5 năm 2026, Ủy ban Nhân dân tỉnh Gia Lai công bố kế hoạch di dời làng phong để nhường chỗ cho một khu nghỉ dưỡng quốc tế. Quyết định ấy, dù xuất phát từ thiện chí cải thiện điều kiện sống cho bệnh nhân, đã chạm vào một vết thương khác — vết thương của ký ức, của di sản, của những linh hồn đã nằm xuống tại chân núi Quy Hòa với trái tim vẫn còn đập trong từng trang thơ.

Thay vì phá bỏ, có một lựa chọn nhân văn hơn, khôn ngoan hơn, và thực ra cũng sinh lời hơn: tích hợp.

Tino Cao

Đỗ Kim Thêm

Wladimir Putin trong chuyến Hoa du tháng Năm 2026 © picture alliance / zumapress / Alexander Kazakov

BBC

Chụp lại hình ảnh: Để phục vụ Trục đại lộ cảnh quan Sông Hồng, hàng trăm ngàn dân phải di dời. Nguồn hình ảnh: GETTY IMAGES

Nguyễn Thị Xuân Thúy, Ngô Hà

Lý do ngành công nghiệp ô tô Việt Nam chưa thể nội địa hóa như kỳ vọng sau 30 năm bảo hộ và những điều cần thay đổi. 

Nguyễn Thùy Dương

Bộ Giáo dục cần cấm tuyệt đối hành vi bạo lực học đường bằng vũ lực hay bằng những hành động miệt thị, kỳ thị, cách ly nạn nhân, hơn là cấm quay phim đăng lên mạng xã hội. 

Cấm quay phim, đăng clip, chia sẻ clip bạo lực học đường chỉ làm bạo lực học đường biến mất bởi tấm rèm che. Đằng sau tấm rèm là bi kịch được tiếp diễn bởi kẻ giăng rèm.

Nguyễn Thế Hùng

Trong Kỷ nguyên mới, vai trò của Nhà nước không phải là làm thay người dân, mà là Nhà nước kiến tạo. Chính phủ cần xây dựng một hành lang pháp lý minh bạch, thông thoáng và công bằng để dòng chảy của "Trí" và "Khí" được hanh thông.

Khi luật pháp nghiêm minh, tài sản được bảo vệ, nhân tài được trọng dụng và cơ hội được chia đều, "dân khí" sẽ tự khắc dâng cao. Và khi ngọn lửa khát vọng của hàng triệu người dân, đặc biệt là thanh niên, được thắp sáng, Việt Nam hoàn toàn có thể tự tin bước vào kỷ nguyên mới – kỷ nguyên mà chúng ta không còn là người đi sau, mà là người cùng định hình dòng chảy công nghệ toàn cầu.

Lê Học Lãnh Vân

Thông tin quan trọng cho sự phát triển xã hội cũng như dưỡng khí quan trọng cho cơ thể hoạt động và tăng trưởng. Thông tin cần được tuôn chảy tới các thành phần xã hội như máu cần tuôn chảy tới các mô trong cơ thể. Bài viết này mong rằng dòng chảy thông tin cần được khơi thông, các điểm nghẽn làm chậm dòng chảy cần được tháo gỡ. Như cơ thể cần thông mạch máu, đặt stein, bắt cầu mạch… khi mạch bị nghẽn và hồng cầu không được vận chuyển đầy đủ tới mô, tế bào của cơ thể.

TS Lê Vĩnh Triển

Phát triển và thu hút nhân tài từ nhỏ – trong nước nói, nước ngoài làm.

Mai Phan Lợi

Khi Việt Nam bị nghi vấn trở thành thủ phủ gian lận kỹ thuật số toàn cầu, điều gì sẽ diễn ra?

Tino Cao 

Mục 301 đang động vào căn bệnh cũ của mô hình tăng trưởng Việt Nam: gia công nhiều, sở hữu ít; xuất khẩu lớn, giá trị giữ lại mỏng; làm thuê cho chuỗi cung ứng toàn cầu, nhưng chậm xây dựng năng lực pháp lý, công nghệ và thương hiệu của chính mình. 

Tập đoàn công nghệ sẽ rất dè dặt khi đặt bí mật thiết kế, trung tâm nghiên cứu hoặc công nghệ lõi tại một nơi mà phần mềm lậu vẫn phổ biến, hàng giả vẫn sống khỏe, án phạt còn nhẹ, tòa án xử chậm, bồi thường thấp và thực thi hành chính còn tùy hứng. Muốn nhận phần giá trị cao hơn trong chuỗi cung ứng, Việt Nam phải xây được niềm tin pháp lý đủ chắc để người khác dám đặt tài sản trí tuệ của họ vào đây.

Mai Phan Lợi 

Tái thiết Thượng Hải - Hành trình "đập đi xây lại" đạt 85% mức độ hài lòng của người dân

Thượng Hải và Hà Nội đều là đô thị lớn dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, đều đối mặt với bài toán tái thiết nội đô với hàng trăm nghìn hộ dân phải di dời. 

Nhưng Thượng Hải mất 30 năm (1992-2022) để xây dựng một “cỗ máy” mà sự hợp tác nhà nước - doanh nghiệp - người dân ngày càng hoàn hảo hơn, với cơ chế đồng thuận ngày càng thực chất hơn. 

Hà Nội đang cố gắng làm điều tương tự trong 19 năm (2026-2045) — và khởi đầu với mô hình BT tư nhân thay vì nhà nước dẫn dắt. Đây là khác biệt căn bản cần được phân tích thẳng thắn.

Với bút pháp và chọn lọc chi tiết, các bài viết không ca ngợi Thượng Hải như hình mẫu hoàn hảo, không chỉ trích Hà Nội như một sự vội vàng. Ghi nhận thành tựu thực, chỉ ra khoảng cách thực, đề xuất có thể thực hiện được.

Đối tượng đọc: Người quan tâm đến chính sách đô thị, các nhà hoạch định, báo chí, và người dân đang đối mặt trực tiếp với quá trình tái thiết.

Kỳ 1 — Bắt đầu từ kết quả, không từ lý thuyết: Mở bằng hình ảnh Tân Thiên Địa như bằng chứng sống — bảo tồn di sản và phát triển kinh tế không mâu thuẫn. Thiết lập sự tương đồng Thượng Hải 1992 với Hà Nội 2026 để người đọc thấy đây không phải câu chuyện xa lạ.

Kỳ 2 — “Cỗ máy ba bánh”: Phân tích ba giai đoạn như một quá trình học hỏi từ sai lầm — không phải mô hình hoàn hảo từ đầu. “Hai vòng tham vấn” được phân tích kỹ vì đây là cơ chế quan trọng nhất mà Hà Nội hoàn toàn thiếu. Giai đoạn 2026-2035 Hà Nội dự kiến di dời 440.000 người ở sông Hồng, Hồ Tây và vành đai 3 — nhưng chưa có vòng tham vấn nào.

Kỳ 3 — Bài toán tài chính: Đặt 64,84 triệu tỷ đồng tổng nguồn lực 2026-2045, trong đó đầu tư công chỉ 1,97 triệu tỷ đồng giai đoạn đầu cạnh mô hình tài chính Thượng Hải — để thấy sự khác biệt căn bản: Thượng Hải không dùng BT tư nhân cho tái định cư dân cư.

Kỳ 4 — Phân tầng tác động: Giai đoạn 2036-2045 sẽ di dời 26.730 người phố cổ và 23.000 người phố cũ — đây là nhóm phức tạp nhất, cần học bài học Tân Thiên Địa của Thượng Hải.

Kỳ 5 — Năm đề xuất cụ thể, kết bằng luận điểm “Cùng một Đảng, hai con đường” — thành công không đến từ thể chế mà từ cách vận hành thể chế đó.

Mai Phan Lợi

Đinh Kim Phúc

Kính gởi:

- Bộ trưởng Bộ Khoa học Công nghệ

- Ban Tuyên giáo và Dân vận TW

- PA 05 Công an TP.HCM và Cục A 05 Bộ Công an

Trang mạng xã hội Facebook thuộc tập đoàn Meta hoạt động tại Việt Nam đã vi phạm chủ quyền, quyền chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam trên Biển Đông.

Tôi đăng loạt bài để đấu tranh cho chủ quyền của Việt Nam trong đó có bài "Chủ quyền của Việt Nam trên hai quần đảo Hoàng Sa - Trường Sa trong thời kỳ Pháp thuộc".

Facebook lấy quyền gì xóa bài của tôi với lý do "bên thứ 3" can thiệp?

Không thể nào hiện nay Việt Nam lại mất chủ quyền cả trên không gian mạng?

Nguyễn Ngọc Chu

1000 m² đất bán được vài chục cây vàng ăn tiêu chẳng mấy lúc mà hết. Thửa đất 1000 m² trồng lúa, nấu rượu, trồng bông dệt vải, trồng cây làm nhà, trồng rau nuôi gia súc – nuôi sống một gia đình, hết đời này sang đời khác. Vài chục cây vàng đó, cứ theo đời người mà chồng lên thành núi. Cho nên tổ tiên không bán đất, mà hy sinh xương máu để bảo vệ đất. 

Người dân được thông báo đền bù 0 đồng cho nhà cửa vườn tược ở ngõ 150 An Dương Vương, phường Phú Thượng có quyền hỏi rằng, khi chiến tranh xảy ra, con cháu họ ra trận để bảo vệ tổ quốc thì họ bảo vệ mảnh đất nào? Họ không có mảnh đất cụ thể nào có chủ quyền để bảo vệ!

Bài toán ‘đền bù giải phóng mặt bằng’ phải được xem xét kỹ lưỡng mọi mặt, trong đó có các vấn đề đã được nêu ở trên. Phải hiểu được tại sao ông cha không bán đất mà hy sinh xương máu để bảo vệ đất. Giá trị của đất không thể chỉ tính ở một thời điểm, cho một giai đoạn. Giá trị cốt lõi của đất nằm ở cư trú, nuôi sống gia đình của muôn thế hệ. Thấu suốt bản chất này, thì mới cảm được tiếng lòng của người dân bị di dời chỗ ở, bị lấy đi nhà cửa vườn tược – họ gánh chịu tổn thất không phải riêng cho đời mình mà cho cả nhiều đời con cháu về sau. Hơn thế nữa, còn chịu lỗi lớn với tiền nhân. Từ đó mới thấm thía, rằng hệ số đền bù 2,3,4,5 lần… chỉ là épxilon so với đất đai do tổ tiên để lại.

Tạ Duy Anh

(Nhân rất nhiều chuyện liên quan đến viết và phát ngôn).

 Tại trung tâm Singapore năm 2014.

Nguyễn Trần Hiếu

Một dòng sông đẹp, một Hồ Tây huyền ảo đã tồn tại cùng lịch sử Hà Nội hàng nghìn năm không cần được phủ kín bởi những tòa cao ốc chọc trời hay chung cư để chứng minh sự hiện đại hay bước chân dẫm vào kỷ nguyên mới.

Nhân danh việc mở thành phố ra sông nhưng các hình ảnh công bố cho thấy việc hoạch định các khối công trình cao tầng chắn giữa thành phố và dòng sông là một nghịch lý rất khó lý giải. Nếu những vị trí đẹp nhất ven sông cuối cùng chỉ trở thành mặt tiền cho bất động sản, thì câu hỏi cần đặt ra là: dòng sông đang được trả lại cho cộng đồng hay đang dần bị tách khỏi cộng đồng?

Mai Phan Lợi 

Tái thiết Thượng Hải - Hành trình "đập đi xây lại" đạt 85% mức độ hài lòng của người dân

Thượng Hải và Hà Nội đều là đô thị lớn dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản, đều đối mặt với bài toán tái thiết nội đô với hàng trăm nghìn hộ dân phải di dời. 

Nhưng Thượng Hải mất 30 năm (1992-2022) để xây dựng một “cỗ máy” mà sự hợp tác nhà nước - doanh nghiệp - người dân ngày càng hoàn hảo hơn, với cơ chế đồng thuận ngày càng thực chất hơn. 

Hà Nội đang cố gắng làm điều tương tự trong 19 năm (2026-2045) — và khởi đầu với mô hình BT tư nhân thay vì nhà nước dẫn dắt. Đây là khác biệt căn bản cần được phân tích thẳng thắn.

Với bút pháp và chọn lọc chi tiết, các bài viết không ca ngợi Thượng Hải như hình mẫu hoàn hảo, không chỉ trích Hà Nội như một sự vội vàng. Ghi nhận thành tựu thực, chỉ ra khoảng cách thực, đề xuất có thể thực hiện được.

Đối tượng đọc: Người quan tâm đến chính sách đô thị, các nhà hoạch định, báo chí, và người dân đang đối mặt trực tiếp với quá trình tái thiết.

Kỳ 1 — Bắt đầu từ kết quả, không từ lý thuyết: Mở bằng hình ảnh Tân Thiên Địa như bằng chứng sống — bảo tồn di sản và phát triển kinh tế không mâu thuẫn. Thiết lập sự tương đồng Thượng Hải 1992 với Hà Nội 2026 để người đọc thấy đây không phải câu chuyện xa lạ.

Kỳ 2 — “Cỗ máy ba bánh”: Phân tích ba giai đoạn như một quá trình học hỏi từ sai lầm — không phải mô hình hoàn hảo từ đầu. “Hai vòng tham vấn” được phân tích kỹ vì đây là cơ chế quan trọng nhất mà Hà Nội hoàn toàn thiếu. Giai đoạn 2026-2035 Hà Nội dự kiến di dời 440.000 người ở sông Hồng, Hồ Tây và vành đai 3 — nhưng chưa có vòng tham vấn nào.

Kỳ 3 — Bài toán tài chính: Đặt 64,84 triệu tỷ đồng tổng nguồn lực 2026-2045, trong đó đầu tư công chỉ 1,97 triệu tỷ đồng giai đoạn đầu cạnh mô hình tài chính Thượng Hải — để thấy sự khác biệt căn bản: Thượng Hải không dùng BT tư nhân cho tái định cư dân cư.

Kỳ 4 — Phân tầng tác động: Giai đoạn 2036-2045 sẽ di dời 26.730 người phố cổ và 23.000 người phố cũ — đây là nhóm phức tạp nhất, cần học bài học Tân Thiên Địa của Thượng Hải.

Kỳ 5 — Năm đề xuất cụ thể, kết bằng luận điểm “Cùng một Đảng, hai con đường” — thành công không đến từ thể chế mà từ cách vận hành thể chế đó.

Mai Phan Lợi